U Armienii prachodziać parłamienckija vybary. Hałoŭnym pytańniem na ich stali adnosiny z Rasijaj

Vybarčyja ŭčastki adkrylisia a 08:00 pa miascovym časie (7 hadzin pa Minsku), jany buduć pracavać da 20:00. Centrvybarkam maje namier abviaścić papiarednija vyniki na nastupny dzień paśla hałasavańnia, a kančatkovyja stanuć viadomyja nie paźniej čym na siomy dzień.

Jak tłumačyć karespandent VVS Hryhor Ataniesian,

ciapierašnija vybary mohuć vyznačyć kurs Armienii na dziesiacihodździ napierad.

Za vosiem hadoŭ premjerstva Pašyniana Armienija paciarpieła parazu ŭ vajnie vakoł Nahornaha Karabacha i pieražyła ciažkija ŭzrušeńni, ale krytyki ŭłady tak i nie zmahli prapanavać hramadstvu hodnuju alternatyvu. Finansavymi i ideałahičnymi centrami apazicyi zastavalisia niepapularnyja byłyja prezidenty, jakija ŭ narodnaj śviadomaści źviazany z karupcyjaj.

Ciapierašni ŭrad na čale z Pašynianam zajaŭlaje pra žadańnie zblizicca ź Jeŭropaj. Rasija, u svaju čarhu, papiaredžvała Armieniju pra niebiaśpieku takoha rašeńnia i pačała suprać krainy handlovuju vajnu.

U mai ŭ Jerevanie adbyŭsia maštabny samit ES — Armienija, u jakim uziali ŭdzieł lidary mnohich jeŭrapiejskich krain i prezident Ukrainy Uładzimir Zialenski.

Na im prezident Francyi Emanuel Makron zapeŭnivaŭ, što «Armienija rašuča ruchajecca ŭ bok Jeŭropy», a kiraŭnica jeŭradypłamatyi Kaja Kałas davała zrazumieć, što dla Jerevana moža być adkryta siabroŭstva ŭ Jeŭrasajuzie.

Nasamreč, pakul što havorka nie idzie navat pra status krainy-kandydata ŭ ES. Abmiarkoŭvajucca tolki biaźvizavyja pajezdki ŭ Jeŭropu dla hramadzian Armienii.

Pahrozy Pucina i handlovaja vajna

Ale rytoryka Jerevana źlić Kreml, i tam časta nahadvajuć, što ŭstupleńnie ŭ ES niesumiaščalnaje ź siabroŭstvam u Jeŭrazijskim ekanamičnym sajuzie (JEAES) — mytnym błoku pad kiraŭnictvam Maskvy, z udziełu ŭ jakim Armienija atrymlivaje značnyja vyhady.

Paśla paradu z nahody 9 maja ŭ Maskvie prezidenta Rasii Uładzimira Pucina paprasili prakamientavać adsutnaść na Krasnaj płoščy Pašyniana i inšych pradstaŭnikoŭ armianskaha kiraŭnictva.

Spačatku rasijski prezident skazaŭ, što Maskva «nie bačyć ničoha asablivaha» ŭ płanach Armienii zbližacca ź ES i padtrymaje ŭsio, što «vyhadna armianskamu narodu». Ale zatym Pucin pačaŭ pieraličvać vyhody, jakija Armienija atrymlivaje ad udziełu ŭ JEAES, i prapanavaŭ Jerevanu «vyznačycca» — až da refierendumu.

Dalej jon pramoviŭ frazu, jakuju niekatoryja rascanili jak pramuju pahrozu: jon pravioŭ paralel pamiž Armienijaj i Ukrainaj, vajnu suprać jakoj viadzie Rasija.

«A z čaho pačałosia? Z ustupleńnia ci sproby ŭstupleńnia Ukrainy ŭ ES!» — skazaŭ Pucin i pačaŭ pierakazvać svaju zvyčajnuju viersiju raźvićcia padziej 2013‑14 hadoŭ va Ukrainie. Zatym jon viarnuŭsia da Armienii: «Tamu nie treba davodzić da krajnaści».

Z kanca maja Rasija pačała paśladoŭna ŭvodzić sankcyi suprać roznych armianskich tavaraŭ. 22 maja jana zabaraniła pastaŭki kvietak z Armienii, 23 i 25 maja — minieralnaj vady, armianskaha kańjaku i vina, 30 maja — pamidoraŭ, ahurkoŭ, piercu, śpiecyj i kłubnic, 2 červienia — vinahradu, abrykosaŭ, čarešni i piersikaŭ (heta adbyłosia za niekalki dzion da pačatku zboru ŭradžaju).

Rasija zastajecca samym važnym handlovym partnioram Armienii, u 2025 hodzie na jaje prypadała 36% źniešniaha handlovaha abarotu.

«Maskva sprabuje niejak paŭpłyvać na kančatkovy vynik hałasavańnia 7 červienia, — skazaŭ karespandentu VVS ekanamist Ajkaz Fanian. — My ŭ Armienii ličym, što heta vielmi ščylna źviazana ź ciapierašnimi palityčnymi pracesami».

Pry hetym Fanian adznačaje, što zaležnaść Armienii ad rasijskaj zbroi rezka ŭpała: 95% vajennych pastavak idzie ŭ krainu ź Indyi, Francyi, Kitaja i inšych krain.

Blizkaja da Rasii apazicyja

Mnohija apazicyjnyja partyi ŭ Armienii ličacca značna bolš blizkimi da Maskvy, čym ciapierašni ŭrad krainy.

Zadoŭha do ciapierašnich vybaraŭ Pašynian pačaŭ maštabnuju kampaniju suprać kiraŭnictva Armianskaj apostalskaj carkvy.

Pašynian i jaho atačeńnie abvinavačvajuć biskupaŭ u pracy na Kreml, a taksama ŭ amaralnych pavodzinach. Ni toje, ni druhoje nie było dakazana ŭ sudzie. U carkvie hetyja ataki nazyvajuć baraćboj suprać chryścijanstva.

Kali ŭ abaronu carkvy vystupiŭ jaje hałoŭny miecenat, rasijska-armianski miljarder Samveł Karapiecian, jon byŭ aryštavany i abvinavačany ŭ zaklikach da zachopu ŭłady. «Elektrasietki Armienii», jakija naležali jamu, byli pieradadzieny pad kantrol dziaržavy.

Pašynian abvinavačvaje apanienta ŭ suviaziach z Kramlom i rasijskimi śpiecsłužbami (Karapiecian heta admaŭlaje) i nazyvaje jaho «kałužskim aliharcham», pakolki toj doŭha žyŭ i pracavaŭ u Kałuzie.

Da svajho aryštu Karapiecian adkryta nie ŭdzielničaŭ u armianskaj palitycy, ale paśla jon stvaryŭ apazicyjnuju partyju. Sam jon brać udzieł u vybarach nie moža, pakolki, akramia armianskaha, taksama maje hramadzianstva Rasii i Kipra.

Abvinavačańni ŭ padaŭleńni apazicyi

Praciŭniki Pašyniana abvinavačvajuć jaho ŭ pieraśledzie palityčnych apanientaŭ.

Chacia jeŭrapiejskija palityki, jak i sam premjer-ministr, havorać pra mocnyja demakratyčnyja instytuty, za apošnija hady fihurantami kryminalnych spraŭ stali apazicyjaniery, błohiery i hramadskija dziejačy, jakija krytykujuć uładu, a taksama kiraŭnik Armianskoj apostalskaj carkvy i jaje biskupy. Časta hetamu papiaredničała krytyka z boku Pašyniana.

U siaredzinie maja adbyŭsia adzin z najbujniejšych skandałaŭ padčas pieradvybarčaj kampanii, kali ŭciakač z Karabacha Artur Asipian paspračaŭsia na mitynhu z premjer-ministram pra los hetaj terytoryi. U vyniku Asipiana adciahnuła achova Pašyniana, kiraŭnik urada abrynuŭsia na jaho z abrazami, a zatym hetaha čałavieka aryštavali i adpravili ŭ SIZA.

Pravaabarončyja hrupy nazvali abvinavačańni suprać Asipiana «niezakonnymi, biespadstaŭnymi i palityčna matyvavanymi».

U subotu ŭłady Armienii aryštavali pieciarych kandydataŭ ad błoka Karapieciana (a sam jon zastajecca pad chatnim aryštam). Pra sutnaść abvinavačańniaŭ, jakija vystaŭlajucca hetym ludziam, nie paviedamlajecca.

Jak pracuje vybarčaja sistema ŭ Armienii

U śpisy vybarščykaŭ uklučany 2 młn 485 tys. čałaviek, hałasavańnia na zamiežnych učastkach nie budzie.

Vybary prachodziać pavodle praparcyjnaj sistemy. Kab patrapić u parłamient, partyjam treba nabrać 4% hałasoŭ; błokam, jakija składajucca ź dźviuch abo troch partyj, — 8%, a bolš šyrokim kaalicyjam (z čatyroch i bolš partyj) — 10%.

Čatyry miescy ŭ Nacyjanalnym schodzie reziervujucca dla pradstaŭnikoŭ čatyroch najbujniejšych hramad — jezidaŭ, ruskich, asiryjcaŭ i kurdaŭ.

U vyniku vybaraŭ dla stvareńnia ŭrada pavinna być sfarmavana bolšaść (adnoj partyi ci kaalicyi) z deputataŭ, jakija składajuć 54% miescaŭ u parłamiencie.

Kali hetaha zrabić nie ŭdajecca, moža adbycca druhi tur hałasavańnia, u jakim biaruć udzieł dźvie lidzirujučyja palityčnyja siły (partyi ci błoki).

• 0
• 0
• 0
• 0
• 1
• 0
• 0
• 0