Z samarobnym čoŭnam, husiami i ziołkami zamiest lekaŭ. Jak žyvie sapraŭdny paleski rabinzon

Barysu Cieśluku 75 hadoŭ. Jon naradziŭsia na Paleśsi, na bierazie Prypiaci. Paśpieŭ pažyć u roznych miescach — dabraŭsia navat da Jakucii — ale z časam usio adno viarnuŭsia dadomu, u viosku Pieraroŭ. Darečy, jana aficyjna pryznanaja centram zachavańnia ŭnikalnaha paleskaha promysłu — vydziaŭbanych z sucelnaha duba čaŭnoŭ. Umieje ich rabić svaimi rukami i Barys Ciaśluk. I nie prosta ŭmieje, a sapraŭdy vykarystoŭvaje ŭ štodzionnym žyćci. Jak heta vyhladaje, zrabiŭ fotarepartaž «Anłajnier».

Źjaviŭsia na śviet Barys 8 žniŭnia 1951 hoda. Ciapier datu nazvali b ščaślivaj — 8.08, adrazu dźvie biaskoncaści. Tady na takija «znaki» nichto ŭvahi nie źviartaŭ. Tym nie mienš hieroju repartažu šancavała: paśla škoły ŭdałosia pastupić u instytut u Minsk. Chłopiec, jaki vyras siarod viekavych dubroŭ, vybraŭ fakultet lasnoj haspadarki.

Tak jon staŭ inžynieram-taksataram — śpiecyjalistam pa ŭliku, acency i apisańni lasnych masivaŭ. Pa raźmierkavańni adpraviŭsia ŭ Jakuck, až za 9000 kiłamietraŭ ad domu. Darečy, heta najbujniejšy ŭ śviecie horad, raźmieščany ŭ zonie viečnaj mierzłaty. Ale samym jaskravym uspaminam za hady pracy tam staŭ nie choład, a sustreča ŭ lesie ź miadźviedziem. Znajomstva atrymałasia nie kazačnym — źvier pasprabavaŭ napaści. Jak uspaminaje sam Barys, pryjšłosia chutka saryjentavacca i abaraniacca, dla abarony jon vykarystaŭ palaŭničuju strelbu.

Nastolki daloka ad rodnaha Paleśsia mužčyna zmoh vytrymać tolki 5 hadoŭ. I praź niejki čas znoŭ pasialiŭsia na bierazie znajomaj u najdrabniejšych detalach Prypiaci. Pracavaŭ u Žytkavickim i Turaŭskim lashasach majstram, apošnija 15 hadoŭ na piensii.

Taja samaja raka praciahvaje karmić miascovych žycharoŭ dahetul, jak i sotni hadoŭ tamu. Płavajučy na samarobnym čoŭnie, Barys adpilvaje i źbiraje admierłyja drevy, što ŭpali paśla viasnovaj vysokaj vady. U asnoŭnym heta duby abo vierby — jak ich tut nazyvajuć, viotły. Potym palašuk raśpilvaje hetuju draŭninu na paleny, prydatnyja dla raspalvańnia piečak u miascovych chatach.

Zrabić čovien uručnuju — zadača niaprostaja. Treba ŭmieć vybrać prydatnaje dreva — pryhladać jaho mohuć niekalki hadoŭ. Plus važna idealna vytrymać bałans, adčuć jaho: najmienšaja pamyłka — i na race čovien budzie raz za razam pierakulvacca. Aprača navyku nieabchodnaja niemałaja fizičnaja siła: litaralna vydzioŭbvać draŭninu treba ŭručnuju. Niahledziačy na ŭzrost, zvykłuju spravu Barys i nie dumaje kidać.

Raniej mužčyna šmat rybačyŭ. Ale ŭ apošnija hady, pa jahonych słovach, raka abmialeła i ryby stała zaŭvažna mienš.

Adnak u astatnim pryroda jak i raniej ščodraja: Barys źbiraje ŭ prybiarežnych lasach hryby i jahady, dobra viedaje najlepšyja miescy z žuravinami i čarnicami. U ciopły siezon abaviazkova narychtoŭvaje ziołki. Kab padtrymlivać mocnaje zdaroŭje, mienavita ich jon vykarystoŭvaje zamiest lekaŭ.

Darečy, tut ža zdabyvajuć i admietny pa svaich ułaścivaściach dziki miod. Bortnictva — jašče adna tradycyja, jakaja lepš za ŭsio zachavałasia na Paleśsi.

Razam ź siastroj, jakaja bolšuju častku hoda žyvie ŭ Maskvie, Barys pabudavaŭ na svaim učastku vialiki trochpaviarchovy dom. Ale sam pa zvyčcy praciahvaje tulicca ŭ maleńkaj draŭlanaj chacie — tam ź dziacinstva znajomy kožny kutok.

Sam mužčyna ŭ razvodzie, žyvie adzin, ale ŭ jaho troje darosłych dziaciej — Kościa, Kacia i Aleh.

Jość u Barysa i svaja čarada — husi, jakich jon dahladaje.

Rodnaja vioska palešuka znachodzicca ŭ Žytkavickim rajonie na poŭdni nacyjanalnaha parku «Prypiacki». Pavodle danych 2020 hoda, u joj žyło kala 250 čałaviek. Častka vioski ŭščylnuju prylahaje da raki. Pra pasielišča na hetaj terytoryi viadoma jašče z časoŭ pryniaćcia chryścijanstva — mienavita tut znachodziŭsia adzin z Turaŭskich kryžoŭ.

A tradycyja vyrabu čaŭnoŭ tut žyvie i ŭvohule tysiačahodździami — i ŭsio jašče nie pieratvaryłasia ŭ turystyčny atrakcyjon. Nie vypadkova jana atrymała status historyka-kulturnaj kaštoŭnaści.

Kamientary da artykuła