Navukoŭcy razhadali adzin z hałoŭnych sakretaŭ Vialikaj piramidy — jak jana zdoleła vystajać padčas ziemlatrusaŭ

Novaje daśledavańnie vyjaviła schavanyja struktury, jakija dapamahli Vialikaj piramidzie ŭ Hizie zachavacca na praciahu 4600 hadoŭ.

Vialikaja piramida ŭ Hizie. Fota: Wikimedia Commons

Vialikaja piramida faraona Chieopsa, pabudavanaja kala 4600 hadoŭ tamu, zastajecca adnym z samych vieličnych inžyniernych zbudavańniaŭ u historyi čałaviectva. Za tysiačahodździ svajho isnavańnia jana pieražyła mnostva mocnych ziemlatrusaŭ, u tym liku padziemnyja šturški mahnitudaj da 6,8. Ziemlatrusy takoj siły zdolnyja nanieści katastrafičnyja paškodžańni budynkam u radyusie da 250 kiłamietraŭ ad epicentra. Adnak piramida nie atrymała nijakich krytyčnych razbureńniaŭ — ni vonkavych, ni ŭnutranych.

Ciapier hrupa navukoŭcaŭ z Nacyjanalnaha daśledčaha instytuta astranomii i hieafiziki Jehipta prapanavała abhruntavanaje tłumačeńnie hetaj niezvyčajnaj ustojlivaści. Vyniki ich pracy, apublikavanyja ŭ časopisie Scientific Reports.

U miežach daśledavańnia navukoŭcy fiksavali vibracyi kanstrukcyi ŭ 37 roznych punktach: unutry kamier, niepasredna na budaŭničych błokach i ŭ hruncie vakoł piramidy.

Vyśvietliłasia, što bolšaść vibracyj, zafiksavanych unutry zbudavańnia, majuć častatu 2,0—2,6 hierca. Heta śviedčyć ab tym, što miechaničnaje napružańnie raźmiarkoŭvajecca pa ŭsioj struktury raŭnamierna. U toj ža čas vibracyi ŭ hlebie navokał mieli častatu kala 0,6 hierca.

Mienavita hetaja istotnaja roźnica i dazvalaje piramidzie paśpiachova vytrymlivać ziemlatrusy. Sprava ŭ tym, što kali budynak i hrunt vahajucca z adnolkavaj častatoj, uźnikaje rezanans, jaki viadzie da razbureńnia ścien. Ale Vialikaja piramida akazałasia značna bolš «žorstkaj» za navakolnuju ziamlu, tamu siejśmičnaja enierhija prosta nie moža efiektyŭna pieradavacca ŭ jaje strukturu.

Taksama kamanda vyjaviła, što amplituda vibracyj pavialičvajecca pa miery ŭzdymu i dasiahaje svajho piku ŭ Kamiery cara. Adnak u piaci połaściach, raźmieščanych niepasredna nad hetaj kamieraj, uzrovień vibracyj istotna źmianšaŭsia.

Heta dazvoliła vykazać zdahadku, što jany byli stvorany nie vypadkova, a słužyli svojeasablivym achoŭnym miechanizmam dla źnižeńnia nahruzki na hałoŭnuju pachavalnuju kamieru. Navukoŭcy miarkujuć, što hieamietryja hetych piaci adsiekaŭ dapamahaje raśsiejvać abo pieranakiroŭvać napružańnie padčas mocnych šturškoŭ.

Važnuju rolu adyhrała i samo miesca budaŭnictva. Staražytnyja jehipcianie ŭźviali piramidu na ćviordym vapniakovym padmurku, jaki značna lepš supraćstaić siejśmičnym chvalam, čym miakkaja hleba. Akramia taho, sama forma zbudavańnia źjaŭlajecca idealnaj z punktu hledžańnia fiziki: šyrokaja asnova i nizki centr ciažaru robiać piramidu nadzvyčaj stabilnaj i abaronienaj ad pierakulvańnia.

Choć niemahčyma z usioj upeŭnienaściu śćviardžać, što staražytnyja budaŭniki razumieli hieafiziku ŭ sučasnym sensie, ich inžyniernyja rašeńni byli nadziva blizkimi da pryncypaŭ, jakija siońnia vykarystoŭvajucca ŭ siejsmaŭstojlivym budaŭnictvie.

«Nazirany razryŭ častot pamiž hlebaj (0,6 Hc) i strukturaj piramidy (2,3 Hc) śviedčyć ab pryrodnym źnižeńni ryzyki rezanansu, što spryjała vyklučnaj siejśmičnaj tryvałaści pomnika na praciahu tysiačahodździaŭ», — padsumoŭvajuć aŭtary daśledavańnia.

Pry hetym jany pryznajuć: lubyja zdahadki pra toje, što staražytnyja architektary śviadoma pravodzili «antysiejśmičnuju aptymizacyju», pakul zastajucca na ŭzroŭni hipotez.

Paralelna z hetym źjaŭlajucca i novyja teoryi pra toje, jakim čynam była ŭźviedziena hetaja maštabnaja kanstrukcyja. Asobnaje daśledavańnie, prezientavanaje sioleta, prapanuje viersiju vykarystańnia schavanaha śpiralnaha pandusa.

Śpiecyjalist pa kampjutarnym madelavańni Visente Łuis Rasel Rojh ličyć, što rabočyja nie budavali hihanckija vonkavyja nasypy, a vykarystoŭvali «krajavy pandus».

Heta byŭ nachilny šlach, jaki prachodziŭ pa śpirali ŭzdoŭž vonkavych muroŭ, niby daroha-sierpancin. Pa miery taho, jak piramida rasła, hety šlach prosta zamuroŭvali čarhovymi płastami kamianioŭ i vonkavym ablicoŭvańniem. U vyniku pandus apynaŭsia schavanym unutry ścien, a sama piramida słužyła apornaj kanstrukcyjaj dla dalejšaha ŭzdymu błokaŭ.

Madelavańnie pakazvaje, što takaja sistema dazvalała pracavać nadzvyčaj chutka: novy błok moh ustaloŭvacca kožnyja 4—6 chvilin. Pry takim stabilnym tempie asnoŭny karkas piramidy mahli skončyć usiaho za 14—21 hod. Kali ŭličyć čas na zdabyču materyjałaŭ i transparciroŭku, ahulny termin budaŭnictva składaje kala 20—27 hadoŭ, što całkam adpaviadaje aficyjnym acenkam historykaŭ i archieołahaŭ.

Kamientary da artykuła