«Ruka ciahniecca da kišeni, a telefona tam niama». Jak palitviaźni vypadajuć ź ličbavaha śvietu, a potym nanoŭ pryvykajuć da jaho
Paśla hoda biez smartfona ruka jašče pamiataje, kudy naciskać. Paśla piaci z pałovaj hadoŭ zabyvajecca adčuvańnie ad telefona ŭ rukach. Viartańnie ŭ ličbavy śviet — adzin z mnohich aśpiektaŭ adnaŭleńnia byłych palitviaźniaŭ. Im davodzicca adnaŭlać akaŭnty, pryvykać da biaskoncych apaviaščeńniaŭ i raźbiracca z servisami, jakich raniej nie isnavała. Byłyja palitviaźni Hanna Skryhan, Artur Chalimončyk i Vadzim Baranaŭ raskazali vydańniu Most, jak paśla źniavoleńnia nanoŭ znajomilisia ź ličbavym śvietam.
Zdymak ilustracyjny. Fota: «Naša Niva»
«Strach byŭ: vyjdzieš — i naohuł nie viedaješ, jak telefon vyhladaje»
50‑hadovaja Hanna Skryhan praviała ŭ źniavoleńni kala 16 miesiacaŭ. U kałonii, uzhadvaje jana, žančyny abmiarkoŭvali ŭ tym liku i viartańnie da zvyčajnaha žyćcia sa smartfonam.
«Byŭ taki strach: vyjdzieš — i naohuł nie viedaješ, jak telefon vyhladaje i što ŭ im rabić».
Ale pryblizna za tydzień Hanna znoŭ pryvykła da smartfona: kudy naciskać i zmachvać, jak aryjentavacca ŭ prahramach. Ale paśla vyśvietliłasia, što viarnuć staryja ruchi praściej, čym viarnucca ŭ ličbavaje žyćcio. Daviałosia adnaŭlać ci zavodzić akaŭnty i nanoŭ naładžvać ich biaśpieku. Hanna śpiecyjalna šukała instrukcyi dla miesiendžaraŭ i sacsietak.
U chutkim časie paśla vyzvaleńnia jana źjechała ź Biełarusi, tamu adnačasova daviałosia asvojvać ličbavaje žyćcio ŭ inšaj krainie: prahramy bankaŭ i kram, kuplu kvitkoŭ, taksi, polskija dziaržaŭnyja servisy.
«Pastajanna nakryvaje tryvožnaść, amal panika, kali baišsia nie tuju knopku nacisnuć».
Całkam upeŭniena adčuvać siabie z usimi hetymi servisami Hanna pačała tolki praz try-čatyry miesiacy.
A jašče za čas jaje źniavoleńnia ŭ štodzionnaje žyćcio bolšaści ludziej paśpieŭ uvajści štučny intelekt.
«Spačatku pačynaješ karystacca im jak Google, potym jak pierakładčykam. I tolki potym razumieješ, što nasamreč jon moža niejkija tvaje rucinnyja zadačy vykonvać», — kaža Hanna.
«Intymny kutok niejki»
U 37‑hadovaha Artura Chalimončyka ličbavaja paŭza była našmat daŭžejšaj. Jaho zatrymali ŭ žniŭni 2020 hoda, a na svabodu jon vyjšaŭ u lutym 2026-ha.
Na druhi dzień paśla vyzvaleńnia Artur kupiŭ smartfon — akazałasia, što navat taktylnyja adčuvańni ad dakranańnia da telefona byli zabytyja.
Staryja akaŭnty ŭ Instagram i VK byli stračanyja: za hady źniavoleńnia Artur zabyŭsia łahiny i paroli. Daviałosia zavodzić novyja. Telegram taksama adčuvaŭsia amal nieznajomym.
«Treba było zrabić šmat lišnich ruchaŭ, kab zrabić prostaje dziejańnie — znajści niejki kanał. Nie moh złavić łohiku».
Ale macniej za interfiejsy Artura ździviŭ sam sučasny internet. Paśla vyzvaleńnia jon pastajanna čuŭ ad navakolnych: «Bačyŭ u TikTok». Vyrašyŭ pasprabavać. Dadaŭ u siabry tolki plamieńnicu — i ŭ chutkim časie atrymaŭ kala 30 apaviaščeńniaŭ pra jaje dziejańni.
«Padumaŭ: «Nie-nie-nie, zaraz roznym infarmacyjnym śmiećciem mianie zavalić». I adrazu vydaliŭ».
Threads taksama pakul vyklikaje ŭ Artura pytańni:
«Što heta i da čaho, kali jość Instagram? Dahetul niezrazumieła, navošta ŭsie hetyja vudački tam zakidajucca. Intymny kutok niejki», — śmiajecca mužčyna.
Hałoŭnym uražańniem ad viartańnia ŭ internet Artur nazyvaje nie novyja prahramy, a «vielmi ahresiŭny patok infarmacyi».
«Ja nie paśpiavaŭ jaje jakasna asensoŭvać, dy i lišniaj jana zdavałasia».
Da štučnaha intelektu jon pakul nie dajšoŭ.
Telefon prychodziŭ navat u śnie
32‑hadovy Vadzim Baranaŭ pravioŭ u źniavoleńni trochi bolš za hod — za hety čas zvyčka karystacca smartfonam nie paśpieła źniknuć.
«Spačatku było troški niazvykła: ekran, telefon, niešta naciskać. Ale ŭsie navyki zachavalisia, davoli chutka pryvyk».
Našmat składniej akazałasia viarnucca ŭ svaje akaŭnty. Paroli zabylisia, staroha telefona i sim-karty ŭžo nie było: zastalisia ŭ siłavikoŭ, a mnohija servisy patrabavali paćviardžeńnia pa SMS. Pa hetaj pryčynie Vadzim doŭha nie moh adnavić Instagram.
Źmianiŭsia za hety čas, pa adčuvańniach Vadzima, i sam internet. U stužkach jon ubačyŭ našmat bolš rekłamy i rekamiendavanaha kantentu zamiest publikacyj ludziej, na jakich padpisany.
I ŭsio ž značna daŭžej Vadzim u źniavoleńni pryvykaŭ žyć biez telefona.
«Heta nastolki ščylna ŭvajšło ŭ naša žyćcio: u ciabie ŭ kišeni dostup da 99% infarmacyi śvietu, suviaź z usimi. A tut hetaha ŭsiaho niama».
U turmie było šmat času, jaki nie było čym zaniać. I časam spracoŭvaŭ aŭtamatyčny žest:
«Ruka ciahniecca da kišeni, kab dastać smartfon, a jaho tam niama», — uzhadvaje mužčyna.
Telefon prychodziŭ navat u śnie. Vadzim uzhadvaje sny ŭ źniavoleńni: nibyta jon užo vyzvaliŭsia i narešcie moža adkryć sacsietki i Telegram: daviedacca, chto jamu pisaŭ, što adbyłosia za čas źniavoleńnia, jak ludzi adreahavali na jaho historyju.
«Ja baču nibyta paviedamleńni, ale ŭsio zatumaniena. Ničoha nielha pračytać, bo heta son».