Dzień ułasnaj hodnaści

«Niachaj pad prymusam, ale ŭłasnuju relikviju nie addam!» Tak mianie vučyli jašče ŭ savieckija časy.

Śvisłač…Staradaŭniaje biełaruskaje miastečka adrazu ŭraziła svaimi krajavidami i ŭtulnaściu. Siudy mianie zaprasili na Dziady 30 kastryčnika.

Naviedaŭšy śviatočnuju imšu ŭ novazbudavanym kaściole, ja, pa daŭniaj zvyčcy, pajšła na miascovyja mohiłki. Siarod staražytnych pachavańniaŭ tut jość toje, što vyklikaje hłybokija pačućci patryjatyzmu i pavahi da prodkaŭ — mahiła Viktara Kalinoŭskaha, słavutaha dziejača j ideolaha vyzvolnaha paŭstańnia 1863 h. Chaciełasia prytulicca da kryža, padziakavać Bohu za kožnaha prodka i asabliva za tych, chto pryčyniŭsia da budovy Niezaležnaści Biełarusi: bratoŭ Kalinoŭskich.

Z saboju ja pryviezła kupleny jašče dziesiać hadoŭ tamu bieł-čyrvona-bieły ściah. Dla mianie jon — symbal Niezaležnaści i Hodnaści majoj krainy. Hetym ściaham ja pakryvała trunu raptoŭna pamierłaha ŭ 1996 h. staršyni bieraściejskaha BNF Uładzi Bazana, ź im stajała pry trunie Vasila Bykava. Jaho ja dastała i pry mahile Viktara Kalinoŭskaha padčas malitvy za jahonuju dušu. Nibyta mahutnym uzdycham paryŭ vietru padnios ściah da samaha kryža.

Uvieś čas nas filmavali dvoje ŭ cyvilnym. Navat padumałasia: «Moža, miascovaje telebačańnie choča pakazać siužet na Dziady?» Ale ŭ hetych abodvuch zanadta ścisnutyja vusny dy j pozirk z-pad iłba...

Na vyjeździe sa Śvisłačy našu mašynu spynili supracoŭniki DAI. Paviedamili, byccam aŭtamabil znachodzicca ŭ vyšuku i zahadali jechać za imi.

Vyśvietliłasia, što inicyjataram zatrymańnia byŭ miascovy RUUS, a najbolš ich cikaviła maja asoba. Halantny padpałkoŭnik Valery Dančanka dapamoh vyjści z mašyny i sa smutkam u hołasie patłumačyŭ, što zatrymanaja ja z-za «niezarehistravanaj symboliki».

Da mianie prystavili śledčaha — kapitana Andreja Manikina. Jaho najbolš cikavili ŭžo ludzi, što byli pobač sa mnoju na mohiłkach. Proźvišča, imia, pasada… Kolki čałaviek, što rabili, chto jašče mieŭ ściahi. Kažu: «Pamiataju dvuch cyvilnych z kameraj, ich proźviščy vielmi chaciełasia b viedać». Mnie ŭ adkaz: «Sakretnaja infarmacyja».

Pytajucca: «Ci viedajecie, što karystalisia niezarehistravanaj symbolikaj?» «Nia viedaju. Ja trymała ŭ rukoch histaryčny ściah Biełarusi, mienavita hetyja kolery ŭžyvali paŭstancy 1863 h…»

Ciahnułasia ŭsio doŭha. Akazałasia, što moj ściah — «ulika», i jaho musiać u mianie adabrać i, jak vyhladaje, źniščyć. Tamu pačynaju idyjotničać, kažu, što relikviju pakłała ŭ mahiłu Kalinoŭskaha (nasamreč škada, što hetaha nie zrabiła). Śledčy pahražaje asabistym nadhladam. «Niachaj pad prymusam, ale ŭłasnuju relikviju nie addam!» Tak mianie vučyli jašče ŭ savieckija časy: ściah — heta śviatoje. Adčuvaju siabie Zojaj Kasmadziamjanskaj na dopycie. Narešcie vyśviatlajecca, što supracoŭnica milicyi, jakaja pravodzić asabisty nadhlad, u niadzielu nie pracuje.

Kali praź dźvie hadziny dopytu mianie vyzvalili, pierapisaŭšy pašpartnyja źviestki dy ŭziaŭšy abiacanak pryjechać na sud, ja ź siabrami naviedała śvisłackuju «Aleju Hierojaŭ». Aleja vyklikała jašče bolš pačućciaŭ, čym pastarunak. U Śvisłačy ŭšanavany Kastuś Kalinoŭski, ale pobač jaho pastaŭlenyja pačvarnyja va ŭsich sensach pomniki Leninu i Stalinu, na sumleńni jakich losy miljonaŭ ludziej, u tym liku, napeŭna, i miascovych žycharoŭ — źniščanych, źniavažanych i vyhnanych sa svajoj ziamli. Moža, tamu supracoŭniki śvisłackaha RUUS vielmi časta pry dopycie dadavali: «Nu, vy razumiejecie, heta nia my da vas majem pretenzii, a zakanadaŭcy, jakija pišuć dla nas zakony». Razumieju, ale nie pa-ludzku źnievažać nacyjanalnyja symbali.

Na raźvitańnie ź milicyjantami pracytavała frahment niadaŭna pračytanaha ese Isai Berlina «Dźvie kancepcyi svabody» : «Ułada… musić być abmiežavana ŭ imia niezaležnaści kožnaha indyviduŭmu, pavodle atrymanaj im ad naradžeńnia hodnaści i svabody. Za najvyšejšyja mohuć być pryznanyja tolki pravy čałavieka i NIKOLI ŭłada. Tamu ŭsie ludzi, usio roŭna, chto imi kiruje, majuć absalutnaje prava admovicca pavodzić siabie nie pa-ludzku». Nia kožny maje mužnaść da hetaha.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0