BIEŁ Ł RUS

Navukoŭcy razhadali tajamnicu naradžeńnia Miesiaca

5.09.2026 / 06:30

Idala Sałaviej

Miesiac moh źjavicca na arbicie Ziamli praktyčna adrazu paśla adnoj z samych maštabnych katastrof u historyi Soniečnaj sistemy. Novyja kampjutarnyja raźliki pakazali: pry peŭnych umovach dla jaho farmavańnia mahło chapić usiaho kala piaci hadzin.

Dziesiacihodździami navukoŭcy ličyli, što Miesiac uźnik paśla sutyknieńnia maładoj Ziamli z Tejaj — płanietaj pamieram prykładna z Mars. Mahutny ŭdar vykinuŭ u kosmas vielizarnuju kolkaść raspłaŭlenaj parody, jakaja ŭtvaryła vakoł Ziamli dysk. Pastupova jaho rečyva źbirałasia razam, pakul ź jaho nie sfarmavaŭsia Miesiac.

Adnak, jak piša Daily Mail, daśledčyki z Paŭdniova-Zachodniaha navukova-daśledčaha instytuta i Univiersiteta Aryzony vyśvietlili, što taki scenar zusim nieabaviazkovy.

Kampjutarnaje madelavańnie pakazała, što pry peŭnych umovach amal sfarmavany Miesiac moh źjavicca adrazu paśla sutyknieńnia. Vyrašalnaje značeńnie pry hetym mieła tempieratura Ziamli i Tei.

Raniejšyja madeli razhladali płaniety pieravažna jak vadkapadobnyja cieły i amal nie ŭličvali tryvałaść parod, ź jakich jany składalisia. Kali daśledčyki dadali ŭ raźliki hety faktar i źviazali jaho z tempieraturaj, karcina istotna źmianiłasia.

Čym vyšejšaja tempieratura, tym mienš tryvałym stanovicca płanietarnaje rečyva i tym lahčej jano razburajecca pry sutyknieńni. Kali ž płaniety paśpieli macniej astyć, ich parody lepš vytrymlivajuć udar i častka rečyva moža zachavacca ŭ vyhladzie vialikaha cełasnaha cieła.

Tamu pry vysokaj tempieratury Ziamli i Tei madelavańnie davała ŭžo znajomy navukoŭcam vynik: Teja razburałasia, a vakoł Ziamli ŭźnikaŭ masiŭny dysk z abłomkaŭ, ź jakoha paźniej pavinien byŭ sfarmavacca Miesiac.

Ale pry inšym tempieraturnym stanie tych ža płaniet vynik byŭ niečakanym. Zamiest dyska, jakomu jašče treba było pieratvarycca ŭ spadarožnik, prykładna praź piać hadzin paśla sutyknieńnia na arbicie Ziamli ŭžo isnavaŭ amal całkam sfarmavany Miesiac.

Vyniki daśledavańnia mohuć dapamahčy adkazać na adno z važnych pytańniaŭ płanietałohii — kali mienavita adbyłosia sutyknieńnie, u vyniku jakoha ŭźnik Miesiac. Novaja madel moža taksama rastłumačyć niekatoryja asablivaści spadarožnika Ziamli, u tym liku adroźnieńni ŭ jaho składzie i kolkaść latučych rečyvaŭ.

Daśledčyki adznačajuć, što padabienstva chimičnaha składu Ziamli i Miesiaca pa-raniejšamu zastajecca zahadkaj. Mahčyma, Teja i Ziamla pieršapačatkova byli vielmi padobnyja, bo sfarmavalisia pobač — u adnoj vobłaści pratapłanietnaha dyska, jaki składaŭsia z hazu i kaśmičnaha pyłu.

Uskosna na karyść hetaj viersii śviedčyć Mars. Jaho chimičny skład prykmietna adroźnivajecca ad ziamnoha i miesiačnaha, što moža tłumačycca farmavańniem płaniety ŭ inšaj častcy rańniaj Soniečnaj sistemy.

Čytajcie taksama:

Navukoŭcy vyśvietlili, jak Miesiac «raściahnuŭ» dzień na Ziamli

U siecivie virusiacca foty roznakalarovaha Miesiaca. Jon sapraŭdy taki?

Čamu ludzi paŭstahodździa nie lotali da Miesiaca?

Astranomy znajšli «druhi Miesiac», jaki krucicca vakoł Ziamli ŭžo 60 hadoŭ

Kamientary da artykuła