Стала вядома, як склаўся лёс іранскай жанчыны, якая ў знак пратэсту распранулася ва ўніверсітэцкім дворыку

Сяброўка іранскай студэнткі Аху Дар'яеі, якая ў лістападзе 2024 года ў знак пратэсту супраць маральнай паліцыі распранулася ва ўнутраным двары тэгеранскага ўніверсітэта, расказала выданню Daily Mail, чаго жанчыне каштаваў гэты ўчынак.

Інцыдэнт адбыўся, калі хіджаб Дар'яеі выпадкова споўз з галавы, пакуль яна падымалася па прыступках Ісламскага ўніверсітэта Азад у Тэгеране. Заглыбленая ў тэлефон, жанчына спачатку не заўважыла гэтага, аднак хутка яе атачылі супрацоўнікі маральнай паліцыі.

Па словах сяброўкі, мужчыны груба схапілі Дар'яеі і пачалі зацягваць яе ў памяшканне, дзе караюць студэнтак за парушэнне дрэс-коду. У адказ на іх дзеянні жанчына, маці дваіх дзяцей, самастойна распранулася да ніжняй бялізны і прайшлася па двары ўніверсітэта, кінуўшы вопратку перад сабой са словамі: «Ну, і што вы будзеце рабіць?»

Відэа з гэтым момантам імгненна разышлося па сацсетках і выклікала міжнародны рэзананс. Праваабарончая арганізацыя Amnesty International заявіла, што Дар'яеі зняла вопратку «ў знак пратэсту супраць гвалтоўнага прымусу да нашэння хіджаба» і патрабавала яе «неадкладнага і безумоўнага вызвалення». У Лондане, на Парламенцкай плошчы, актывісты правялі акцыю салідарнасці ў ніжняй бялізне і чырвоных плашчах у стылі рамана «Аповесць служанкі».

Акцыя ў Лондане на Парламенцкай плошчы

Аднак, як расказала сяброўка жанчыны, рэальнасць пасля затрымання была значна больш жорсткай, чым паказвалі ўлады. Дар'яеі кінулі ў машыну паліцыі, дзе яе галаву заціснулі паміж каленяў супрацоўніцы — жанчына амаль задыхнулася і, паводле яе слоў, думала пра тое, што яе дзеці могуць застацца сіротамі. Каб зрабіць удых, яна ўкусіла руку паліцэйскай.

У аддзяленні Дар'яеі ўвялі седатыўныя сродкі — з другой спробы, бо першая іголка зламалася. Ачуняла яна ўжо звязанай па руках і нагах на бальнічным ложку, не разумеючы, дзе знаходзіцца. На працягу 18 дзён яе трымалі пад наглядам, перыядычна ўводзячы новыя дозы прэпаратаў кожны раз, калі яна спрабавала даведацца, што адбываецца.

Іранскія ўлады афіцыйна абвясцілі Дар'яеі «хворай» і змясцілі ў псіхіятрычную ўстанову, тлумачачы гэтым яе ўчынак на прыступках універсітэта. Сама жанчына сцвярджае, што знаходзілася ў цвярозым розуме, а «дыягназ» стаў спробай рэжыму замаскіраваць пратэст супраць уладаў. Па словах сяброўкі, паліцыя тым часам пагражала сям'і Дар'яеі, у тым ліку яе дзецям, а яе былога мужа прымусілі публічна пацвердзіць версію пра псіхічную хваробу — толькі пасля гэтага жанчыну развязалі і адпусцілі.

Аху Дар'яеі

Пасля вызвалення Дар'яеі папярэдзілі, што за ёй будуць сачыць, а яе тэлефон будзе праслухоўвацца. Жанчыну абавязалі прымаць антыпсіхатычныя прэпараты за ўласны кошт праз страхоўку. Калі ўлады заўважылі, што жанчына «занадта нармальна» сябе паводзіць — а значыць, магчыма, не прымае лекі,— яе перавялі на штомесячныя ін'екцыі флупенціксолу, прэпарата, які выкарыстоўваецца пры лячэнні шызафрэніі і ўводзіцца толькі пад кантролем доктара.

«Сям'я вырашыла, што лепш мець гэты ярлык псіхічна хворай, чым быць павешанай, трапіць у турму ці быць катаванай. Гэта адзіны магчымы шлях зараз»,— расказала сяброўка Дар'яеі.

На пытанне, што будзе, калі яна адмовіцца ад ін'екцый, лекар адказаў: яе арыштуюць і зноў звяжуць у псіхіятрычнай бальніцы.

Сёння 32‑гадовая Дар'яеі вучыцца на тэкстыльную спецыяльнасць у іншым універсітэце. Паводле слоў яе сяброўкі, жанчына тлумачыць свой учынак жаданнем супрацьстаяць прыніжэнню і паказаць, што яна кантралюе ўласнае цела і жыццё:

«Гэта я. Гэта маё цела. Гэта маё жыццё. І калі я хачу пайсці ў бікіні — я пайду ў бікіні».

Прадстаўніца іранскага ўрада Фатэмэ Мухаджэрані ў свой час адмаўляла як гвалтоўны характар затрымання, так і сувязь інцыдэнту з ісламскім дрэс-кодам, заявіўшы, што «справа была зусім у іншым» і што «такі ўзровень аголенасці недапушчальны нідзе».

У Іране з часоў Ісламскай рэвалюцыі 1979 года жанчыны абавязаныя пакрываць галаву і шыю. За выкананнем гэтай нормы сочыць спецыяльна створаная маральная паліцыя — Гашт-э Эршад.

Каментары да артыкула