Kudy hladzić cenzura? U Rasii źniali sieryjał pra horad u reziervacyi, poŭny palityčnych matyvaŭ

Hety rasijski prajekt u topie pa pošukavych zapytach biełarusaŭ. Tamtejšy stryminh «Kijon» źniaŭ fajny fantastyčny sieryjał, u jakim možna znajści i palityčnyja noty.

Fota: kadr z trejlera

Miesca, kudy možna lohka trapić, ale adkul składana źbiehčy, jakoje žyvie pad mocnym palicejskim kantrolem i kocicca ŭ haleču dy anarchiju. Rehijon, jaki dehraduje va ŭmovach izalacyi, dzie dziaržava hvałtoŭna zabiraje dziaciej i pakidaje paśla siabie brackija mohiłki.

Jak ni dziŭna, ale heta realii sieryjała «Reziervacyja», jaki źniali ŭ ciapierašniaj Rasii. Kudy hladzić cenzura?

Siarhiej, žychar rasijskaj hłybinki, viartajecca dachaty paśla šmathadovaj adsutnaści. Były śledčy, jon pravioŭ šmat hadoŭ za kratami. Mužčyna choča ŭźjadnacca z žonkaj i dačkoj, jakija zastalisia ŭ jaho doma, ale akazvajecca, što jon prosta jedzie z adnoj zony ŭ inšuju.

Jaho haradok ciapier — zakrytaja terytoryja, ci, jak kažuć miascovyja, reziervacyja. Uvachod tudy mocna abmiežavany, chacia i adnosna biaśpiečny sam pa sabie, a voś vyjści adtul i zachavać pry hetym žyćcio mohuć tolki adzinki.

Fota: kadr z trejlera

Nichto nie viedaje, čamu ŭźnikła anamalija i kolki jašče jaje ciarpieć. Ale navat kali jana źniknie, budzie składana viarnuć minułaje žyćcio, bo za niekalki hadoŭ anamalii miastečka źmianiłasia niepaznavalna. Pavodle daty na kamierach nazirańnia, dziejańnie adbyvajecca ŭ 2024 hodzie, ale ž navokał virujuć 1990-ja: stychijnyja rynki, nošanaje adzieńnie, žetony na suviaź, paŭkryminalnyja aŭtarytety i paznavalnaja razrucha, simvał taho času.

Na viaršyni charčovaha łancužka — Niezaležnaje kryzisnaje ahienctva. Hetyja impravizavanyja siłaviki padmiali pad siabie ŭładu ŭ miastečku i nie dajuć anarchii ŭ im kančatkova pieramahčy, a zaadno i vykarystoŭvajuć situacyju sabie na karyść.

Kiraŭnik ahienctva tym časam zavioŭ raman ź ciapier užo byłoj žonkaj Siarhieja. U panurym śviecie novych 1990‑ch jamu nie rady, ale jość jašče niešta, čym jon moža być karysny svajoj siamji. Siarhiej sprabuje razbłytać detektyŭnuju historyju, źviazanuju z maładoj žycharkaj miastečka, i pakazvaje ŭsio novyja adcieńni žyćcia ŭ reziervacyi.

Sieryjał źniali pa ramanie «Pryncyp cotnaści» ad fantasta Stanisłava Himadziejeva. Siužet, stvorany bolš za 20 hadoŭ tamu, dla sieryjała mocna pamianiali. Prybrali, naprykład, toj samy pryncyp cotnaści, jaki ŭ knizie vyznačaŭ, ci zmoža niechta z žycharoŭ reziervacyi vybracca ŭ volny śviet: kali kolkaść žycharoŭ pavialičvałasia z cotnaj ličby da niacotnaj, adzin čałaviek atrymlivaŭ mahčymaść vyjści.

Fota: kadr z trejlera

U filmie ŭsio nie tak. Vyjści z zony pa-raniejšamu mahčyma, ale robiać heta tolki vybranyja adzinki — ludzi, jakija vyjhrali ŭ śpiecyjalnuju łatareju (spadziavacca na jaje sumlennaść nie davodzicca). Što da hałoŭnaha hieroja, u knizie heta nie śledčy, jaki viartajecca dachaty paśla turmy, a postsaviecki inžynier u kamandziroŭcy. Ale ž sieryjalny varyjant našmat lepš pasuje da našaha času.

Kali reziervacyja — uvasableńnie sučasnaj Rasii, to svoječasova hučyć navat ćviatajeŭski «Rekvijem», jaki ŭkłali ŭ vusny ŭdzielnicy miestačkovaha konkursu talentaŭ: «Užo kolki ich upała ŭ hetuju biezdań, raskrytuju ŭdalečyni!»

Biełarusaŭ «Reziervacyja» zacikaviła — sieryjał maje dobruju statystyku pa pošukavych zapytaŭ u našaj krainie. Paspryjała, vyhladaje, i znajomaja atmaśfiera 1990-ch, i zakručany siužet, a mo i antyŭtapičny śviet «Reziervacyi».

Cikavaja rysa sieryjała: jon pradkazalna zbočvaje z temy tatalitaryzmu, stvoranaha ŭ reziervacyi, na razborki ŭ kryminalnym śviecie i ŭ asabistych adnosinach. Heta vyhladaje dzikaściu, i ledź nie bolšaj, čym kali b u centry siužeta byli ŭmovy žyćcia ŭ anamalii.

Bo atrymlivajecca, što za čatyry hady žychary miastečka całkam zvyklisia navat z tym skockim ładam žyćcia, jaki im prapanavali. Jany pasłuchmiana vykonvajuć praviły, paŭtoranyja im z repraduktaraŭ, prychodziać na łatareju, kab vyjhrać toj samy kvitok na volu, dzie ich daŭno nichto nie čakaje, i pad nahladam tamtejšych siłavikoŭ bolš nie zadajuć anijakich lišnich pytańniaŭ.

Jak uźnikła reziervacyja? Čamu ludzi vymušanyja žyć tak, a nie inakš? Jak usio vypravić i viarnucca da raniejšaha žyćcia? U miastečku, zdajecca, vierać (ci robiać vyhlad), što sensu ŭ tych pytańniach niama. U tatalitarnym hramadstvie kožny za siabie, i hetaja abyjakavaść — kančatkovy prysud śvietu «Reziervacyi».

Kamientary da artykuła