Самы атрутны хамяк на Зямлі можа забіць нават слана. У чым таямніца?
У Афрыцы жыве незвычайны грызун — калматы хамяк, які выкарыстоўвае раслінную атруту як сродак абароны. Гэта адзіны вядомы навуцы сысун, здольны назапашваць таксічныя рэчывы з раслін і наносіць іх на ўласную поўсць, піша выданне Discoverwildlife.
Дарослы калматы хамяк разам з хвастом можа дасягаць 36—53 сантыметраў у даўжыню. Яго цела пакрытае густой шэра-белай поўсцю, а ўздоўж спіны расце своеасаблівая грыва з доўгіх чорна-белых валасоў. Менавіта яна адыгрывае галоўную ролю ў яго сістэме абароны.
Калі хамяк адчувае небяспеку, ён распушвае поўсць, паказваючы драпежніку кантрасны ўзор. Але пад грывай знаходзяцца ўчасткі скуры з залозамі, а валасы над імі могуць убіраць у сябе таксічныя рэчывы.
Сваю атруту хамяк атрымлівае сам. Ён грызе кару афрыканскага дрэва Acokanthera schimperi, у якой утрымліваюцца кардэналіды. Гэтыя рэчывы ўплываюць на працу сэрца і ў вялікай колькасці могуць быць вельмі небяспечнымі.
Пасля таго як хамяк з'ядае кару, ён аблізвае спецыяльныя валасы на баках цела. Разам са слінай на поўсць трапляюць таксіны з расліны. Структура валасоў дазваляе ім утрымліваць атруту.
Калі драпежнік спрабуе ўкусіць хамяка, таксічнае рэчыва трапляе яму ў рот і можа выклікаць моцнае атручванне. Сярод натуральных ворагаў касматага хамяка — медаеды, каракалы, сервалы, гіены і леапарды. Вядомыя выпадкі, калі сабакі пасля нападу на такіх хамякоў гінулі ад дзеяння таксіну. Тыя ж, хто выжываў, пазней стараліся пазбягаць гэтых грызуноў.
Навукоўцы лічаць, што такая сістэма абароны дае хамяку значную эвалюцыйную перавагу. Пры гэтым застаецца загадкай, чаму сам грызун не гіне ад атруты, якую спажывае.
Ёсць некалькі гіпотэз. Паводле адной з іх, асаблівасці біяхіміі гэтага віду могуць забяспечваць яму павышаную ўстойлівасць да кардэналідаў. Паводле іншай, пэўныя бактэрыі ў яго незвычайным шматкамерным страўніку могуць расшчапляць таксічныя рэчывы. Аднак канчатковага адказу навукоўцы пакуль не маюць.
Акрамя таго, калматы хамяк мае вельмі тоўстую скуру і незвычайна гнуткі хрыбет, што таксама дапамагае яму перажываць напады драпежнікаў.
Калматыя хамякі сустракаюцца ў Самалі, Эфіопіі, Судане, Танзаніі, Кеніі, Джыбуці і Эрытрэі. Яны жывуць у лясах, саванах і хмызняковых зарасніках, уладкоўваючы сховішчы ў дуплах дрэў, норах і іншых прыдатных месцах.
Харчуюцца яны пераважна расліннай ежай — лісцем і пладамі, але таксама могуць есці насякомых, карняплоды і мяса.
Каментары