Kiraŭniki Šatłandyi, Uelsa i Paŭnočnaj Irłandyi abjadnoŭvajucca dla vychadu sa składu Vialikabrytanii
Nieaściarožnyja vykazvańni brytanskaha premjera spravakavali biesprecedentnuju kansalidacyju prychilnikaŭ niezaležnaści ŭ rehijonach. Palityčny kryzis pahražaje razbureńniem dziaržavy, pakolki miascovyja ŭrady pačynajuć uzhadniać supolnyja kroki pa adździaleńni.
Vydańnie The Telegraph paviedamlaje pra padrychtoŭku sumiesnaha miemaranduma kiraŭnikami troch aŭtanomnych častak Złučanaha Karaleŭstva. Pieršyja ministry Šatłandyi Džon Suini, Uelsa Run ap Jorviert i Paŭnočnaj Irłandyi Mišel O'Nił sustrenucca ŭ Kardyfie dla padpisańnia dekłaracyi z patrabavańniem prava na praviadzieńnie refierendumaŭ ab niezaležnaści. Da pieramoŭ taksama dałučycca prezidentka Šyn Fiejn i lidarka irłandskaj apazicyi Mery Łu Mak-Donald.
Šturškom da aktyvizacyi sieparatysckich ruchaŭ stali niadaŭnija zajavy premjer-ministra Endzi Biornema ŭ parłamiencie. Jon dapuściŭ mahčymaść novaha šatłandskaha refierendumu pry najaŭnaści dakładnaha kansiensusu, faktyčna pryraŭniaŭšy ŭmovy dla Šatłandyi da pałažeńniaŭ Pahadnieńnia Vialikaj piatnicy dla Paŭnočnaj Irłandyi. Pradstaŭniki Šatłandskaj nacyjanalnaj partyi adznačyli, što kiraŭnik urada nie vałodaje bazavymi viedami pra pazicyju ŭłasnaj dziaržavy adnosna zachavańnia unii. Situacyju ŭskładniła ŭmiašańnie prezidenta ZŠA Donalda Trampa, jaki padčas subotniaha vizitu ŭ Dublin publična padtrymaŭ ideju abjadnańnia Irłandyi.
Upieršyniu ŭ historyi ŭsie try aŭtanomnyja ŭrady ŭznačalvajuć pradstaŭniki partyj, jakija vystupajuć za vychad ź Vialikabrytanii. Šatłandskaja nacyjanalnaja partyja zachavała daminantnyja pazicyi, valijskaja Plaid Cymru sfarmiravała ŭrad paśla majskich vybaraŭ, a Šyn Fiejn praciahvaje kiravać u Paŭnočnaj Irłandyi. Baki płanujuć uzhadnić supracoŭnictva ŭ śfierach ekanomiki, enierhietyki i mižnarodnych adnosin. Stratehija praduhledžvaje viartańnie Šatłandyi i Uelsa ŭ Jeŭrapiejski sajuz jak samastojnych dziaržaŭ, a Paŭnočnaj Irłandyi — u składzie Respubliki Irłandyja.
Akramia palityčnych met, rehijanalnyja lidary vyłučajuć žorstkija finansavyja ŭmovy, arhumientujučy heta nieefiektyŭnaściu brytanskaj ekanamičnaj madeli. Valijski ŭrad patrabuje pieradačy dachodaŭ ad ziamiel Karony, uklučajučy prybytki ad afšornych vietraparkaŭ, a taksama decentralizacyi finansavańnia čyhunki i palicyi.
U adkaz na narastajučy kryzis Endzi Biornem nakiravaŭ list Džonu Suini z kateharyčnaj admovaj u praviadzieńni refierendumu da nastupnych parłamienckich vybaraŭ. Premjer spasłaŭsia na pieradvybarčy manifiest Lejbarysckaj partyi 2024 hoda, jaki vyklučaje padtrymku niezaležnaści, i zajaviŭ ab adsutnaści realnaj bolšaści dla pryniaćcia takich rašeńniaŭ u Šatłandyi i Paŭnočnaj Irłandyi.
Padpisańnie miemaranduma ŭ Kardyfie afarmlaje instytucyjanalny raskoł pamiž centralnym uradam i rehijonami. Dalejšaje ihnaravańnie Łondanam uzhodnienych patrabavańniaŭ troch pieršych ministraŭ viadzie da kanstytucyjnaha kryzisu i błakuje realizacyju ŭnutranaj palityki Vialikabrytanii.
Kamientary