Paśla zabojstva ajatały Chamieniei Kreml staŭ bajacca ŭłasnych kamier nazirańnia — bo i ich možna ŭzłamać
Paśla likvidacyi viarchoŭnaha lidara Irana ajatały Ali Chamieniei rasijskija śpiecsłužby na niekatory čas adklučyli častku śpiecyjalnaj sistemy videanazirańnia, jakaja vykarystoŭvajecca dla achovy Uładzimira Pucina i jaho najbližejšaha atačeńnia. Instrumienty, jakija aŭtarytarnyja režymy stvarajuć dla manitorynhu ŭłasnych hramadzian, pieratvarylisia va ŭraźlivaść, jakuju mohuć vykarystać ich praciŭniki. Z padrabiaznaściami znajomić Financial Times.
Kałaž, stvorany z dapamohaj instrumientaŭ štučnaha intelektu
Havorka idzie nie pra amal 300 tysiač kamier, jakija nazirajuć za žycharami Maskvy, a pra asobnuju zakrytuju sietku, pryznačanuju dla biaśpieki prezidenta Rasii i jahonaha najbližejšaha atačeńnia. Pavodle krynic vydańnia, paśla zabojstva viarchoŭnaha lidara Irana ajatały Ali Chamieniei rasijskija śpiecsłužby časova adklučyli častku hetaj sistemy. Jaje viarnuli ŭ stroj tolki paśla maštabnaj pravierki i dadatkovych mier pa izalacyi ad internetu.
Padstavaj dla takoj reakcyi stała apieracyja izrailskaj raźviedki, jakaja vykarystała vialikija masivy videa z darožnych kamier Tehierana dla vyznačeńnia miesca i času sustrečy Chamieniei z najbližejšymi daradcami 28 lutaha. Padčas udaru, jaki staŭ pačatkam sumiesnaj amierykana-izrailskaj vajennaj kampanii suprać Isłamskaj Respubliki, byli zabityja niekalki vysokapastaŭlenych pradstaŭnikoŭ iranskich siłavych struktur.
Dyrektar FSB Alaksandr Bortnikaŭ 26 maja papiaredziŭ kiraŭnikoŭ rehijanalnych siłavych struktur pra novuju pahrozu. Pavodle rasijskich dziaržaŭnych ahienctvaŭ, jon nazvaŭ zabojstva iranskich čynoŭnikaŭ «vidavočnym papieradžalnym sihnałam» i zajaviŭ, što ich miescaznachodžańnie častkova było vyjaŭlena dziakujučy prahramnym «bekdoram» u sistemach videanazirańnia Tehierana.
Pavodle surazmoŭcaŭ FT, izrailskija analityki vykarystali novyja technałohii dla stvareńnia padrabiaznaj karty Tehierana, vyvučeńnia pavodzin achovy vysokapastaŭlenych čynoŭnikaŭ i vyłučeńnia patrebnych celaŭ ź miljonaŭ hadzin videa. Atrymanaja infarmacyja spałučałasia ź inšymi raźvieddanymi, u tym liku ahienturnymi.
Novyja mahčymaści i pahrozy
Sapraŭdny skačok u raźvićci takich sistem adbyŭsia prykładna ŭ 2023 hodzie, kali kamiercyjnyja madeli štučnaha intelektu navučylisia stvarać videa pa tekstavych kamandach. Advarotny praces — pošuk videa pa tekstavym apisańni — adkryŭ novyja mahčymaści dla analizu infarmacyi, jakuju štodnia źbirajuć kamiery nazirańnia. Pavodle surazmoŭcaŭ FT, jašče adzin istotny praryŭ adbyŭsia kala hoda tamu.
Novyja instrumienty značna pieraŭzychodziać tradycyjnyja sistemy raspaznavańnia tvaraŭ, numaroŭ aŭtamabilaŭ abo zbroi. Kali raniej prahramy mahli vykonvać tolki abmiežavany nabor zahadzia zadadzienych zapytaŭ, to ciapier sistemy dazvalajuć pravodzić pošuk u videazapisach z dapamohaj tekstavych apisańniaŭ i šukać nie tolki kankretnyja abjekty, ale i madeli pavodzin.
Naprykład, sistema zdolnaja znajści dvuch ludziej, jakija pieradajuć adzin adnamu sumku, čałavieka, što niekalki razoŭ za dzień mianiaŭ vopratku abo źniešnaść, aŭtamabil, jaki niadaŭna byŭ pierafarbavany, ci mašynu, što šmatkroć prajazdžała praz adno i toje ž miesca.
Uładzimir Pucin u sakaviku 2025 hoda. Fota: pres-słužba palityka
Jak adznačaje FT sa spasyłkaj na byłych i dziejnych supracoŭnikaŭ raźviedki i vysokapastaŭlenych čynoŭnikaŭ z čatyroch krain, novyja mahčymaści štučnaha intelektu vyklikajuć surjoznuju zaniepakojenaść u śpiecsłužbach. Miljardy dołaraŭ, układzienyja dziaržavami ŭ sistemy videanazirańnia, mohuć pieratvarycca ŭ instrumient dla ich praciŭnikaŭ. Asabliva heta datyčycca darožnych kamier, jakija faktyčna dazvalajuć vyvučać žyćcio cełych haradoŭ i navat achoŭnych abjektaŭ.
Paśla vyjaŭleńnia kankretnaha čałavieka takija sistemy mohuć chutka stvaryć padrabiaznaje daśje za niekalki miesiacaŭ jaho žyćcia, adnaviŭšy nie tolki maršruty i zvyčki, ale i koła kantaktaŭ. Pry hetym sučasnyja kompleksy zdolnyja abjadnoŭvać infarmacyju nie tolki z kamier nazirańnia, ale i z sacyjalnych sietak, pierachoplenych paviedamleńniaŭ, razumnych pryład i historyi pieramiaščeńniaŭ.
Jak nahadvaje FT, padobnymi technałohijami vałodajuć taksama ZŠA i Vialikabrytanija, jakija ŭžo pieradavali Ukrainie dakładnyja raźvieddanyja dla naviadzieńnia ŭdaraŭ, u tym liku atrymanyja z vysakajakasnych videa bieśpiłotnikaŭ.
Adnačasova aktyŭna raźvivaje takija sistemy i Kitaj. Piekin inviestuje ŭ novaje pakaleńnie kamier i prahramnaha zabieśpiačeńnia na bazie štučnaha intelektu, zdolnaha interpretavać sceny, vyjaŭlać madeli pavodzin i znachodzić patrebnyja kadry pa tekstavych zapytach.
Adnak, jak adznačyŭ pradstaŭnik adnoj z krain raźviedvalnaha aljansu Five Eyes («Piać vačej»), hetyja inviestycyi adnačasova adkryvajuć novyja mahčymaści i dla supiernikaŭ Kitaja: «Jany ŭstaloŭvajuć kamiery. Nam treba tolki znajści sposab trapić u sistemu. A sposab zaŭsiody znojdziecca».
Kamiery videanazirańnia na vulicy kitajskaha horada. Fota: Witthaya Prasongsin / Getty Images
Jak abaranicca?
Uśviedamleńnie taho, što ŭłasnaja sistema nazirańnia krainy moža być hetak efiektyŭna vykarystana suprać jaje samoj, vyklikała šok u aficeraŭ kontrraźviedki va ŭsim śviecie.
Ich pieršaj reakcyjaj stała sproba zakryć uraźlivaści ŭ samich kamierach — zadača nievierahodna składanaja, uličvajučy, što sietki nazirańnia składajucca z abstalavańnia roznych pakaleńniaŭ.
Adnoj z reakcyj na novyja ryzyki stała rašeńnie Indyi, jakaja z 1 krasavika 2026 hoda faktyčna zakryła svoj rynak dla internet-padklučanych kamier nazirańnia ad šerahu kitajskich vytvorcaŭ, uklučajučy Hikvision i Dahua.
Heta adbyłosia paśla taho, jak FT paviedamiła pra izrailski ŭzłom iranskaj sistemy videanazirańnia. Pry hetym, jak adznačaje vydańnie, sami irancy taksama zmahli atrymać dostup da izrailskich kamier biaśpieki, ale biez sučasnych sistem analizu efiekt ad takich apieracyj byŭ značna mienšy.
Asablivuju tryvohu novyja mahčymaści vyklikajuć u Rasii. Zakłapočanaść biaśpiekaj Pucina isnavała i raniej, pakolki ŭkrainskija śpiecsłužby ŭžo atrymlivali dostup da rasijskich darožnych kamier i vykarystoŭvali inšyja ličbavyja dadzienyja, u tym liku infarmacyju pra miescaznachodžańnie mabilnych telefonaŭ, padčas apieracyj suprać vysokapastaŭlenych rasijskich vajskoŭcaŭ.
Pavodle adnaho niezaležnaha ŭkrainskaha chakiera, kamiery ŭ Maskvie i navat vakoł Kramla pa-raniejšamu rehularna stanoviacca abjektam uzłomaŭ. Ci zdolnaja Ukraina analizavać hetyja patoki danych u pramysłovych maštabach, jon udakładniać nie staŭ.
Vašynhtonskaja kampanija Airis, zasnavanaja ŭ tym liku vieteranami izrailskaj radyjoelektronnaj raźviedki, užo prapanuje sistemy, zdolnyja znachodzić ludziej pa charakternych pavodzinach. Naprykład, kantrabandystaŭ ź vialikimi niejłonavymi sumkami nočču abo ŭzbrojenych ludziej z peŭnymi našyŭkami i tatuiroŭkami.
Suzasnavalnik Airis Rotem Abieles adznačaje, što tolki za apošni hod vykarystańnie štučnaha intelektu dla analizu roznych patokaŭ dadzienych, uklučajučy infarmacyju z sacyjalnych sietak, skaraciła čas vykanańnia takoj pracy ź dzion da chvilin.
Adnak navat hetyja sistemy dalokija ad daskanałaści. Ich praciŭnikami časta stanoviacca hrupoŭki, jakija karystajucca vielmi prostymi srodkami suviazi — rukapisnymi paviedamleńniami abo starymi anałahavymi telefonnymi linijami.
Pakazalnym prykładam staŭ pošuk lidara CHAMAS Jachji Sinvara, jakoha Izrail ličyŭ adnym z arhanizataraŭ napadu 7 kastryčnika 2023 hoda. Izrail i jaho sajuźniki zadziejničali značnyja resursy dla jaho vyšuku, u tym liku vykarystoŭvali analiz chady, sprabujučy paznać Sinvara pa charakternaj maniery ruchacca ŭ natoŭpie. Adnak u kastryčniku 2024 hoda jon byŭ zabity padčas taho, što izrailskija vajskoŭcy paźniej nazvali vypadkovaj sustrečaj.
U apošnija chviliny žyćcia, zafiksavanyja bieśpiłotnikam, jaki nie zdoleŭ jaho raspaznać, Sinvar nasiŭ achoŭnyja akulary i ščylna namatany šalik, jaki zakryvaŭ jaho charakternyja vušy. Jak adznačaje FT, hetaja prostaja maskiroŭka akazałasia efiektyŭnaj suprać vysokatechnałahičnych srodkaŭ pošuku.