Samy atrutny chamiak na Ziamli moža zabić navat słana. U čym tajamnica?
U Afrycy žyvie niezvyčajny hryzun — kałmaty chamiak, jaki vykarystoŭvaje raślinnuju atrutu jak srodak abarony. Heta adziny viadomy navucy sysun, zdolny nazapašvać taksičnyja rečyvy z raślin i nanosić ich na ŭłasnuju poŭść, piša vydańnie Discoverwildlife.
Darosły kałmaty chamiak razam z chvastom moža dasiahać 36—53 santymietraŭ u daŭžyniu. Jaho cieła pakrytaje hustoj šera-biełaj poŭściu, a ŭzdoŭž śpiny raście svojeasablivaja hryva z doŭhich čorna-biełych vałasoŭ. Mienavita jana adyhryvaje hałoŭnuju rolu ŭ jaho sistemie abarony.
Kali chamiak adčuvaje niebiaśpieku, jon raspušvaje poŭść, pakazvajučy drapiežniku kantrasny ŭzor. Ale pad hryvaj znachodziacca ŭčastki skury z załozami, a vałasy nad imi mohuć ubirać u siabie taksičnyja rečyvy.
Svaju atrutu chamiak atrymlivaje sam. Jon hryzie karu afrykanskaha dreva Acokanthera schimperi, u jakoj utrymlivajucca kardenalidy. Hetyja rečyvy ŭpłyvajuć na pracu serca i ŭ vialikaj kolkaści mohuć być vielmi niebiaśpiečnymi.
Paśla taho jak chamiak źjadaje karu, jon ablizvaje śpiecyjalnyja vałasy na bakach cieła. Razam sa ślinaj na poŭść traplajuć taksiny z raśliny. Struktura vałasoŭ dazvalaje im utrymlivać atrutu.
Kali drapiežnik sprabuje ŭkusić chamiaka, taksičnaje rečyva traplaje jamu ŭ rot i moža vyklikać mocnaje atručvańnie. Siarod naturalnych vorahaŭ kasmataha chamiaka — miedajedy, karakały, siervały, hijeny i leapardy. Viadomyja vypadki, kali sabaki paśla napadu na takich chamiakoŭ hinuli ad dziejańnia taksinu. Tyja ž, chto vyžyvaŭ, paźniej staralisia paźbiahać hetych hryzunoŭ.
Navukoŭcy ličać, što takaja sistema abarony daje chamiaku značnuju evalucyjnuju pieravahu. Pry hetym zastajecca zahadkaj, čamu sam hryzun nie hinie ad atruty, jakuju spažyvaje.
Jość niekalki hipotez. Pavodle adnoj ź ich, asablivaści bijachimii hetaha vidu mohuć zabiaśpiečvać jamu pavyšanuju ŭstojlivaść da kardenalidaŭ. Pavodle inšaj, peŭnyja bakteryi ŭ jaho niezvyčajnym šmatkamiernym straŭniku mohuć rasščaplać taksičnyja rečyvy. Adnak kančatkovaha adkazu navukoŭcy pakul nie majuć.
Akramia taho, kałmaty chamiak maje vielmi toŭstuju skuru i niezvyčajna hnutki chrybiet, što taksama dapamahaje jamu pieražyvać napady drapiežnikaŭ.
Kałmatyja chamiaki sustrakajucca ŭ Samali, Efiopii, Sudanie, Tanzanii, Kienii, Džybuci i Erytrei. Jany žyvuć u lasach, savanach i chmyźniakovych zaraśnikach, uładkoŭvajučy schoviščy ŭ dupłach dreŭ, norach i inšych prydatnych miescach.
Charčujucca jany pieravažna raślinnaj ježaj — liściem i pładami, ale taksama mohuć jeści nasiakomych, karniapłody i miasa.
Kamientary
---
Tradycyjnie L. imhausii umieszczany był w rodzinie Cricatidae[13], jednak badania przeprowadzone w 2015 wykazały, że L. imhausii jest taksonem bazalnym kladu obejmującego Deomyinae + Gerbillinae[15] które razem tworzą grupę siostrzaną z Murinae[16]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten takson za gatunek monotypowy[12].
---
A ŭsie astatnija viki, uklučna z anhielskaju, dahetul pišuć što jon chamiak z Cricatidae.
Darečy kala palaki jaho zavuć Grzywak afrykański to i my možam nazyvać jaho Hryvač afrykanski - całkam narmalnaja nazva jak na moj hust. A "kałmaty chamiak" užo nie pasuje, bo jon nijaki nie chamiak...