«Nie tolki ad hrypu abo kavidu». Navukoŭcy z ZŠA raspracoŭvajuć univiersalnuju vakcynu ad usich typaŭ lohačnych infiekcyj

Amierykanskija navukoŭcy raspracoŭvajuć novuju vakcynu ŭ formie nazalnaha spreju, jakaja, mahčyma, budzie zdolnaja abaranić arhanizm ad usich vidaŭ hrypu, prastudy, lohačnych bakteryjalnych infiekcyj i navat niekatorych vidaŭ alerhii, piša Bi-bi-si.

Jany kažuć, što ŭžyvajuć radykalna inšy padychod u paraŭnańni z tradycyjnymi vakcynami, jakija čałaviectva vykarystoŭvaje ŭžo bolš za 200 hadoŭ.

Ekśpierty ŭ hetaj halinie ličać vyniki daśledavańnia sapraŭdy ŭražlivymi, choć praca ŭsio jašče znachodzicca na rańniaj stadyi. Jany spadziajucca, što vakcyna moža stać vielizarnym krokam napierad u baraćbie z zachvorvańniami.

Čym adroźnivajecca novaja vakcyna ad starych i jak jana dziejničaje?

Ciapierašnija vakcyny «navučajuć» naša cieła zmahacca z adnoj kankretnaj infiekcyjaj. Tak, pryščepka ad adru abaronić tolki ad adnaho zachvorvańnia, jak i pryščepka ad vietranaj vospy ci jakoha-niebudź inšaha virusa.

Takim čynam imunizacyja pracavała z momantu, kali ŭ kancy XVIII stahodździa jaje ŭpieršyniu ŭžyŭ brytanski lekar Edvard Dženier.

Ale padychod, apisany aŭtarami ŭ časopisie Science, nie praduhledžvaje navučańnia imunnaj sistemy. Jon imituje pryncypy, pa jakich imunnyja kletki abmieńvajucca adna z adnoj infarmacyjaj.

Vakcynacyja ažyćciaŭlajecca pry dapamozie nazalnaha spreju, u vyniku dziejańnia jakoha biełyja kryvianyja kletki ŭ našych lohkich (jany viadomyja jak makrafahi) zastajucca ŭ stanie hatoŭnaści da aktyvizacyi. U vyniku jany pačynajuć dziejničać niezaležna ad taho, jakaja mienavita infiekcyja sprabuje prabracca ŭ arhanizm.

U chodzie ekśpierymientaŭ na žyviołach padobnaja pryščepka dziejničała prykładna na praciahu troch miesiacaŭ.

Daśledavańnie pakazała, što pavyšanaja hatoŭnaść makrafahaŭ dapamahała značna źnizić kolkaść virusaŭ, jakija pranikali praź lohkija ŭ arhanizm — ich fiksavałasia ad sta da tysiačy razoŭ mienš.

Pry hetym imunnaja sistema akazvałasia «całkam hatovaja małankava adbić napad» tych virusaŭ, jakim usio ž udavałasia praniknuć, kaža prafiesar mikrabijałohii i imunałohii Bali Pułendran sa Stenfardskaha ŭniviersiteta.

Daśledčaja hrupa taksama ŭstanaviła, što novaja vakcyna dapamahaje abaranić ad dvuch raznavidnaściaŭ bakteryj, Staphylococcus aureus (załacisty stafiłakok) i Acinetobacter baumannii, jakija vyklikajuć niekalki ŭnutrybalničnych zachvorvańniaŭ.

«Hetaja vakcyna, jakuju my nazyvajem univiersalnaj, pryvodzić da značna bolš šyrokaha adkazu arhanizma i abaraniaje nie tolki ad virusa hrypu, nie tolki ad kavidu, nie tolki ad prastudy, ale praktyčna ad usich virusaŭ i mnohich roznych bakteryj, jak my vyśvietlili ekśpierymientalnym šlacham, i navat ad alerhij», — skazaŭ Pułendran Bi-bi-si.

Źmieny ŭ pracy imunnaj sistemy taksama, pa ŭsioj bačnaści, prymušajuć jaje mienš reahavać na alerhieny, jakija źmiaščajucca ŭ pyle i mohuć vyklikać alerhičnuju astmu.

Jakija pytańni pakul zastajucca biez adkazu

«Heta sapraŭdy šakujučaje daśledavańnie», — kaža prafiesar vakcynałohii Danieła Fierejra z Oksfardskaha ŭniviersiteta (jana nie brała ŭdziełu ŭ rabotach navukoŭcaŭ sa Stenfarda).

Pavodle jaje słoŭ, praca «moža źmianić pryncypy, pa jakich my abaraniajem ludziej ad prastudnych zachvorvańniaŭ i inšych reśpiratornych infiekcyj», kali vyniki buduć paćvierdžany ŭ chodzie testaŭ z udziełam ludziej. Pavodle jaje słoŭ, adna ź pieravah daśledavańnia zaklučajecca ŭ tym, što jaho aŭtary vyrazna apisali, jak mienavita pracuje novaja vakcyna.

Fierejra ličyć, što stenfardskaje daśledavańnie «moža stać značnym krokam napierad» i dazvolić abaranić ludziej ad infiekcyj.

Adnak jość jašče šmat pytańniaŭ, na jakija treba budzie adkazać.

U chodzie ekśpierymientaŭ vakcyna ŭnosiłasia ŭ arhanizm pry dapamozie nazalnaha spreju, adnak u vypadku ludziej dla hetaha, mahčyma, daviadziecca ŭžyvać niebułajziery (pryłada dla inhalacyi), kab jana mahła dasiahnuć lohkich čałavieka.

Pakul nieviadoma, ci adreahuje na jaje padobnym čynam arhanizm čałavieka i nakolki doŭha imunnaja sistema budzie zastavacca ŭ stanie pavyšanaj hatoŭnaści. Imunnyja sistemy ludziej i myšej adroźnivajucca adna ad adnoj, u tym liku i tamu, što naš imunitet farmirujecca ŭ vyniku ŭzajemadziejańnia ź infiekcyjami na praciahu mnohich dziesiacihodździaŭ.

Ciapier daśledčyki spadziajucca pravieści testy, u chodzie jakich ludzi buduć atrymlivać spačatku vakcynu, a zatym virus — kab pravieryć, jak na jaho adreahuje arhanizm.

Nie vyklučana taksama, što bolš aktyŭnaja praca imunnaj sistemy, heta značyć parušeńnie jaje zvyčajnaha režymu pracy, moža mieć nastupstvy dla ludziej i vyklikać imunałahičnyja parušeńni.

Prafiesar malekularnaj virusałohii Džonatan Boł ź Livierpulskaj škoły trapičnaj miedycyny ličyć pracu biezumoŭna ŭražlivaj. Ale pry hetym jon papiaredžvaje: «Nam nieabchodna pierakanacca, što znachodžańnie arhanizma ŭ «režymie pavyšanaj hatoŭnaści» nie pryviadzie da «ahniu pa svaich», kali hipieraktyŭnaja imunnaja sistema vypadkova vyklikaje niepažadanyja pabočnyja efiekty».

Ale amierykanskija daśledčyki nie ličać, što imunnaja sistema pavinna pastajanna zastavacca ŭ stanie pavyšanaj hatoŭnaści. Jany miarkujuć, što ich raspracoŭka moža dapoŭnić, a nie zamianić vakcyny, jakija isnujuć ciapier.

Na pieršych etapach pandemii — jak, naprykład, u pačatku hłabalnaha raspaŭsiudžvańnia kavidu ŭ 2020 hodzie — univiersalnaja vakcyna dazvalała b vyjhrać čas, pakul raspracoŭvajecca śpiecyjalizavany srodak ad kankretnaha zachvorvańnia.

«Heta mahło b źnizić śmiarotnaść, zrabić zachvorvańnie mienš ciažkim i, vierahodna, stvaryć imunnuju ŭstojlivaść, zdolnaść da chutkaha vyzdaraŭleńnia. Vyniki byli b vielmi značnymi», — ličyć Pułendran.

Jon apisvaje jašče adzin varyjant prymianieńnia takoj vakcyny: u pačatku zimy, z raspaŭsiudžvańniem zvyčajnych dla hetaha času hoda virusaŭ, «možna ŭjavić prymianieńnie takoha siezonnaha spreju, jaki b stvaraŭ pašyrany imunitet».

• 3
• 1
• 0
• 1
• 0
• 0
• 0
• 0