Internet-šopinh staŭ novym sposabam baraćby sa stresam dla pakaleńnia Z. Pryčym zadavalnieńnie časta prynosić sam praces, a nie pakupka

U internecie nabirajuć papularnaść tak zvanyja «dafaminavyja sajty» — płatformy, dzie možna vybrać tavary, skłaści ich u košyk abo «zamović» ježu, ale nikoli nie zaviaršyć pakupku. Psichołahi ličać, što sakret ich pryvabnaści chavajecca ŭ tym, jak čałaviečy mozh usprymaje čakańnie ŭznaharody.

Ilustracyjny zdymak. Fota: Bongkarn Thanyakij / Vecteezy

Vydańnie Psychology Today źviartaje ŭvahu na novy internet-trend, jaki ŭźnik u Paŭdniovaj Karei i ŭžo zacikaviŭ psichołahaŭ. Havorka idzie pra tak zvanyja «dafaminavyja sajty» (dopamine sites), što imitujuć internet-pakupki, zakaz ježy abo inšyja zvykłyja rytuały, ale nie dazvalajuć davieści ich da kanca.

Hetyja sajty amal nie adroźnivajucca ad sapraŭdnych internet-kram abo servisaŭ dastaŭki. Na adnym z samych viadomych — FoodNeverComes — možna vyvučać mieniu, čytać vodhuki, składać stravy ŭ košyk i navat nazirać na karcie, jak virtualny kurjer nibyta viazie zakaz. Adnak aformić jaho niemahčyma.

Niekatoryja płatformy iduć jašče dalej. Paśla taho jak karystalnik admaŭlajecca ad «pakupki», jany paviedamlajuć, kolki hrošaj abo kałoryj jamu ŭdałosia zekanomić. Tak čałaviek adrazu atrymlivaje svojeasablivuju ŭznaharodu za toje, što ničoha nie kupiŭ.

Skrynšot veb-sajta, jaki vyhladaje jak dadatak dla zamovy i dastaŭki ježy. Fota: koreatimes.co.kr

Isnujuć i inšyja varyjanty padobnych servisaŭ. Adzin ź ich nazvany ŭ honar karejskaha słenhavaha słova, jakoje aznačaje pierakur. Paśla nacisku knopki «Pačać» karystalnik bačyć, chto jašče zaraz znachodzicca na sajcie. Uźnikaje adčuvańnie sumiesnaha pierapynku ź inšymi ludźmi — tolki biez cyharet. Razmovy amal nie adbyvajucca — hałoŭnaje, što stvarajecca adčuvańnie, nibyta ty nie adzin.

Pavodle The Korea Times, takija sajty stali asabliva papularnymi siarod maładych žycharoŭ Paŭdniovaj Karei, jakija sutykajucca z rostam koštu žyćcia i pastajannym ciskam spažyvieckaj kultury. Dla adnych heta sposab paźbiehnuć impulsiŭnych pakupak abo načnych zakazaŭ ježy, dla inšych — mahčymaść choć nienadoŭha adčuć siabie mienš samotnymi.

Čamu heta pracuje

Psichołahi nahadvajuć, što dafamin časta pamyłkova nazyvajuć «harmonam zadavalnieńnia». Nasamreč jon u značnaj stupieni źviazany z čakańniem uznaharody, matyvacyjaj i pradčuvańniem pryjemnych padziej.

Mienavita tamu čakańnie adpačynku, doŭhačakanaj pakupki abo smačnaj viačery časam prynosić nie mienš zadavalnieńnia, čym sama padzieja. Mozh pastajanna madeluje mahčymyja scenaryi budučyni, ujaŭlajučy, jak čałaviek budzie siabie adčuvać paśla dasiahnieńnia mety. Hetyja ŭjaŭleńni mohuć vyklikać sapraŭdnyja emocyi, navat kali ničoha ŭ realnaści nie adbyvajecca.

Na dumku aŭtara artykuła, prahlad mieniu biez zakazu abo vybar tavaraŭ biez pakupki — jašče adzin prykład taho, jak čałaviek atrymlivaje emacyjanalny vopyt dziakujučy ŭjaŭleńniu.

Skrynšot veb-sajta, jaki stvaraje iluziju sumiesnaha pierakuru. Fota: koreatimes.co.kr

Padobnyja miechanizmy ludzi vykarystoŭvajuć daŭno. My čytajem ramany, jakija pieranosiać nas u inšyja miescy, zachaplajemsia kulinarnymi šou, hulajem u simulatary, fantazirujem pra budučyniu. Usio heta dazvalaje pieražyvać emocyi, nie ździajśniajučy adpaviednych dziejańniaŭ u realnym žyćci.

Kali virtualny rytuał zamianiaje sapraŭdny

Jak pišacca ŭ artykule, internet-pakupki, zakaz ježy abo navat pierapynak na pierakur — heta nie tolki praktyčnyja dziejańni, ale i svojeasablivyja rytuały. Jany stvarajuć adčuvańnie pradkazalnaści, kantrolu i dazvalajuć nienadoŭha adpačyć ad štodzionnaha stresu.

U virtualnaj prastory hetyja rytuały možna prajhrać biez realnych nastupstvaŭ. Naprykład, sumiesny «pierakur» u anłajn-pakoi moža dać čałavieku adčuvańnie prysutnaści inšych ludziej i krychu asłabić samotu. Pavodle daśledavańniaŭ, mozh zdolny ŭsprymać ludziej u ličbavym asiarodździ jak realnych, što padtrymlivaje empatyju i pačućcio sacyjalnaj suviazi.

Adnak śpiecyjalisty zaklikajuć nie ličyć «dafaminavyja sajty» univiersalnym rašeńniem. Dla niekatorych ludziej jany sapraŭdy mohuć stać biaśpiečnaj zamienaj impulsiŭnym pakupkam abo inšym niepažadanym pavodzinam. Ale kali virtualnyja rytuały pačynajuć vyciaśniać realnaje žyćcio abo tolki ŭzmacniajuć adčuvańnie taho, što čałaviek nie moža dazvolić sabie žadanaje, karyści ad ich moža być mienš, čym zdajecca.

Ci stanuć «dafaminavyja sajty» takimi ž papularnymi za miežami Paŭdniovaj Karei, pakul nieviadoma. Adnak, jak adznačaje vydańnie, hety fienomien užo pakazaŭ, što značnaja častka zadavalnieńnia ad pakupak źviazanaja nie z samim vałodańniem rečču, a z emocyjami, jakija čałaviek pieražyvaje jašče na etapie čakańnia i ŭjaŭleńnia. Razumieńnie hetaha miechanizmu moža dapamahčy bolš śviadoma stavicca jak da svaich pakupak, tak i da taho, na što my tracim čas i hrošy.

Kamientary da artykuła