Čym balistyčnyja rakiety adroźnivajucca ad aerabalistyčnych i hipierhukavych

Rasija vykarystoŭvaje suprać Ukrainy balistyčnyja «Iskandery», aerabalistyčnyja «Kinžały» i «Cyrkony», jakija Maskva nazyvaje hipierhukavymi. Ukraina, u svaju čarhu, užyvała amierykanskija balistyčnyja rakiety małoj dalnaści ATACMS, a ŭ kastryčniku 2026 hoda paviedamiła pra pieršaje bajavoje vykarystańnie ŭłasnaj balistyčnaj rakiety małoj dalnaści FP-7. Sioleta ž ZŠA ŭpieršyniu ŭžyli suprać Irana novyja balistyčnyja rakiety PrSM. Sam Iran taksama robić staŭku najpierš na balistyčnyja ŭzbrajeńni.

Da rakietnaj honki niepasredna datyčnaja i Biełaruś. Biełaruskaja armija atrymała kompleksy «Iskander-M», a ŭ kancy 2025 hoda Maskva i Minsk abviaścili pra pastanoŭku na bajavoje dziažurstva ŭ Biełarusi kompleksu siaredniaj dalokaści «Arešnik». Častku elektroniki dla ich vyrablajuć u Biełarusi.

Pavialičyć

Čatyry typy rakietnaha palotu

Rakiety adroźnivajucca nie tolki chutkaściu, ale i trajektoryjaj dy vyšynioj palotu. Adny ŭźnimajucca daloka za miežy ščylnych słajoŭ atmaśfiery, inšyja prachodziać bolšuju častku šlachu značna bližej da Ziamli. Ad hetaha zaležyć, nakolki rana ich mohuć zaŭvažyć radary i nakolki składana pradkazać miesca ŭdaru.

Balistyčnaja rakieta paśla zapusku razhaniajecca ruchavikom i ŭzdymajecca ŭvierch, a zatym značnuju častku šlachu ruchajecca pieravažna pad dziejańniem siły ciažaru. Jaje trajektoryja nahadvaje vysokuju duhu.

Asabliva vysoka ŭźnimajucca mižkantynientalnyja rakiety, jakija mohuć dasiahać vyšyni sotni i navat bolš za tysiaču kiłamietraŭ. Rakiety mienšaj dalokaści zvyčajna laciać nižej.

Da hetaha typu naležać rasijskija «Iskander-M» i «Arešnik», amierykanskija PrSM i ATACMS, a taksama mnohija iranskija rakiety. Niekatoryja sučasnyja ŭzory zdolnyja karektavać trajektoryju i manieŭravać, adnak asnoŭny pryncyp ich palotu zastajecca balistyčnym.

Aerabalistyčnaja rakieta spałučaje balistyčny palot z mahčymaściu vykarystoŭvać aeradynamičnyja siły dla manieŭravańnia. Jana moža ruchacca pa bolš nizkaj trajektoryi, čym kłasičnyja balistyčnyja rakiety vialikaj dalokaści, i źmianiać kirunak palotu, što ŭskładniaje jaje pierachop.

Pry hetym termin nie abaviazkova aznačaje, što rakietu zapuskajuć z samalota.

Najbolš viadomy prykład — rasijski «Kinžał», jaki zapuskajuć pieravažna z samalotaŭ MiH-31K. Samalot padymaje rakietu na vialikuju vyšyniu i nadaje joj pačatkovuju chutkaść, paśla čaho jana praciahvaje palot z dapamohaj ułasnaha ruchavika. Rasija nazyvaje «Kinžał» hipierhukavym, ale pavodle pryncypu palotu jon blizki da manieŭroŭnych balistyčnych rakiet.

Hipierhukavaja płaniernaja sistema spačatku taksama padymajecca na vialikuju vyšyniu z dapamohaj rakiety-nośbita. Ale paśla adździaleńnia śpiecyjalny błok nie ruchajecca pa zvyčajnaj balistyčnaj duzie, a płanuje ŭ vierchnich słajach atmaśfiery, vykarystoŭvajučy padjomnuju siłu pavietra. Zvyčajna taki palot adbyvajecca na vyšyni prykładna ad 30 da 80 kiłamietraŭ.

Płanierny błok nie maje ŭłasnaha maršavaha ruchavika, ale zdolny mianiać kirunak i vyšyniu palotu. Heta ŭskładniaje pradkazańnie jaho trajektoryi.

Da takich sistem naležać rasijski «Avanhard», kitajskaja DF-17 i amierykanskaja AGM-183A ARRW.

Apošniaja zapuskajecca z samalota, ale, u adroźnieńnie ad «Kinžała», vykarystoŭvaje asobny płanirujučy błok.

Pavialičyć

Hipierhukavaja kryłataja rakieta ruchajecca jašče nižej, zvyčajna na vyšyni kala 20—40 kiłamietraŭ. Na značnaj častcy maršrutu jana padtrymlivaje chutkaść pry dapamozie ŭłasnaha ruchavika i moža manieŭravać. U hetym jaje hałoŭnaje adroźnieńnie ad płaniernaha błoka, jaki paśla razhonu ruchajecca biez ruchavika.

Rasija adnosić da takoha typu «Cyrkon», chacia nie ŭsie zajaŭlenyja charaktarystyki rakiety atrymali niezaležnaje paćviardžeńnie. ZŠA raspracoŭvajuć padobnuju sistemu HACM.

Palot na mienšaj vyšyni maje važnuju pieravahu. Z-za kryvizny Ziamli naziemnyja radary mohuć zaŭvažyć takuju rakietu paźniej, čym balistyčnuju, jakaja padymajecca vysoka nad atmaśfieraj. U spałučeńni ź vialikaj chutkaściu i mahčymaściu manieŭravać heta pakidaje supraćrakietnaj abaronie mienš času na reakcyju.

Pry hetym hipierhukavoj ličycca chutkaść, jakaja jak minimum u piać razoŭ pieravyšaje chutkaść huku. Takich pakazčykaŭ dasiahajuć i mnohija balistyčnyja rakiety. Tamu ŭ sučasnym razumieńni hałoŭnaja asablivaść hipierhukavaj zbroi zaklučajecca ŭ spałučeńni vielizarnaj chutkaści z mahčymaściu istotna źmianiać trajektoryju padčas palotu.

Na što robiać staŭku roznyja krainy

Vybar rakietnaj zbroi zaležyć ad vajennych zadač i mahčymaściaŭ kožnaj krainy. Balistyčnyja rakiety dazvalajuć nanosić udary na vialikaj adlehłaści biez vykarystańnia bajavoj avijacyi, što asabliva važna dla dziaržaŭ sa słabymi VPS. U toj ža čas raźvićcio supraćrakietnaj abarony stymuluje stvareńnie bolš manieŭranych aerabalistyčnych i hipierhukavych sistem. Jany składaniejšyja i daražejšyja, tamu navat viadučyja vajennyja dziaržavy praciahvajuć udaskanalvać tradycyjnyja balistyčnyja rakiety.

Rasija i Kitaj adnymi ź pieršych pryniali na ŭzbrajeńnie sučasnyja hipierhukavyja płaniernyja sistemy. Rasijski «Avanhard» pryznačany pieradusim dla jadziernaha strymlivańnia, a kitajskaja DF-17 raźličanaja na ŭdary pa vajennych abjektach na mienšaj adlehłaści. Rasija taksama vykarystoŭvaje aerabalistyčnyja «Kinžały» i pradstaŭlaje «Cyrkon» jak hipierhukavuju kryłatuju rakietu. Abiedźvie krainy praciahvajuć raźvivać i balistyčnyja ŭzbrajeńni.

Pavialičyć

ZŠA raźvivajuć adrazu niekalki typaŭ rakiet. Akramia balistyčnych PrSM, jany raspracoŭvajuć hipierhukavuju kryłatuju rakietu HACM i sistemu AGM-183A ARRW z płaniernym błokam.

Paralelna Złučanyja Štaty raźvivajuć hipierhukavyja technałohii razam z sajuźnikami. U 2021 hodzie Vašynhton, Łondan i Kanbiera ŭ miežach abaronnaha partniorstva AUKUS damovilisia sumiesna pracavać nad takoj zbrojaj i srodkami abarony ad jaje, a ŭ 2024‑m uzhadnili sumiesnyja vyprabavańni.

U Jeŭropie najbolš raźvityja prahramy majuć Francyja i Vialikabrytanija. Abiedźvie krainy vałodajuć balistyčnymi rakietami padvodnaha zapusku dla jadziernaha strymlivańnia. Akramia taho, Vialikabrytanija ŭ studzieni 2026 hoda abviaściła pra raspracoŭku balistyčnaj rakiety Nightfall z dalokaściu bolš za 500 kiłamietraŭ, pryznačanaj dla Ukrainy.

Francyja asobna raźvivaje dva typy hipierhukavoj zbroi. U 2023 hodzie jana vyprabavała ekśpierymientalny płanierny aparat VMaX, a ciapier raspracoŭvaje hipierhukavuju rakietu ASN4G, pryznačanuju dla avijacyjnaha jadziernaha strymlivańnia. Jaje płanujuć pryniać na ŭzbrajeńnie kala 2035 hoda.

Hiermanija, Polšča, Italija i Šviecyja razam z Francyjaj i Vialikabrytanijaj udzielničajuć u jeŭrapiejskaj inicyjatyvie ELSA. Jana praduhledžvaje sumiesnuju raspracoŭku i zakupku roznych srodkaŭ dalokaha ŭdaru, u tym liku novych rakietnych sistem. Pry hetym havorka nie idzie pra adzin kankretny typ rakiety.

Va Uschodniaj Azii raspracoŭki paskarajucca na fonie supiernictva Kitaja, Japonii i dźviuch Karej. Armija Japonii ŭ hetym hodzie atrymała ŭłasnuju vysakachutkasnuju płaniernuju sistemu Type-25 HVGP. Jaje razhladajuć jak srodak naniasieńnia ŭdaraŭ pa celach na vialikaj adlehłaści, u tym liku pry abaronie astravoŭ.

Pavialičyć

Paŭdniovaja Kareja raźvivaje ciažkija balistyčnyja rakiety Hyunmoo, a niadaŭna ŭpieršyniu vyprabavała ŭłasny hipierhukavy płanierny błok. Paŭnočnaja Kareja maje šyroki arsienał balistyčnych rakiet, u tym liku mižkantynientalnych, i taksama pravodzić vyprabavańni płaniernych sistem. Adnak ich realnyja mahčymaści i stupień bajavoj hatoŭnaści zastajucca pradmietam sprečak.

U Paŭdniovaj Azii Indyja raźvivaje balistyčnyja rakiety i ruchaviki dla budučych hipierhukavych kryłatych rakiet. U studzieni 2026 hoda jaje raspracoŭščyki paśpiachova praviali vyprabavańnie takoha ruchavika.

Pakistan taksama robić staŭku na balistyčnyja ŭzbrajeńni. 13 kastryčnika jon abviaściŭ pra vyprabavańnie rakiety Fatah-II ER, nazvaŭšy jaje hipierhukavoj. Adnak chutkaść, trajektoryja i inšyja asnoŭnyja charaktarystyki novaj madyfikacyi publična nie raskryvajucca.

Pavialičyć

Na Blizkim Uschodzie Iran zasiarodžvajecca pieravažna na balistyčnych rakietach, jakija dazvalajuć nanosić udary na značnaj adlehłaści pry adnosna słaboj bajavoj avijacyi. Tehieran nazyvaje «Fatach» hipierhukavaj rakietaj, ale ekśpierty adnosiać jaje da balistyčnych sistem z manieŭroŭnym bajavym błokam.

Turcyja taksama raźvivaje balistyčnyja rakiety Tayfun, pryčym najnoŭšuju madyfikacyju vytvorca padaje jak hipierhukavuju. Izrail raspracavaŭ balistyčnyja rakiety małoj dalokaści LORA i stratehičnyja balistyčnyja rakiety sieryi «Ijerychon».

U Łacinskaj Amierycy najbolš prykmietnyja daśledavańni hipierhukavych technałohij viadzie Brazilija. U miežach prajekta 14‑X jaje vajskovyja daśledčyki stvarajuć ekśpierymientalny latalny aparat z pavietrana-reaktyŭnym ruchavikom. Takija technałohii mohuć u budučyni vykarystoŭvacca dla hipierhukavych kryłatych rakiet. Adnak pakul heta daśledčaja prahrama, a nie hatovaja bajavaja zbroja.

• 4
• 0
• 0
• 0
• 1
• 2
• 0
• 1