Google źbirajecca vypuścić 32 miljony niaprostych kamaroŭ u Kalifornii i Fłarydzie

Technałahičny hihant nakiravaŭ zapyt uradu ZŠA na praviadzieńnie maštabnaha ekałahičnaha ekśpierymientu, jaki praduhledžvaje vypusk miljonaŭ sterylnych nasiakomych dla baraćby z raspaŭsiudžvańniem śmiarotnych chvarob.

Zdymak ilustracyjny. Fota: freepik.com

Kamary ličacca samymi niebiaśpiečnymi dla čałavieka istotami ŭ śviecie. Štohod jany raspaŭsiudžvajuć takija zachvorvańni, jak lichamanka denhie, virus Zachodniaha Niła, Zika, čykunhuńja i malaryja, ad jakich pamirajuć sotni tysiač ludziej. Baraćba z hetymi nasiakomymi viadziecca ŭžo dziesiacihodździami, ale poŭnaściu vyrašyć prablemu pakul nie ŭdałosia.

Tradycyjna dla kantrolu kolkaści kamaroŭ vykarystoŭvajucca piestycydy i źniščeńnie miescaŭ ich razmnažeńnia. Adnak abodva padychody majuć svaje abmiežavańni. Chimičnyja srodki mohuć być škodnymi dla navakolnaha asiarodździa, a z časam nasiakomyja vypracoŭvajuć da ich ustojlivaść. Znajści i likvidavać usie stajačyja vadajomy, dzie raźvivajucca ličynki, taksama praktyčna niemahčyma.

Tamu navukoŭcy ŭžo šmat hadoŭ šukajuć inšyja sposaby. Adzin ź ich — tak zvany mietad sterylnych nasiakomych, jaki vykarystoŭvajecca suprać škodnikaŭ u sielskaj haspadarcy i nasiakomych-pieranosčykaŭ chvarob užo niekalki dziesiacihodździaŭ.

U vypadku z kamarami sutnaść padychodu zaklučajecca ŭ vypusku vialikaj kolkaści śpiecyjalna padrychtavanych samcoŭ. Viadoma, što samcy nie kusajuć ludziej i nie pieranosiać chvarob. Ich zaražajuć naturalnaj bakteryjaj Wolbachia. Kali taki samiec sparoŭvajecca ź dzikaj samkaj, jaje jajki nie raźvivajucca i nie vyłuplajucca. U vyniku kolkaść kamaroŭ pastupova źmianšajecca ad pakaleńnia da pakaleńnia.

Mienavita na hetaj technałohii pabudavany prajekt Debug, jaki raźvivaje Google. Jak paviedamlaje The Guardian, kampanija źviarnułasia da Ahienctva pa achovie navakolnaha asiarodździa ZŠA (EPA) z prośbaj dazvolić vypusk da 32 miljonaŭ takich samcoŭ kamaroŭ u Kalifornii i Fłarydzie na praciahu dvuch hadoŭ. Ciapier rehulatar vyvučaje zajaŭku i pavinien vyrašyć, ci vydavać dazvoł na ekśpierymientalnaje vykarystańnie mietadu.

Na pieršym etapie prajekt nakiravany na baraćbu ź vidam Aedes aegypti. Mienavita hetyja kamary adkazvajuć za bolšaść vypadkaŭ zaražeńnia denhie, žoŭtaj lichamankaj, virusam Zika i čykunhuńjaj u śviecie.

Niahledziačy na niezvyčajnaść idei, dla Google heta nie vypadkovy ekśpierymient. Prajekt Debug uźnik jašče kala dziesiaci hadoŭ tamu ŭ daśledčaj łabaratoryi Google X, jakaja zajmajecca ambicyjnymi technałahičnymi raspracoŭkami. Paźniej jaho raźvićciom zajmałasia kampanija Verily Health, jakaja ŭvachodzić u chołdynh Alphabet i śpiecyjalizujecca na prymianieńni technałohij i analizu danych u achovie zdaroŭja. U kancy 2024 hoda prajekt całkam pierajšoŭ pad kiravańnie Google.

Dla realizacyi prahramy kampanija vykarystoŭvaje ŭłasnyja technałahičnyja raspracoŭki. Inžyniery i navukoŭcy Google stvarajuć aŭtamatyzavanyja sistemy dla raźviadzieńnia kamaroŭ, vykarystoŭvajučy datčyki i instrumienty analizu danych. A ałharytmy kampjutarnaha zroku i štučnaha intelektu dapamahajuć adździalać samcoŭ ad samak i raźličvać, kolki nasiakomych nieabchodna vypuścić u kankretnym miescy.

Efiektyŭnaść technałohii ŭžo praviarałasia ŭ Sinhapury. Tam kampanija Debug supracoŭničaje ź dziaržaŭnym prajektam Wolbachia, u ramkach jakoha vypuskajucca samcy kamaroŭ z bakteryjaj Wolbachia. Pavodle danych sinhapurskich uładaŭ, u rajonach, achoplenych prahramaj, kolkaść kamaroŭ Aedes aegypti skaraciłasia na 80‑90 %. Za šeść-dvanaccać miesiacaŭ paśla pačatku prahramy kolkaść vypadkaŭ lichamanki denhie tam źmienšyłasia bolš čym na 70 %.

U Google ličać, što hetyja vyniki śviedčać pra pierśpiektyŭnaść mietadu. Kali amierykanskija rehulatary daduć dazvoł, kampanija pasprabuje paŭtaryć pośpiech Sinhapura ŭ Kalifornii i Fłarydzie, vypuściŭšy miljony biaśpiečnych dla čałavieka samcoŭ kamaroŭ dla baraćby ź ich niebiaśpiečnymi dzikimi surodzičami.

Kamientary da artykuła