ЗША знішчаюць судны наркагандляроў, але какаіну становіцца ўсё больш, а цэны на яго падаюць

Ужо другі год амерыканскія вайскоўцы наносяць удары па суднах, якія падазраюць у перавозцы наркотыкаў. За гэты час знішчаныя дзясяткі катараў. Аднак паток какаіну не спыняецца, а ў ЗША і Еўропе гэты наркотык працягвае таннець. Чаму так адбываецца, разбіралася The Wall Street Journal.

Партыя какаіну, канфіскаваная Берагавой аховай ЗША. 19 лістапада 2025 года. Фота: AP Photo / Rebecca Blackwell

За 13 месяцаў ваеннай кампаніі ЗША знішчылі больш за 70 суднаў, якія, паводле амерыканскіх уладаў, выкарыстоўваліся для кантрабанды наркотыкаў. У выніку ўдараў загінулі амаль 240 чалавек. У Вашынгтоне сцвярджаюць, што наркагрупоўкі страцілі грузы какаіну на $1,5 мільярда.

Дональд Трамп называе аперацыю паспяховай. У чэрвені ён нават заявіў, што пастаўкі наркотыкаў марскім шляхам скараціліся на 97%. Аднак праваахоўнікі і даследчыкі наркарынку апісваюць зусім іншую карціну: какаін працягвае паступаць у ЗША, Еўропу і Аўстралію ў велізарных аб'ёмах. Пры гэтым яго кошт падае, а чысціня застаецца вельмі высокай.

Замест хуткасных катараў — кантэйнеры і грузавыя караблі

Галоўная прычына ў тым, што наркагандляры прыстасаваліся да новай небяспекі. Замест таго каб адмовіцца ад паставак, яны сталі выкарыстоўваць больш разнастайныя маршруты і спосабы перавозкі.

Асноўным вытворцам какаіну ў свеце застаецца Калумбія, на якую прыпадае каля 70% яго вытворчасці. Значную частку грузаў адсюль адпраўляюць праз Ціхі акіян і Карыбскае мора. Амерыканскія ўдары накіраваныя перадусім супраць хуткасных катараў, таму кантрабандысты ўсё часцей хаваюць какаін у грузавых кантэйнерах, выкарыстоўваюць рыбацкія лодкі і паўпадводныя судны. А тыя, хто працягвае хадзіць на хуткасных катарах, стараюцца трымацца бліжэй да берага.

Адзін з маршрутаў праходзіць уздоўж ціхаакіянскага ўзбярэжжа Калумбіі. Рыбацкія лодкі перавозяць наркотык да Панамы, дзе яго перагружаюць на хуткасныя катары і адпраўляюць далей у краіны Цэнтральнай Амерыкі або Мексіку. Адтуль какаін трапляе ў ЗША ўжо па сушы.

У найбуйнейшым ціхаакіянскім порце Калумбіі, Буэнавентуры, паліцыя ўсё часцей знаходзіць так званыя «паразіты» — металічныя ёмістасці з какаінам, якія кантрабандысты прымацоўваюць пад вадой да карпусоў грузавых караблёў. Наркотык таксама хаваюць сярод звычайных тавараў, у тым ліку ў вугалі, цэменце, скурах жывёл і садавіне.

Выявіць такія схованкі складана: нават з выкарыстаннем сканераў, службовых сабак і спецыяльных тэстаў паліцыя паспявае праверыць толькі каля 10% кантэйнераў, якія праходзяць праз порт.

Асноўныя маршруты кантрабанды наркотыкаў з Паўднёвай Амерыкі ў ЗША, Еўропу і Афрыку. Інфаграфіка: The Wall Street Journal

Змяняецца і геаграфія кантрабанды. Венесуэла па-ранейшаму застаецца важным пунктам адпраўкі наркотыкаў, але ўсё большую ролю адыгрываюць суседнія Гаяна і Сурынам, адкуль какаін таксама перавозяць марскім шляхам. Частку грузаў накіроўваюць на поўдзень — праз Эквадор, Балівію і Парагвай. Адтуль кантэйнеры спускаюцца па рацэ Паране да Атлантычнага акіяна.

Кантрабандысты выкарыстоўваюць рэгіянальныя пагадненні аб транзіце, якія дазваляюць перавозіць кантэйнеры праз Аргенціну без мытнага надгляду. Адным з пунктаў адпраўкі наркотыкаў у Еўропу становіцца Мантэвідэа, сталіца Уругвая.

Іншы шлях праходзіць праз Амазонію. Кантрабандысты выкарыстоўваюць разгалінаваную сетку рэк, у тым ліку Какету і Путумаё, якія злучаюць аддаленыя раёны Калумбіі з Перу і Бразіліяй. Так грузы перамяшчаюць на ўсход, у бок Атлантычнага акіяна, адкуль іх можна адпраўляць у Еўропу.

Кантраляваць гэтыя шляхі надзвычай складана: па рэках праз джунглі штодня ходзяць лодкі з прадуктамі, палівам і іншымі таварамі для аддаленых паселішчаў. Сярод звычайных грузаў можа знаходзіцца і какаін, але праверыць кожную лодку на сотнях кіламетраў водных шляхоў сілавікі не ў стане.

Какаіну ўсё больш

Пра тое, што паставак менш не стала, сведчаць і цэны на наркотыкі. У Маямі аптовы кошт кілаграма какаіну гэтым летам складаў каля $16500, хоць раней звычайна трымаўся ў межах $22‑25 тысяч. У некаторых еўрапейскіх гарадах цана знізілася яшчэ мацней — з $45 тысяч да $16 тысяч за кілаграм.

Пры гэтым какаін стаў не толькі таннейшым, але і чысцейшым. У Еўропе яго чысціня часам дасягае 98%. Пастаўкі настолькі вялікія, што прадаўцам усё радзей даводзіцца змешваць наркотык з іншымі рэчывамі, каб павялічыць яго аб'ём.

Асабліва прыкметная сітуацыя ў Францыі. У 2025 годзе там канфіскавалі рэкордныя 92 тоны какаіну — на 204% больш, чым у 2022-м. Але нават такія аб'ёмы канфіскацый не спынілі падзення цэн. За апошняе дзесяцігоддзе вулічны кошт грама какаіну ў краіне знізіўся на 37%, а невялікія пакуначкі пачалі прадаваць прыкладна па $11. Частка наркотыку, які трапляе ў Францыю, затым разыходзіцца па іншых еўрапейскіх краінах.

Амерыканскія чыноўнікі прызнаюць, што авіяўдары наносяць наркагандлярам фінансавыя страты і не дазваляюць некаторым грузам дасягнуць пунктаў прызначэння. Аднак гэта не перашкаджае кантрабандыстам знаходзіць новыя шляхі. Прыбыткі застаюцца настолькі вялікімі, што нават рызыка загінуць падчас перавозкі не спыняе людзей, асабліва ў бедных прыбярэжных раёнах Калумбіі.

Адзін з былых кантрабандыстаў расказаў журналістам, што за адзін рэйс экіпажу могуць прапанаваць каля $54 тысяч. Для жыхароў бедных прыбярэжных паселішчаў гэта велізарныя грошы.

Тым часам падпольныя лабараторыі краіны штогод вырабляюць больш за 3300 тон какаіну, а колькасць удзельнікаў узброеных груповак за чатыры гады амаль падвоілася і дасягнула 28 тысяч чалавек.

І пакуль ЗША знішчаюць катары з наркотыкамі, Калумбія, паводле звестак ААН, вырошчвае больш кокі і вырабляе больш какаіну, чым калі-небудзь у сваёй гісторыі.

Каментары да артыкула