Evalucyja čałavieka nie spyniłasia. Za apošnija 10 tysiač hadoŭ stała bolš ryžych, a vypadkaŭ mužčynskaha abłysieńnia pamienieła

Novaje maštabnaje hienietyčnaje daśledavańnie pakazała: čałaviectva praciahvała aktyŭna evalucyjanavać i ŭ adnosna niadaŭniaj historyi. Za apošnija tysiačahodździ naturalny adbor prykmietna źmianiŭ jak źniešnaść žycharoŭ Jeŭropy i Zachodniaj Azii, tak i ich ustojlivaść da chvarob — prosta raniej navukoŭcy nie mahli heta dakładna ŭbačyć.

Fota: Getty Images

Na praciahu doŭhaha času ŭ navucy isnavała ŭjaŭleńnie, što prykmietny naturalny adbor u niadaŭniaj historyi čałavieka ciažka zaŭvažyć. Zdavałasia, što asnoŭnyja źmieny adbylisia ŭ hłybokaj staražytnaści, a apošnija tysiačahodździ nie pakinuli istotnaha śledu ŭ hienomie. Adnak novaje daśledavańnie, zasnavanaje na analizie dziasiatkaŭ tysiač staražytnych i sučasnych DNK, faktyčna razburaje hetuju karcinu.

Jak paviedamlaje Live Science, hrupa daśledčykaŭ na čale z navukovym supracoŭnikam Harvardskaha ŭniviersiteta Ali Akbary praanalizavała kala 16 tysiač hienomaŭ ludziej z Zachodniaj Jeŭrazii — rehijona, jaki achoplivaje Jeŭropu i častki Zachodniaj Azii.

Vykarystaŭšy novy statystyčny mietad, jany zmahli prasačyć, jak dziejničaŭ naturalny adbor na praciahu apošnich 18 tysiač hadoŭ. Hałoŭnaja vysnova hučyć davoli prosta: evalucyja nie zapavoliłasia — jaje prosta było ciažka zafiksavać starymi mietadami.

Daśledčyki znajšli dokazy naturalnaha adboru ŭ 479 varyjantach hienaŭ u zachodniejeŭrazijskim nabory danych, 60% ź ich źviazanyja z rysami, jakija dobra viadomyja i siońnia. Za hety čas u papulacyjach Zachodniaj Jeŭrazii pavialičyłasia častata hienaŭ, adkaznych za śvietłuju skuru i ryžyja vałasy, a taksama za ŭstojlivaść da niekatorych infiekcyj, u tym liku VIČ i prakazy. Adnačasova źniziłasia raspaŭsiudžanaść hienaŭ, źviazanych z mužčynskim abłysieńniem i ryzykaj reŭmatoidnaha artrytu.

Hetyja źmieny nie byli vypadkovymi. Naturalny adbor dziejničaje praz roznyja miechanizmy: karysnyja rysy zamacoŭvajucca, bo pavyšajuć šancy na vyžyvańnie i razmnažeńnie. Naprykład, śvietłaja skura, vierahodna, stała pieravahaj u paŭnočnych rehijonach ź niedachopam soniečnaha śviatła, bo jana spryjaje lepšamu sintezu vitaminu D.

A voś źjaŭleńnie bolšaj kolkaści ryžavałosych ludziej pakul ciažej rastłumačyć. Mahčyma, sprava nie ŭ samim kolery vałasoŭ, a ŭ inšych karysnych ułaścivaściach hienaŭ, jakija ź im źviazanyja.

Cikava, što nie ŭsie hienietyčnyja tendencyi byli adnolkava nakiravanyja na praciahu ŭsiaho času. Niekatoryja hieny pavialičvalisia ŭ častacie, a potym znoŭ źnikali.

Naprykład, schilnaść da tubierkulozu ŭzrastała na praciahu niekalkich tysiač hadoŭ, ale kala 3,5 tysiačy hadoŭ tamu pačała źnižacca. Padobnaja situacyja nazirałasia i z hienami, źviazanymi z ryzykaj raśsiejanaha sklerozu: ich raspaŭsiudžanaść rasła da prykładna 2 tysiač hadoŭ tamu, a potym pajšła na spad.

Takija vahańni, chutčej za ŭsio, adlustroŭvajuć źmieny ŭ navakolnym asiarodździ i ŭmovy žyćcia ludziej. Źjaŭleńnie novych patahienaŭ, źmieny ŭ ładzie charčavańnia abo klimacie mahli pieratvarać niekatoryja rysy z karysnych u škodnyja — i naadvarot. Evalucyja ŭ hetym sensie vyhladaje nie jak pramaja linija, a jak pastajannaja adaptacyja da novych vyklikaŭ.

Aŭtary daśledavańnia padkreślivajuć, što ich praca stała mahčymaj dziakujučy vialikim masivam hienietyčnych dadzienych i novym mietadam analizu, jakija dazvalajuć adroźnić sihnał naturalnaha adboru ad inšych evalucyjnych pracesaŭ — mutacyj, vypadkovych źmien abo źmiešvańnia papulacyj. Raniej takija tonkija i pastupovyja zruchi prosta hublalisia na fonie šumu.

Daśledčyki ŭžo zrabili svaju mietodyku i dadzienyja adkrytymi dla inšych navukoŭcaŭ. Jany taksama płanujuć pašyryć analiz na inšyja rehijony śvietu. Papiarednija vyniki dla Uschodniaj Jeŭrazii pakazvajuć padobnuju karcinu: naturalny adbor dziejničaŭ paŭsiul, ale jaho kankretnyja vyniki zaležali ad miascovych umoŭ — klimatu, charčavańnia i raspaŭsiudžanych chvarob.

Kamientary da artykuła