U Zambii vosiem miesiacaŭ nie mohuć pachavać byłoha prezidenta

Eks-prezident Zambii Edhar Łunhu pamior 5 červienia 2025 hoda va ŭzroście 68 hadoŭ u Paŭdniova-Afrykanskaj Respublicy, dzie prachodziŭ lačeńnie ad uskładnieńniaŭ paśla apieracyi na stravavodzie. Adnak jaho dahetul nie pachavali. U stalicy Zambii Łusacy staić pustaja mahiła — siamja kateharyčna admaŭlajecca addavać cieła dla dziaržaŭnaha pachavańnia, jakoje arhanizuje ciapierašni prezident Chakainde Chičylema, piša Associated Press.

Jak paviedamlajecca, u svaje apošnija dni Łunhu pakinuŭ svajakam vyrazny nakaz: jaho daŭni palityčny supiernik Chičylema, nikoli nie pavinien nabližacca da jaho pareštkaŭ, navat kab vykazać spačuvańni.

Jurydyčnaja vajna

Spačatku siamja niabožčyka sprabavała arhanizavać usio samastojna: jany chacieli pieravieźci cieła pryvatnym čartarnym rejsam i nastojvali na tym, kab pakinuć jaho na noč u pryvatnaj rezidencyi. Svajaki navat vyznačyli troch čałaviek, jakija pavinny byli dahladać cieła padčas dziaržaŭnaj cyrymonii, jakaja ŭ vyniku tak i nie adbyłasia.

Kali pieramovy z uradam zajšli ŭ tupik, siamja vyrašyła pravieści pryvatnaje pachavańnie ŭ Paŭdniova-Afrykanskaj Respublicy. Adnak ułady Zambii zabłakiravali hetuju cyrymoniju litaralna ŭ apošni momant, paśla čaho sprečka kančatkova pieramiaściłasia ŭ sudovuju płoskaść.

U žniŭni sud Paŭdniova-Afrykanskaj Respubliki staŭ na bok aficyjnaj Łusaki, pastanaviŭšy, što ŭłady majuć prava zabrać cieła na radzimu dla pachavańnia.

Padčas abviaščeńnia rašeńnia siastra Łunhu Bierta nie mahła strymać emocyj: u zale suda jana hałasiła i praklinała hienieralnaha prakurora Zambii, śćviardžajučy, što prezident Chičylema choča zavałodać ciełam dziela rytualnych metaŭ.

Duchoŭnaja bitva

Jak adznačaje AP, za hetym kanfliktam staić niešta značna bolšaje, čym zvyčajnaja palityka. U Zambii, dzie chryścijanstva ščylna pieraplatajecca z hłybokimi tradycyjnymi vieravańniami, mnohija razhladajuć situacyju jak sapraŭdnuju «duchoŭnuju bitvu».

Pavodle słoŭ miascovych relihijnych lidaraŭ, niezapoŭnienaja mahiła ŭ Łusacy ŭsprymajecca jak vielmi kiepski znak. Nahladčyk mohiłak, ź jakimi parazmaŭlali žurnalisty, davodzić: «Kali tudy nichto nie laža, to, pavodle našych kulturnych pierakanańniaŭ, heta aznačaje, što tudy laža vaša ŭłasnaje cieła», namiakajučy na pahrozu dla žyćcia taho, chto hetuju jamu padrychtavaŭ.

Pavialičyć

Ekśpierty pa afrykanskim bahasłoŭi adznačajuć: pieradśmiarotnyja słovy starejšyn ličacca mahutnaj «žyćciovaj siłaj», jakaja zdolnaja albo ŭzmacnić žyćcio, albo zabłakavać pośpiech vorahaŭ. U niekatorych siemjach niaredka zabaraniajuć voraham prysutničać na pachavańni, vinavaciačy ich u niaščaściach.

U krainie isnuje ŭstojlivaje ŭjaŭleńnie, što palityčnyja lidary — jak i mnohija ich suajčyńniki — aścierahajucca stać achviarami čaradziejstva. U vypadku troch apošnich prezidentaŭ — Majkła Saty, Łunhu i Chičylemy — padobnyja padazreńni byli paŭsiudnymi.

Bolš za toje, mnohija ličać, što aficyjnaja prezidenckaja rezidencyja znachodzicca pad śmiarotnym zaklonam, pakolki ŭsie šeść byłych prezidentaŭ užo pamierli. Chičylema pracuje tam, ale, pavodle miascovych, načuje ŭ inšym miescy.

Historyja mistyčnych strachaŭ ciahniecca daŭno. Majkł Sata, jaki kiravaŭ krainaj z 2011 pa 2014 hod, bajaŭsia, što Chičylema (tady apazicyjanier) pieraśleduje jaho mahičnym čynam, chacia sam śćviardžaŭ, što čary ź jaho ŭłasnaha rehijona macniejšyja. U minułym hodzie ŭłady Zambii navat asudzili dvuch mužčyn za zmovu z metaj zabojstva prezidenta pry dapamozie mahii. U hetym kantekście siamja Łunhu demanstruje poŭny niedavier da Chičylemy.

Sam Chičylema, jaki rychtujecca da pieravybaraŭ u žniŭni, admaŭlaje lubyja abvinavačvańni ŭ złym namiery. Jon padkreślivaje, što jaho chryścijanskaja viera zabaraniaje vieryć u tradycyjnuju mahiju.

U toj ža čas niekatoryja prychilniki Chičylemy bačać u apošniaj voli Łunhu sprobu nakłaści praklon na palityčnaha supiernika. Jany śćviardžajuć, što Chičylema, navat niahledziačy na heta, hatovy prademanstravać vielikadušnaść, uziaŭšy ŭdzieł u dziaržaŭnym pachavańni.

Historyja palityčnaj pomsty

Šlach Edhara Łunhu da ŭłady pačaŭsia ŭ 2014 hodzie paśla śmierci prezidenta Majkła Saty. Pakolki vice-prezident Haj Skot nie mieŭ prava bałatavacca, mienavita Łunhu byŭ abrany ŭ 2015 hodzie, kab zaviaršyć prezidencki termin. Jaho hałoŭnym sapiernikam staŭ zamožny biznesmien Chakainde Chičylema. Heta była nadzvyčaj napružanaja honka, u jakoj Łunhu vyrvaŭ pieramohu ź pieravahaj mienš čym u 28 tysiač hałasoŭ.

Pavialičyć

Paśla pieraabrańnia Łunhu ŭ 2016 hodzie Chičylemu abvinavacili ŭ dziaržaŭnaj zdradzie i na čatyry miesiacy kinuli za kraty. Farmalnaj padstavaj stała toje, što jon nibyta nie sastupiŭ darohu prezidenckamu kartežu.

Praź piać hadoŭ situacyja kardynalna źmianiłasia: Chičylema pieramoh na vybarach, a Łunhu zajaviŭ pra sychod z palityki. Adnak u 2023 hodzie eks-prezident źmianiŭ svajo rašeńnie, paśla čaho ŭłady nieadkładna pazbavili jaho piensijnych ilhot. Cisk uzmacniŭsia ŭ 2024 hodzie, kali žonku i dačku Łunhu aryštavali pa padazreńni ŭ machlarstvie ź nieruchomaściu.

Kali były prezident ciažka zachvareŭ, jamu stała składana navat pakinuć krainu z-za ŭradavych abmiežavańniaŭ na pajezdki. U pačatku 2025 hoda jamu ŭdałosia litaralna vyśliznuć u Paŭdniova-Afrykanskuju Respubliku, prosta kupiŭšy bilet la stojki ŭ aeraporcie. Hety incydent byŭ rascenieny ŭładami jak pralik słužby biaśpieki, što kaštavała pasady mieniedžaru aeraporta.

Ciapier, navat paśla śmierci, Edhar Łunhu praciahvaje ŭpłyvać na palityku Zambii, jakaja ličycca adnoj z samych stabilnych i žyvych demakratyj na kantyniencie. Tym nie mienš, navat u takim sučasnym demakratyčnym hramadstvie isnuje ŭstojlivaje ŭjaŭleńnie, što palityčnyja lidary — jak i mnohija ich suajčyńniki — žyvuć u pastajannym strachu być suročanymi.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0