Rasijskaje TB nadaje niepraparcyjna šmat uvahi sieparatysckim rucham na Zachadzie. Navošta heta robicca?

Rasijskaje dziaržaŭnaje telebačańnie apošnim časam usio bolš uvahi nadaje sieparatysckim rucham u zachodnich krainach. U efiry raskazvajuć pra akcyi za niezaležnaść Uelsa, imknieńnie asobnych rehijonaŭ Vialikabrytanii da samavyznačeńnia, a taksama sieparatysckija nastroi ŭ Kanadzie i ZŠA. Słužba manitorynhu Bi-bi-si praanalizavała, navošta Maskva aktyŭna aśviatlaje hetyja padziei.

Skrynšot ź videa «Rasija 1»

26 vieraśnia zdymačnaja hrupa rasijskaha telekanała «Rasija 1» pryjechała ŭ valijski prybiarežny horad Abierystvit, kab padrychtavać repartaž pra štohadovy Marš za niezaležnaść Uelsa. Zvyčajna ŭ im udzielničajuć kala vaśmi tysiač čałaviek, ale sioleta padzieja atrymała značnuju ŭvahu rasijskich ŚMI. Repartaž karespandenta Alaksandra Chabarava staŭ adnym z hałoŭnych siužetaŭ prahramy «Viesti niedieli».

Hety vypadak — častka bolš šyrokaj tendencyi. Na praciahu apošniaha miesiaca rasijskaje dziaržaŭnaje telebačańnie ŭsio čaściej raskazvaje pra sieparatysckija ruchi ŭ Złučanym Karaleŭstvie i inšych zachodnich krainach.

Cikavaść Kramla da nacyjanalistyčnych nastrojaŭ za miažoj nie novaja. Adnak adroźnić rytoryku rasijskaj prapahandy ad realnaha rostu padtrymki niezaležnaści ŭ roznych rehijonach byvaje składana.

Pavodle analitykaŭ, aktyvizacyja takoj infarmacyjnaj kampanii adbyvajecca na fonie dyskusij pra ŭmiašańnie Rasii ŭ jeŭrapiejskuju palityku. U kastryčniku premjer-ministr Vialikabrytanii Endzi Biornem zajaviŭ, što Maskva sapraŭdy ŭmiešvałasia ŭ hałasavańnie pa pytańni vychadu krainy ź Jeŭrasajuza ŭ 2016 hodzie.

Ekśpierty ličać, što Kreml imkniecca pakazać Jeŭropu razdroblenaj i ŭnutrana raskołataj, u tym liku na fonie praciahu vajny va Ukrainie.

Jašče adnoj padziejaj, jakaja pryciahnuła ŭvahu rasijskich ŚMI, stała sustreča Kielckaha aljansu ŭ Kardyfie 14 vieraśnia. Na joj lidary Uelsa, Šatłandyi i Paŭnočnaj Irłandyi padpisali sumiesnuju dekłaracyju ab pravie na samavyznačeńnie.

Ministr zamiežnych spraŭ Rasii Siarhiej Łaŭroŭ zajaviŭ, što hetaja sustreča śviedčyć pra žadańnie kielckich narodaŭ pravieści hałasavańni ab niezaležnaści. Pavodle jaho, taki praces moža pastavić pad sumnieŭ pastajannaje členstva Vialikabrytanii ŭ Radzie Biaśpieki AAN.

Źviazanyja z Rasijaj navinavyja sajty pačali śćviardžać, što sustreča nabližaje niepaźbiežny raspad Złučanaha Karaleŭstva. Analiz hrupy Foreshock vyjaviŭ, što na praciahu troch tydniaŭ paśla samitu na sajtach, jakija ŭvachodziać u źviazanuju z Rasijaj sietku dezynfarmacyi «Praŭda», źjavilisia 107 artykułaŭ, jakija prasoŭvali padobny tezis.

Rasijskija telekanały taksama aktyŭna aśviatlali simvaličny «refierendum ab niezaležnaści», jaki 15 vieraśnia praviała anhlijskaja vioska Pidynhtan u hrafstvie Oksfardšyr. Jon adbyŭsia na fonie sprečak pra płany raźmiaścić pobač centr dla asobaŭ, jakija šukajuć prytułku.

U repartažy telekanała «Rasija 24» śćviardžałasia, što pa ŭsioj Jeŭropie rehijony i navat asobnyja vioski ŭsio hučniej zajaŭlajuć pra žadańnie adździalicca. Pryčyny nazyvalisia roznyja — mihracyja, ekanomika, mova i histaryčnaja pamiać, — ale ahulny sens zvodziŭsia da taho, što ludzi bolš nie vierać u zdolnaść centralnych uładaŭ vyrašać ich prablemy.

Televiadučy Uładzimir Sałaŭjoŭ zajaviŭ, što hetyja padziei śviedčać pra źniknieńnie Vialikabrytanii ŭ jaje raniejšym vyhladzie. Jon taksama skazaŭ, što ŭsio, što škodzić Brytanii, vyhadna Rasii.

Pa słovach hanarovaha prafiesara Mižnarodnaha centra abarony i biaśpieki ŭ Talinie Džejmsa Šera, padtrymka zamiežnych sieparatysckich ruchaŭ adpaviadaje daŭniaj taktycy Kramla, nakiravanaj na pahłybleńnie raskołaŭ u zachodnich krainach. Rasija, pavodle jaho, imkniecca vykarystoŭvać usie najaŭnyja supiarečnaści ŭnutry zachodnich hramadstvaŭ u svaich intaresach.

U 2020 hodzie ŭrad Vialikabrytanii paviedamiŭ pra infarmacyju, jakuju paličyŭ vartym davieru śviedčańniem sprobaŭ Rasii paŭpłyvać na refierendum ab niezaležnaści Šatłandyi ŭ 2014 hodzie. Śpiecyjalisty pa kibierbiaśpiecy taksama abvinavačvali prarasijskich internet-trolaŭ u raspaŭsiudžvańni chłuślivych čutak pra falsifikacyi padčas šatłandskaha hałasavańnia.

Rasijskaje dziaržaŭnaje prapahandysckaje vydańnie Sputnik u 2016 hodzie navat adkryła ofis u Edynburhu, sprabujučy vykarystać palityčnyja nastroi ŭ Šatłandyi paśla refierendumu. Adnak biuro zakryli ŭ 2021 hodzie. Adzin z byłych supracoŭnikaŭ paźniej acharaktaryzavaŭ jaho pracu jak chaatyčnuju i zajaviŭ, što jana nie mahła paŭpłyvać navat na nievialikija miascovyja padziei.

Bolš sistematyčnaj, pavodle materyjału Bi-bi-si, była rasijskaja padtrymka sieparatysckich nastrojaŭ u Katałonii napiaredadni refierendumu ab niezaležnaści ad Ispanii ŭ 2017 hodzie. Rasijskich čynoŭnikaŭ padazravali ŭ prapanovach finansavaj dapamohi prychilnikam niezaležnaści. Ispanskija ŭłady rasśledavali mahčymyja suviazi katałonskaha lidara Karlesa Pučdemona z Rasijaj, adnak u 2025 hodzie spravu zakryli, a abvinavačańni jamu tak i nie vystavili.

Da poŭnamaštabnaha ŭvarvańnia va Ukrainu rasijskija ŭłady taksama finansavali štohadovyja «źjezdy sieparatystaŭ» u Maskvie. Na ich pryjazdžali prychilniki niezaležnaści roznych terytoryj, u tym liku Havajaŭ, Puerta-Ryka i Vieniecyi.

Žurnalisckija rasśledavańni vyjavili, što prarasijskija akaŭnty ŭ sacyjalnych sietkach prasoŭvali ideju «Kaleksitu» — vychadu Kalifornii sa składu ZŠA, — a taksama sieparatyscki ruch u kanadskaj pravincyi Albierta. Namieśnik staršyni Rady biaśpieki Rasii Dźmitryj Miadźviedzieŭ nieadnarazova vykazvaŭsia ŭ padtrymku «Teksitu» — vychadu Techasa sa składu ZŠA — i zaklikaŭ stvaryć tak zvanuju Techaskuju narodnuju respubliku.

Pry hetym zastajecca niezrazumiełym, ci pryviała rasijskaja rytoryka da prykmietnaha rostu papularnaści zamiežnych sieparatysckich ruchaŭ. Džejms Šer padkreślivaje, što śćviardžać pra paharšeńnie situacyi pad upłyvam Rasii — nie toje samaje, što śćviardžać, byccam mienavita Rasija jaje vyklikała. Adnak, pavodle jaho, nielha niedaaceńvać maštab arhanizacyjnaj pracy i čas, jaki rasijskija struktury pryśviačajuć vyvučeńniu hetych ruchaŭ i kantaktam ź imi.

Usio heta ŭpisvajecca ŭ infarmacyjny naratyŭ rasijskaha telebačańnia pra raskołatuju i rasčaravanuju Jeŭropu. Adnoj z pryčyn niezadavolenaści rehijanalnych ruchaŭ centralnymi ŭładami časta nazyvajecca darahaja padtrymka Ukrainy.

Pry hetym staŭleńnie Kramla da sieparatyzmu za miažoj rezka kantrastuje ź jaho palitykaj unutry samoj Rasii. Na praciahu dziesiacihodździaŭ rasijskija ŭłady žorstka pieraśledujuć prychilnikaŭ samavyznačeńnia ŭnutry krainy, asabliva ŭ nacyjanalnych respublikach. Siarod prykładaŭ — dźvie čačenskija vajny i rehularnaje ŭklučeńnie miascovych aktyvistaŭ u rejestr «zamiežnych ahientaŭ».

Z 2013 hoda ŭ Kryminalnym kodeksie Rasii dziejničaje artykuł ab publičnych zaklikach da dziejańniaŭ, nakiravanych na parušeńnie terytaryjalnaj cełasnaści krainy. Jon praduhledžvaje pakarańnie da piaci hadoŭ pazbaŭleńnia voli.

U 2023 hodzie Hienieralnaja prakuratura Rasii pryznała niepažadanaj arhanizacyjaj «Forum svabodnych dziaržaŭ post-Rasii», stvorany ŭ Polščy ŭ 2022 hodzie i źviazany ź idejaj deakałanizacyi Rasii. U 2024 hodzie Viarchoŭny sud RF pryznaŭ forum i 172 jaho rehijanalnyja adździaleńni terarystyčnaj arhanizacyjaj.

Zasnavalnik forumu Aleh Mahalecki, kamientujučy hetaje rašeńnie Bi-bi-si, iranična zaŭvažyŭ, što paśla pryznańnia terarystyčnymi ŭsich 172 rehijanalnych adździaleńniaŭ u jaho arhanizacyi farmalna akazałasia bolš «terarystaŭ», čym u «Chiezbały», CHAMAS i «Boka Charam» razam uziatych. Pa jaho słovach, takim čynam rasijskaja dziaržava faktyčna abviaściła forum najmahutniejšaj terarystyčnaj arhanizacyjaj u śviecie.

Kamientary da artykuła