Biełaruski paviljon u Vieniecyi nazyvajuć sioleta adnym z najlepšych. ŠMAT FOTA z adkryćcia

Siarod haściej byli Viktar Babaryka i Maryja Kaleśnikava.

Na adkryćci Biełaruskaj vystavy na Vieniecyjanskim bijenale. U centry — brytanskaja aktrysa Rut Uiłsan, Maryja Kaleśnikava i biznesoviec Alaksandr Vasilevič, sprava — mastak Uładzimir Ceśler. Fota tut i dalej: pradastaŭlena arhanizatarami

Tydzień tamu na 61‑m Vieniecyjanskim bijenale adkryŭsia paviljon «Aficyjna. Nieaficyjna. Biełaruś». Prajekt užo staŭ adnym z samych zaŭvažnych i trapiŭ u ahlady zamiežnych žurnalistaŭ i krytykaŭ.

Adkryćcio biełaruskaha paviljona Vieniecyjanskaha bijenale. Naviednica fatahrafuje pracu haradzienskaha mastaka Siarhieja Hrynieviča

The Art Newspaper — mižnarodnaje vydańnie pra mastactva — u svajoj padborcy nazvała biełaruski prajekt najlepšym «nieaficyjnym» paviljonam (jon prachodzić na bijenale jak paralelnaja padzieja, bo nacyjanalny paviljon moža padavacca tolki praź dziaržaŭnyja struktury). Vydańnie padkreśliła, što vystava ź pieršych krokaŭ uciahvaje hledača ŭ dośvied cenzury, sačeńnia i straty svabody: pole pšanicy, zroblenaje z udziełam niadaŭnich palitviaźniaŭ, mietaličnyja «pavuki» z turemnych krataŭ, pach śviežavykapanaj mahiły na viaskovych mohiłkach, śviedčańni palitviaźniaŭ u hałasach Styviena Fraja i Džylijan Andersan, a taksama spaviadalnia, dzie naviednika sustrakaje sistema raspaznavańnia tvaru. 

Adkryćcio biełaruskaha paviljona Vieniecyjanskaha bijenale. Unutry kanfiesijanału (spaviadalni) ź sistemaj sačeńnia i raspaznavańnia tvaraŭ

Prajekt taksama trapiŭ u pole ŭvahi ArtReview: vydańnie nazvała jaho zmročnaj i tryvožnaj vystavaj i asobna adznačyła kryž z kamier videanazirańnia, šar z zabaronienych knih, pracy Siarhieja Hrynieviča i spaviadalniu, dzie naviednik adnačasova naziraje za inšymi i sam stanovicca abjektam nazirańnia. 

Biełaruskaja kampazitarka Volha Padhajskaja kala kryža z kamier videanazirańnia na adkryćci biełaruskaha paviljona

Biełaruski paviljon adznačyła i hazieta Financial Times, nazvaŭšy jaho adnym z najlepšych paviljonaŭ sioletniaha bijenale. 

Kala ŭvachodu ŭ carkvu, dzie raźmiaščajecca biełaruski paviljon

Adkryćcio «Official. Unofficial. Belarus» prajšło ŭ carkvie śviatoha Jana Jevanhielista — adnoj z najstarejšych prastoraŭ Vieniecyi, zasnavanaj jašče ŭ XIII stahodździ. Dla kamandy prajekta miesca mieła pryncypovaje značeńnie. Adna z kuratarak prajekta Danieła Kalada padkreślivaje: siońnia tut prachodziać sustrečy Vieniecyjanskaj kamisii — Jeŭrapiejskaj kamisii za demakratyju praz prava, stvoranaj paśla padzieńnia Bierlinskaj ściany. Heta prastora jeŭrapiejskaj pamiaci, prava i kultury. I mienavita ŭ takoj prastory ciapier prahučaŭ biełaruski hołas.

Adna z kuratarak prajekta Danieła Kalada na adkryćci paviljona

Kuratarki prajekta Danieła Kalada (źleva) i Natalla Kalada z šef-povaram Rasmusam Munkam

Kalada kaža, što dla kamandy sioletni ŭdzieł u bijenale byŭ sposabam pakazać: biełaruskuju kulturu mohuć pradstaŭlać nie tolki ministerstvy i dziaržaŭnyja instytucyi. Jana moža prychodzić u Vieniecyju praz mastakoŭ, teatr, muzyku, dyzajn, śviedčańni palitviaźniaŭ i supolnaść ludziej, jakija stracili mahčymaść svabodna pracavać doma.

Adkryćcio biełaruskaha paviljona Vieniecyjanskaha bijenale

Vystava pracuje jak šmatsensarny dośvied. Hladač nie prosta bačyć simvały represij — jon traplaje ŭ prastoru, dzie kantrol maje formu, pach, huk i navat prysmak. Kryž z kamier nahadvaje pra nahlad, šar z knih — pra cenzuru, pach mahiły — pra śmierć i vycisnutuju pamiać, arhannaja cišynia — pra strach havaryć uhołas.

Adkryćcio biełaruskaha paviljona Vieniecyjanskaha bijenale

Pach dla vystavy stvaryła ŭkrainskaja studyja ol.factory. The Art Newspaper apisvaje jaho jak pach «ciopłaha žnivieńskaha dnia na maleńkich viaskovych mohiłkach sa śviežavykapanaj mahiłaj». The Guardian pisaŭ jašče bolš žorstka: heta pach śviežaj mahiły ŭ biełaruskaj vioscy naprykancy žniŭnia, z kvietkami, jakija ŭžo pačali hnić. 

Huki pracujuć nie mienš mocna. U prastory śpiecyjalna adnavili histaryčny arhan dla novaj kampazicyi Volhi Padhajskaj «Huk cišyni». Jana vykonvała jaje razam sa svaim mužam, saksafanistam Vitalem Apavym, jaki sioleta sam prajšoŭ praź biełaruski izalatar. Finalnymi akordami adkryćcia paviljona stała kampazicyja «Bach hulaje pa Minsku», jakaja prahučała z adnaho z dvuch acalełych arhanaŭ Vieniecyi.

Volha Padhajskaja hraje na adnoŭlenym arhanie padčas adkryćcia biełaruskaha paviljona

Adna z pryčyn, čamu prajekt atrymaŭ takuju ŭvahu — udzieł aktoraŭ suśvietnaha maštabu. Śviedčańni niadaŭna vyzvalenych biełaruskich palitviaźniaŭ u vystavie ahučvajuć Džylijan Andersan, Džud Łou, Styvien Fraj i Džaana Łamli.

Nastaśsia Rahatko na adkryćci biełaruskaha paviljona

Džylijan Andersan — aktrysa, viadomaja pa «Sakretnych materyjałach», «Seksualnaj adukacyi» i «Karonie» — napisała ŭ Instagram, što hanarycca ŭdziełam u prajekcie i tym, što dała svoj hołas historyjam niadaŭna vyzvalenych biełaruskich palitviaźniaŭ. Pavodle jaje, hetyja śviedčańni raskazvajuć pra toje, što značyć stracić dom i siamju, nanoŭ źbirać siabie i sprabavać stvaryć novy dom u inšaj krainie.

«Danieści historyi hetych mužnych ludziej da śvietu žyćciova važna», — adznačyła aktrysa. 

Na adkryćci viečar viała brytanskaja aktrysa, łaŭreatka «Załatoha hłobusa» Rut Uiłsan. Jana začytała pasłańnie Śviatłany Aleksijevič

Siarod haściej adkryćcia byli Viktar Babaryka i Maryja Kaleśnikava, były palitviazień i biznesmien Alaksandr Vasilevič, jakomu naležała ŭžo zakrytaja «Halereja Ŭ». 6 maja vystavu naviedała Śviatłana Cichanoŭskaja. 

Sprava — Viktar Babaryka. Na adkryćci biełaruskaha paviljona

Na adkryćci byli taksama Saša Valc i Jochien Zandyh — zasnavalniki viadomaj bierlinskaj kampanii Sasha Waltz & Guests, adnoj z važnych jeŭrapiejskich instytucyj sučasnaha tanca i pierformansu. 

Adkryćcio biełaruskaha paviljona Vieniecyjanskaha bijenale. U centralnaj nišy carkvy — šar z zabaronienych u Biełarusi knih, u bakavych nišach — pracy mastaka Siarhieja Hrynieviča

Siarod haściej byli i ŭdzielniki prajekta: mastaki Uładzimir Ceśler i Siarhiej Hrynievič, šef-povar Rasmus Munk, a taksama pradstaŭniki mižnarodnaj art-sceny.

Rasmus Munk pramaŭlaje na adkryćci biełaruskaha paviljona. Hety šef-kuchar stvaryŭ dla vystavy kruhłyja apłatki koleru biełaruskaj turemnaj roby. Jany rastajuć u rocie adrazu, jak tolki dakranajucca da jazyka. Ale ŭ ich składzie jość śpiecyi, ad jakich jazyk i častka tvaru časova niamiejuć

Nadzieja Zielankova, Volha Padhajskaja, Uładzimir Ceśler, Maryja Kaleśnikava, Alaksandr Vasilevič, Mikałaj Chalezin

Sprava — mastak Siarhiej Hrynievič

Pavodle Danieły Kalady, vystavu naviedali žurnalisty The Independent, ARTnews, Financial Times, The Times, The New York Times, ArtReview, The Guardian, a taksama pradstaŭniki halerei Lisson, halerei David Zwirner, halerei Whitechapel, fondu Krupa Art Foundation, Brytanskaha muzieja, Muzieja sučasnaha mastactva ŭ Varšavie i fondu Prada.

Dla biełaruskaha niezaležnaha prajekta heta vielmi vysoki ŭzrovień uvahi.

Ale dla Danieły hałoŭnym stała nie tolki pryznańnie krytykaŭ. Jana kaža pra adčuvańnie vialikaj biełaruskaj kampanii. «Nam usim vielmi nie chapaje momantaŭ, kali možna ščyra radavacca adno za adnaho, adčuvać supolnaść i chacia b na paŭhoda atrymać u Vieniecyi miesca, kudy zaŭsiody mohuć pryjści inšyja biełarusy», — kaža jana.

Mikałaj Chalezin na adkryćci biełaruskaha paviljonu

Pavodle Danieły, biełaruski «nieaficyjny paviljon» staŭ važnym jašče i tamu, što ŭ Vieniecyi źjaviłasia miesca, dzie biełarusy mohuć ubačyć siabie nie tolki praz traŭmu, ale i praz dasiahnieńnie. Heta pośpiech mastakoŭ, muzykaŭ, teatra, tych, chto źbiraŭ instalacyi ŭ Varšavie, tych, chto nie zmoh pryjechać u Vieniecyju praz dakumienty, tych, chto zastaŭsia ananimnym, kab nie padstavić blizkich u Biełarusi. Heta pośpiech biełaruskaj kultury, jakaja paśla hadoŭ represij i vyhnańnia ŭsio ž vyjšła na adnu z hałoŭnych suśvietnych scen i była pačutaja. 

Nastaśsia Rahatko i Anton Matolka na adkryćci biełaruskaha paviljona

***

Raniej Biełaruś užo ŭdzielničała na Vieniecyjanskim bijenale — u 2019 hodzie, a taksama ŭ 2015‑m i 2009-m. Tady biełaruski paviljon rychtavali aficyjnyja struktury: Ministerstva kultury, Nacyjanalny centr sučasnych mastactvaŭ, pry padtrymcy Ministerstva zamiežnych spraŭ i pasolstva Biełarusi ŭ Italii. Ciapierašniuju ž vystavu rabiła kamanda Biełaruskaha svabodnaha teatra razam z mastakami i kampazitarami.

Kamientary da artykuła