Purpurovaje mora i traktary-amfibii. Jak na Paleśsi źbirajuć žuraviny
U samym sercy Paleśsia ŭ hetyja dni možna nazirać niezvyčajnuju karcinu — vadajomy, jakija stanoviacca čyrvonymi. Nie, heta nie pryrodnaja anamalija. Usio tłumačycca prosta: u AAT «Parachonskaje» na Pinščynie źbirajuć bujnapłodnyja žuraviny. Mienavita jahady, što padymajucca na pavierchniu, pakryvajuć vadu purpurovym dyvanom. Taki sposab zboru žuravin dla Biełarusi niezvyčajny, paviedamlaje BiełTA.
Žuraviny — sapraŭdnaja skarbnica vitaminaŭ: jany ŭmacoŭvajuć imunitet, abaraniajuć sasudy i dapamahajuć u prafiłaktycy infiekcyj. U «Parachonskim» hety supierfud vyroščvajuć na 80 ha. Źbirać jaho pačali ŭ apošnija dni vieraśnia.
«Žuraviny nie pieranosiać pierasušanych hleb i pieraŭvilhatnieńnia. Rastuć jany na hlebach z uzroŭniem hruntavych vod kala 20—30 sm. Zalivajucca čeki tolki pierad uborkaj. Jahady źbirajucca, i vada źlivajecca nazad», — patłumačyŭ načalnik vytvorčaha ŭčastka «Paleskija žuraviny» Alaksandr Saviła.
Zbor «čyrvonaha zołata» ciapierašniaj vosieńniu palešuki pačali krychu paźniej, čym letaś. Na siezon paśpiavańnia jahad paŭpłyvała nadvorje, u tym liku zaciažnaja viasna. Śpiecyjalisty adznačajuć, što apošnim časam kožny hod vydajecca z ekstremalnymi ŭmovami dla raślinavodstva: zdarajucca zvarotnyja zamarazki, fiksujecca niedachop vilhaci. Davodzicca niamała paniervavacca.
U Biełarusi žuravinami zajmajucca niekalki haspadarak. U Pinskim rajonie jany rastuć u čekach, a dla ich uborki vykarystoŭvajuć paŭmiechanizavany mokry sposab. Takoha ŭ krainie niama bolš ni ŭ kaho. Pieravaha — u chutkaści i vyhadzie, bo na ručny zbor jahad patrabujecca niamała času, dy i strat značna mienš.
«Napiaredadni viečaram my adkryvajem šluzy, zalivajem. Z ranicy pačynajem pracavać — da viečara ček užo prybrany. Na abmałocie ŭ nas 4—5 traktaroŭ, adna adzinka na transparciory dla zaboru žuravin z čeka i adzin traktar na advozie. Ničoha składanaha», — raskazaŭ načalnik učastka.
U vadzie, ravučy matorami, staranna pracujuć traktary-amfibii. Ruchajucca adzin za adnym i abmałočvajuć kusty z čyrvonymi jahadami. Unutry jany pustyja, tamu, jak papłaŭki, padymajucca na pavierchniu. U vadzie za dzień technika pravodzić siem hadzin, tamu jaje absłuhoŭvańniu nadajuć asablivuju ŭvahu.
«Byvaje, łancuhi rvucca. My z saboj zapasy biarom zvyčajna i mianiajem adrazu. Dapuścim, u vadzie złamaŭsia — adzin adnamu dapamahajem, ramantujem i dalej pracavać», — padzialiŭsia traktaryst Aleh Łaŭrenka.
Praces uborki žuravin sioleta jon ubačyŭ ź inšaha boku. Raniej advoziŭ na sartavańnie. Pryjšłosia pierahledzieć i ekipiroŭku.
«Naturalna, vada traplaje ŭ kabinu traktara. Tamu dobra apranajusia, bieź ciopłych škarpetak tut nijak. Abuvaju vysokija humovyja boty», — zaŭvažyŭ mužčyna.
Paśla abmałotu žuraviny ściahvajuć pantonami bližej da bieraha i pa transparciory hruziać na pryčep. Nastupny etap — sartavańnie. Na kanviejery jahady čyściać ad liścikaŭ, što prylipli, i travinak, vykidajuć sapsavanyja. Pryhožyja, pruhkija i lśnianyja traplajuć u skrynki dla realizacyi abo zamarozki.
Alaksandr Šałamicki pracuje sadoŭnikam. Na praciahu hoda vykonvaje rozny śpiektr rabot. Na sartavańni žuravin jon apieratar.
«Zimoj u nas idzie abrezka bujakoŭ, prybirajem lišnija halinki. Uviesnu zajmajemsia pasadkami. Potym pačynajecca ŭborka parečak kambajnam, u bujakoŭ — ručny zbor. Śledam idzie ŭborka ajvy, i tut ža pačynajecca ŭborka žuravin. Paśla navodzim na płantacyjach paradak, zajmajemsia pasadkaj. Uzimku znoŭ abrezka. I tak pa kole», — apisaŭ praces viaskoviec.
Siezon purpurovych vodnych dyvanoŭ praciahniecca aryjentacyjna da kanca kastryčnika. Za hety čas u «Parachonskim» majuć namier spravicca sa zboram uradžaju žuravin.
U haspadarcy kultyvujuć i inšyja jahadnyja kultury. Pa kožnaj ź ich praličvajuć ekanomiku.
«Situacyja padkazvaje nam kročyć u bok pavieličeńnia płoščaŭ smarodziny. My adyšli ad ručnoj uborki, nabyŭšy kambajn. U najbližejšaj budučyni płanujem pasadzić 30 ha smarodziny i abnavić pasadki vysakarosłych bujakoŭ. Užo idzie padrychtoŭka hleby i paloŭ», — raskazaŭ Alaksandr Saviła.
Pavodle jaho słoŭ, popyt na jahady niemały. Naprykład, u bujakoŭ dla kupca važny pamier jahad i ich smak. Tamu ŭ haspadarcy nacelenyja pracavać z raznastajnaściu sartoŭ, vyroščvać ad rańnich da poźnich, kab padoŭžyć čas zboru ŭradžaju. U smarodzinie zacikaŭlenyja pramysłovyja pierapracoŭščyki, pakolki heta naturalny farbavalnik i aramatyzatar. Pradavali jaje sioleta i ŭ roźnicu: razyšlisia jak haračyja piražki.
U cełym Bresckaja vobłaść zaraz pieražyvaje jahadny bum. Pad sady i jahadniki ŭ rehijonie advodziać usio bolš płoščaŭ. Haspadarki i fiermiery zajmajucca bujakami, malinami, ažynami, sadovymi sunicami (kłubnicami), žuravinami, parečkami, smarodzinaj, čarnapłodnaj rabinaj. Pryhladajucca i da inšych kultur. Za hetaj bahataj raznastajnaściu staić ciažkaja praca, kab paradavać kupcoŭ apietytnymi i smačnymi jahadami.
Ciapier čytajuć
Zatrymali čarhovaha čałavieka hoda Viciebščyny, deputata Viciebskaha abłsavieta Dźmitryja Kalahu5
Zatrymali čarhovaha čałavieka hoda Viciebščyny, deputata Viciebskaha abłsavieta Dźmitryja Kalahu
«Dzima, moj mikraskop za paŭmiljona jeŭra staić u tvajoj klinicy. Abstalavańnie skraŭ ty». Zasnavalnik «Novaha zroku» raskazaŭ pra adnosiny ź siamjoj Abielskich1919
«Dzima, moj mikraskop za paŭmiljona jeŭra staić u tvajoj klinicy. Abstalavańnie skraŭ ty». Zasnavalnik «Novaha zroku» raskazaŭ pra adnosiny ź siamjoj Abielskich19
«Da lejtenanta pryjechała maładaja žonka, pabačyła, što adbyvajecca ŭ zonie, i zastreliłasia». Vyjšła zaklučnaja častka ŭspaminaŭ Ryhora Biarozkina pra HUŁAH i saviecki Minsk1818
Kamientary