Расія ў абыход санкцый атрымала 110 тысяч швейцарскіх снайперскіх патронаў
Нягледзячы на дзеючую з 2014 года забарону на экспарт зброі ў РФ, высокадакладныя боепрыпасы з былога дзяржаўнага завода ў Туне трапілі ў рукі расійскіх вайскоўцаў праз ланцужок пасярэднікаў у Еўрасаюзе і Цэнтральнай Азіі. Выкрыццё гэтай схемы адбылося за два тыдні да ўсенароднага рэферэндуму, на якім швейцарцы павінны вырашыць, ці варта змякчаць правілы продажу ўзбраенняў за мяжу.

Як паведамляе выданне The Insider са спасылкай на расследаванне швейцарскай газеты NZZ am Sonntag, пасля пачатку поўнамаштабнага ўварвання ва Украіну ў Расію ўвезлі прынамсі дзве буйныя партыі высокадакладных снайперскіх патронаў швейцарскай вытворчасці. Журналісты знайшлі ў рэестры Расакрэдытацыі дакументы на 60 тысяч патронаў, зарэгістраваных 30 снежня 2022 года, і яшчэ на 50 тысяч адзінак, аформленых 5 красавіка 2023 года.
У абодвух выпадках вытворцам боепрыпасаў пазначаная кампанія Ruag Ammotec AG са швейцарскага горада Тун. Да лета 2022 года гэты завод належаў швейцарскаму дзяржаўнаму абароннаму канцэрну Ruag, пасля чаго прадпрыемства выкупіў італьянскі збройны холдынг Beretta. Цяпер завод працуе пад шыльдай SwissP Defence і рэкламуе знойдзеныя ў Расіі патроны пад слоганам «Выбар снайпера».
Расійскія імпарцёры пры ўвозе задэкларавалі прадукцыю як цывільную. Аднак у Дзяржаўным сакратарыяце Швейцарыі па эканоміцы — ведамстве SECO, якое адказвае за экспартны кантроль і выкананне санкцый, — журналістам афіцыйна пацвердзілі, што пазначаныя ў расійскіх дэкларацыях калібры адносяцца да тавараў ваеннага прызначэння і выкарыстоўваюцца пераважна снайперамі.
Транзіт праз Славенію
Згодна з дакументамі, першапачаткова патроны былі цалкам легальна вывезеныя са Швейцарыі ў Славенію з дазволу SECO. Пакупніком выступіў славенскі гандляр зброяй Гашпер Гейбал, які пісьмова запэўніў швейцарскі бок, што боепрыпасы застануцца на славенскай тэрыторыі.
Аднак паперы Міністэрства абароны Славеніі сведчаць пра тое, што бізнесмен перапрадаў швейцарскія патроны дзвюм фірмам з Кыргызстана, якія спецыялізуюцца на гандлі таварамі для палявання. Паколькі Кыргызстан уваходзіць у Еўразійскі эканамічны саюз разам з Расіяй і Беларуссю, далейшае перамяшчэнне грузу ў РФ адбывалася без мытнага кантролю. Канчатковымі атрымальнікамі ў Расіі сталі дзве кампаніі, якія раней ужо фігуравалі ў схемах нелегальнага ўвозу заходніх снайперскіх вінтовак.
Сам Гашпер Гейбал у 2023 годзе ўжо трапляў у расследаванне выдання Politico: тады высветлілася, што ягоная фірма Valerian пастаўляла ў Расію сотні тысяч патронаў для вінтовак Orsis, а найміты ПВК «Вагнер» выкарыстоўвалі ва Украіне амерыканскія снайперскія боепрыпасы. Пасля новых публікацый улады Швейцарыі заблакавалі пастаўкі славенскай кампаніі, праз якую дзейнічаў Гейбал, а сам ён адтуль звольніўся.
Тое, што швейцарскія боепрыпасы трапляюць не да паляўнічых, а непасрэдна ў расійскую армію, пацвердзіў расійскі праваенны тэлеграм-канал «Большой Панда». Яшчэ 7 кастрычніка 2024 года аўтар канала апублікаваў здымак пачка патронаў SWISS P Target калібру.308 Winchester і паведаміў, што іх вайскоўцам выдала служба ракетна-артылерыйскага ўзбраення. Пазней блогер адрэдагаваў допіс, дадаўшы сцвярджэнне, быццам гэтыя патроны завезлі ў расійскія крамы яшчэ да 2014 года, але ніякіх доказаў гэтаму не прывёў.
Рэферэндум аб зброі
Гэта не першы выпадак выяўлення прадукцыі заводаў Ruag Ammotec у Расіі. У кастрычніку 2025 года The Insider сумесна з канадскім выданнем Global News высветліў, што такія ж швейцарскія патроны разам з канадскімі снайперскімі вінтоўкамі Cadex завозіла маскоўская збройная кампанія «Варяг». За першыя два гады поўнамаштабнай вайны яна імпартавала 501 адзінку агнястрэльнай зброі і 141 тысячу патронаў розных заходніх марак.
Акрамя таго, новы ўладальнік швейцарскага завода — італьянскі холдынг Beretta — захаваў прамую прысутнасць на расійскім рынку праз сумеснае прадпрыемства «Русский Орел», партнёрам у якім выступае бізнесмен Міхаіл Хубуція. Звязаная з ім група кампаній «Охотник» пасля пачатку вайны ўвезла сотні тысяч патронаў з еўрапейскіх заводаў Beretta, уключаючы прадпрыемствы Ruag Ammotec у Германіі, Швецыі і Венгрыі. Каб схаваць гэтыя плыні, у верасні 2026 года Расакрэдытацыя спыніла публікацыю дэкларацый па адпаведных мытных кодах.
Новае расследаванне ў швейцарскай прэсе выйшла ў адчувальны палітычны момант — за два тыдні да прызначанага на 29 лістапада 2026 года нацыянальнага рэферэндуму. На ім грамадзяне Швейцарыі павінны прагаласаваць па пытанні змякчэння заканадаўства аб экспарце ўзбраенняў. Праціўнікі рэформы выкарыстоўваюць гісторыю са снайперскімі патронамі як доказ таго, што спрошчаныя правілы рээкспарту ў трэція краіны немінуча прывядуць да страты кантролю над тым, у чыіх руках апынецца швейцарская зброя.
Цяпер чытаюць
Дырэктар Віцебскага цэнтра сучаснага мастацтва Андрэй Духоўнікаў пераехаў у Сербію — ён расказаў пра даносы ў культуры, неадукаванасць міністраў і чый жа Шагал
Каментары