Маладая сям’я з Жодзіна расказала, як у чатыры разы скараціла выдаткі на ежу
23‑гадовая Надзея Якубенка і яе 24‑гадовы муж Улад жывуць у Жодзіне. Абодва працуюць у грамадскім харчаванні: дзяўчына — шэф-повар у мясцовым парк-атэлі, хлопец — піцар у краме. Яшчэ нядаўна на ежу ў іх сыходзіла 1200—1400 рублёў у месяц. Адкладаць не атрымлівалася ні на што. Так працягвалася, пакуль Надзя не прапанавала эксперымент: перагледзець траты на харчаванне і пачаць збіраць на ўласнае жыллё. Tochka.by даведалася ў дзяўчыны, наколькі цяжка сябе абмяжоўваць, што можна купіць на 300 рублёў і якія звычкі дапамагаюць не выходзіць за рамкі бюджэту.
Паход па прадукты як квэст
Сустракаемся з Надзяй у краме каля дома. Дзяўчына ўпэўнена лавіруе паміж стэлажамі — без выпадковых прыпынкаў каля паліц з прысмакамі.
У кошыку толькі тое, што загадзя запісана ў тэлефоне.
Паход па прадукты гераіня называе квэстам: знайсці патрэбнае па самай «салодкай» цане.
Яна ведае, у якой краме выгадна купіць яйкі, а куды лепш адправіцца па мінтая. Калі патрэбнага акцыйнага тавару няма, Надзя спакойна сыходзіць з пустымі рукамі.
«Раней я саромелася хадзіць па краме і нічога не купляць. Здавалася, што на мяне коса глядзяць. Цяпер спакойна магу нічога не браць. Гэта як выхад з зоны камфорту», — кажа дзяўчына.
Па новых правілах маладая сям'я жыве са студзеня.
Прычына простая — стомленасць ад адчування, што грошы «ўцякаюць скрозь пальцы».
Агульны даход пары — каля 4000 рублёў у месяц.
«Я вывучыла ўсе нашы траты. На ежу сыходзіла 1200 рублёў, часам і 1400 рублёў. І мы проста псіханулі. Пайшлі ў краму, купілі прадуктаў на 60 рублёў — і зразумелі, што нам гэтага хапае на тыдзень. Памножылі на чатыры — атрымалася 240 рублёў у месяц. Вырашылі паспрабаваць», — згадвае Надзя.
Да гэтага пара часта купляла гатовую ежу ў краме ці што-небудзь смачнае на вечар, заказвала дастаўку, хадзіла ў кафэ.
«Мы ў пятніцу маглі купіць піва, кальмараў, жоўтага паласаціка, чыпсікі. І за гэта аддаць 50—60 рублёў. Па сутнасці, ежа на адзін вечар. А зараз на гэтыя ж грошы мы харчуемся тыдзень», — кажа Надзя.
Праўда, праз месяц бюджэт павялічылі яшчэ на 60 рублёў — дадалі сухафрукты, арэхі і зеляніну.
Рацыён на 300 рублёў у месяц
Эксперыментам вырашылі забіць двух зайцоў: і сэканоміць, і зрабіць харчаванне больш карысным. Раней, паводле слоў Надзi, елі «смеццева».
Перад закупам на месяц сужэнцы складаюць спіс базавых прадуктаў. Аснова — курыца, замарожаная рыба, крупы, макарона, малочныя прадукты, сезонная гародніна, кансерваваны тунец, субпрадукты (фаварыты Надзi — курыныя сэрцайкі), хлеб, чай.
«Мы прыбралі мясную гастраномію, гатовую выпечку, снэкі, газіроўку. Калі гэтага няма дома — няма і спакусы», — тлумачыць суразмоўца.
Курыцу купляюць толькі цалкам — так выгадней. І тут пара паказвае свой кухарскі прафесіяналізм: адна тушка — мінімум пяць паўнавартасных прыёмаў ежы на дваіх. Суп, тушаныя ножкі ці крылцы з бульбай, сечаныя катлеты з грудкі, амлет з філе, лаваш з мясам.
«Калі глядзець па цане за кілаграм, тушка абыходзіцца прыкладна ў 6 рублёў, тады як філе — каля 14 рублёў. Разбіраю яе на часткі: ножкі, крылы, сцёгны… Косткі і скуру — на булён. Мяса потым ідзе ў лаваш замест каўбасы. Адходаў амаль няма», — дзеліцца кулінарнымі лайфхакамі шэф-повар.
Гатуе ў сям'і ў асноўным Надзя. Часцей — на заўтра, каб пасля працы дома ўжо чакала ежа і не ўзнікала жадання заказаць дастаўку. На гатаванне сыходзіць ад гадзіны да трох. Меню на тыдзень дзяўчына не складае — адкрывае халадзільнік і імправізуе.
«Я ў асноўным усё тушу. Алей мы амаль не выкарыстоўваем — толькі сметанковае масла. Раней купляла масла гхі, але яно ўсё ж дарагое. Раблю ўсялякія гарніры: зялёную і звычайную грэчку вару, булгур. З мяса — курыца ў асноўным. Але вось цяпер з вёскі прывезлі кабанчыка, яшчэ бяром там сала ці «пальцам пханую» каўбаску», — кажа суразмоўца.
У вёсцы жывуць бацькі Надзi. Яны дапамагаюць прадуктамі з агарода. Дзяўчына разумее: без гэтага бюджэт эксперымента прыйшлося б павялічыць прыкладна на 150—200 рублёў.
Дома заўсёды ёсць запасы — крупы, мяса. Пустым халадзільнік не бывае. Пры гэтым Надзя прытрымліваецца прынцыпу: ежу нельга выкідваць.
«Гэта, вядома, ужо прафесійнае: я старанна сачу за тэрмінамі прыдатнасці. Калі бачу, што тварог хутка сапсуецца, раблю сырнікі», — распавядае яна.
Надзя прызнаецца, што яна любіць салодкае: «з'есці кілаграм зефіру за раз — прасцей простага». Але дэсерты дзяўчына цяпер таксама гатуе дома.
Напрыклад, торт, паводле яе слоў, атрымліваецца прыкладна ў тры разы танней, чым у кавярні.
Правілы эканоміі
Сужэнцы купляюць толькі тое, што сапраўды ядуць. Не бяруць тавар проста таму, што ён па акцыі, і не ганяюцца за брэндамі.
Частку прадуктаў заказваюць праз дастаўку буйных сетак. Надзя рэгулярна параўноўвае цэны з афлайн-крамамі і ўпэўнівае: базавыя пазіцыі там каштуюць так сама ці танней. Плюс эканомія часу і менш спакусаў пакласці ў кошык лішняе.
Сям'я актыўна карыстаецца картамі лаяльнасці і банкаўскімі бонусамі.
Асноўную закупку робяць раз на месяц, а раз на тыдзень дадаюць прадукты, якія хутка псуюцца — напрыклад, ёгурт.
«Апошнім разам самай дарагой пазіцыяй была сумесь перцаў — 100 рублёў за кілаграм. Гэта калі лічыць па кілаграмах. А калі па суме ў чэку, то курыца — 5,5 кг за 35 рублёў», — кажа Надзя.
Паводле яе слоў, новы рэжым харчавання даецца ёй лёгка, а вось мужу — складаней.
«Ён марыць пра бутэрброд з каўбасой, які зап'е газіроўкай. Можа сказаць: зараз выйду, па дарозе куплю шаўрму і з'ем употай. Але потым смяецца: маўляў, добра, жарт, мне падабаецца, што цяпер ёсць грошы. Раней ён пастаянна казаў: грошай няма, незразумела, куды яны сыходзяць. Зараз гэта яго матывуе», — дзеліцца суразмоўца.
Сістэма канвертаў
Зараз на прадукты сыходзіць 5—10% сямейнага даходу. Больш за палову пара адкладае. Мэта ўсяго эксперымента — хутчэй закрыць жыллёвае пытанне. Пакуль сям'я жыве ў інтэрнаце кватэрнага тыпу ад Надзінай працы.
«Мы ўступілі ў «Жыллёвы баланс». Цяпер кожны месяц трэба плаціць столькі, колькі раней сыходзіла на ежу. Але мы хочам аддаваць больш, каб не за дзесяць гадоў усё выплаціць, а за пяць», — разлічвае дзяўчына.
У дзень зарплаты грошы адразу размяркоўваюцца. Спачатку абавязковыя плацяжы: крэдыты, «камуналка», накапляльны рахунак на кватэру. Гэтыя выдаткі пара дзеліць паміж сабой, а астатні бюджэт у іх асобны.
У Надзi — сістэма канвертаў: «Падарункі», «Здароўе», «Адпачынак», «Падушка бяспекі», «Адзенне».
Ёсць нават асобная катэгорыя — на корм для кошкі. На Молі сыходзіць 100 рублёў у месяц — на гадаванцы, падкрэслівае гаспадыня, не эканомяць.
«На падарункі — 10%, падушка бяспекі — таксама 10%, на здароўе (я зараз зубы лячу) — яшчэ 10%. На адзенне — крыху менш. Але наогул я магу перакідаць грошы з адной катэгорыі ў іншую», — тлумачыць дзяўчына.
Пасля такога размеркавання не застаецца вольных грошай.
«Я яшчэ на айфон збіраю, а муж — на правы. Але стараемся ўсё роўна радаваць адзін аднаго. На Новы год я падарыла яму навушнікі Marshall, пра якія ён марыў, а ён мне — скураную сумку», — распавядае Надзя.
За апошні год дзяўчына кінула курыць. Раней гэтая звычка штомесяц забірала каля 200 рублёў. Надзя таксама адмовілася ад алкаголю і занялася здароўем. Кажа, змены закранулі не толькі фінансы.
«У гэтым эксперыменце мне больш за ўсё падабаецца, што я кірую сваім жыццём. Раней было адчуванне, што проста плыву: праца — дом. Цяпер ёсць мэта. Гэта вельмі зараджае», — кажа гераіня.
TikTok і хэйт
Пра свой эксперымент Надзя распавядае ў TikTok. Дзяўчына скончыла курсы па блогерстве і дыстанцыйна атрымлівае вышэйшую адукацыю па спецыяльнасці «інтэрнэт-маркетолаг».
«Першыя ролікі, якія ў нас «заляцелі», былі пра тое, як мы пайшлі станавіцца ў дзяржаўную чаргу на жыллё. Мы там былі 6800‑я якія-небудзь. Зразумелі, што так мы наўрад ці штосьці атрымаем, трэба шукаць іншы спосаб», — распавядае суразмоўца.
Рэакцыя падпісчыкаў розная: ад падтрымкі да скепсісу. Адны не вераць, што пара харчуецца на 300 рублёў, іншыя называюць дзяўчыну «нахабнай» за тое, што бярэ прадукты ў бацькоў.
«Некаторыя наогул пішуць: вы навошта гэта паказваеце, зараз усім нам урэжуць зарплаты», — кажа Надзя.
Парады «зарабляць больш» яе не чапляюць.
«На дадзены момант мая зарплата — максімум, які я магу атрымаць у Жодзіне. І, як паказвае эксперымент, адкладаць можна і з гэтай сумы», — лічыць Надзея.
Паводле яе слоў, нават калі даходы вырастуць, траты на ежу павялічваць сужэнцы пакуль не плануюць. Лепш больш адкладаць.
Зараз Надзя і Улад упэўнены: вытрымаюць столькі, колькі спатрэбіцца. Галоўнае — ясна, дзеля чаго ўсё гэта. Пакуль ёсць мэта і падтрымка адно аднаго, такі рэжым ім пад сілу.
Бабарыка пра сябе ў 2020-м: Гэта не наіўнасць. Не думаю, што такога крыважэрнага сцэнара нехта чакаў79
Каментары
Кожны год чэк на адны і тыя ж прадукты здзіўляе і кошык спажыўца вельмі зменьшваецца.
Адсюль і дэвальвацыя кожныя 5-10 год ў лукашызму.
Грошы лепш купіць ў валюце.
За кватэру лепш раней не плаціць. Інфляцыя робіць пакупку таней.
Не вядома навогул што будзе з гэтым жыллем пры лукашызму і Масковіі якія толькі і робяць вайну за вайною.
А так жадаю пары посьпехаў і шчасця ў жыцці. Перажыць лукашызм і пуцініз з масковіяй.
Замест дарагой кавы бясплатны цыкорый збіраю ў палях увосень. Замест дарагой гарбаты - ферментаваны скрыпень - збіраю ў палях у сярэдзіне лета. Маладая ігліца замест дарагога авакада. Адзенне на секондзе на вагу. Бяру некалькі лёгкіх рэчаў замест адной цяжкай. Прынцып шматслойнасці. Некалькі элементаў адзення грэюць лепш за адну рэч.
Не працую, бо няма сэнсу марнаваць час на працу, калі ўсё бясплатна. Або амаль бясплатна.
Згодны з аўтарам эсэ, што людзей падманваюць вялікімі дозамі цукру і раблю паслухмянымі рабамі.