Navuka i technałohii33

Navukoŭcy prydumali, jak možna vyroščvać ježu na Marsie

Marsijanski hrunt mała prydatny dla ziemlarobstva, a dastaŭlać ježu ź Ziamli budučym pasialencam budzie składana i doraha. Navukoŭcy prapanujuć mahčymaje rašeńnie.

Tak u budučyni moža vyhladać aranžareja na pavierchni Marsa. Ilustracyja: NASA / Human Systems Engineering and Development Division

Kali ludzi niekali stvorać pastajannyja pasieliščy na Marsie abo Miesiacy, im daviadziecca navučycca vyroščvać chacia b častku ježy na miescy. Adna z hałoŭnych prablem u tym, što miascovy hrunt zusim nie padobny da ŭradlivaj ziamnoj hleby.

Pavierchniu Miesiaca i Marsa pakryvaje rehalit — płast druzłaha razdroblenaha materyjału. U im nie chapaje rečyvaŭ, nieabchodnych raślinam. Asabliva važnaj prablemaj daśledčyki nazyvajuć deficyt azotu, kaliju i fosfaru.

Jak śćviardžajuć daśledčyki z ZŠA i Brazilii, adnym z rašeńniaŭ mohuć stać hryby. Na Ziamli niekatoryja ich vidy žyvuć u ciesnym uzajemadziejańni z raślinami i dapamahajuć im atrymlivać pažyŭnyja rečyvy z hleby. Navukoŭcy miarkujuć, što padobny miechanizm možna budzie vykarystać i za miežami našaj płaniety.

Jak paviedamlaje Science Daily, daśledčyki praanalizavali vidy hryboŭ, zdolnyja stymulavać rost raślin i dapamahać im atrymlivać nieabchodnyja rečyvy navat u niespryjalnych umovach. Asobna jany źviarnuli ŭvahu na hryby, jakija ŭžo vykarystoŭvali ŭ ekśpierymientach na Mižnarodnaj kaśmičnaj stancyi.

Dadatkovyja «karani»

Biedny na pažyŭnyja rečyvy rehalit stvaraje dla raślin abijatyčny stres. Tak nazyvajuć niespryjalnaje ŭździejańnie faktaraŭ, nie źviazanych ź inšymi žyvymi arhanizmami. Tamu budučym kaśmičnym kulturam spatrebicca nie tolki dostup da deficytnych elemientaŭ, ale i zdolnaść vytrymlivać składanyja ŭmovy.

Asablivuju cikavaść u hetym sensie vyklikajuć arbuskularnyja mikaryznyja hryby. Heta mikraskapičnyja hryby viadomyja batanikam jašče ź siaredziny XIX stahodździa. Jany pranikajuć u tkanki karanioŭ raślin, a ich tonkija nici razrastajucca daloka ŭ hruncie. Faktyčna takaja sietka stanovicca praciaham karaniovaj sistemy i dapamahaje raślinie atrymlivać vadu i pažyŭnyja rečyvy z bolšaha abjomu hruntu.

Siarod pierśpiektyŭnych kandydataŭ aŭtary pracy taksama nazyvajuć hryby rodu Trichoderma. Razam ź mikaryznymi hrybami jany mohuć dapamahać raślinam pieranosić abijatyčny stres i atrymlivać nieabchodnyja elemienty ź biednaha substratu. Daśledčyki dapuskajuć, što takija mikraarhanizmy mohuć taksama palapšać fizičnyja i chimičnyja ŭłaścivaści rehalitu.

Havorka, adnak, nie pra toje, što hryby sami pieratvorać marsijanski pył va ŭradlivuju ziamlu. Ich razhladajuć jak adzin z elemientaŭ štučna stvoranaj sistemy, jakaja mahła b zrabić vyroščvańnie kultur u miascovym rehalicie bolš realnym.

Pakul heta tolki pierśpiektyŭny padychod. Kab zrazumieć, nakolki jon prydatny dla kaśmičnaj sielskaj haspadarki, navukoŭcam treba pravieryć, jak hetyja hryby pavodziać siabie ŭ sapraŭdnym miesiacovym i marsijanskim rehalicie, a nie tolki ŭ jaho imitacyjach i inšych zamieńnikach.

Kali mietad spracuje, jon moža dapamahčy atrymlivać na Miesiacy i Marsie bolšyja i stabilniejšyja ŭradžai. A heta, u svaju čarhu, źmienšyć zaležnaść budučych pasieliščaŭ ad pastavak ježy ź Ziamli.

Kamientary3

  • afrykanskija dzieci
    30.09.2026
    prablemy ź ježaj na Ziamli, hladžu, užo vyrašany
  • Voŭna
    30.09.2026
    Pucinskaja svałata zabivaje ludziej, łukašysty dapamahajuć, a sša ježu na Marsie hatavać dumajuć.
  • ech
    30.09.2026
    Šaniec dla čałaviectva - pierastať hryźcisia miž saboj i pahladzieć u nieba. Tam stolki prastory. Tudy treba rakiety puskać, a nie ŭ susieda.

Ciapier čytajuć

23‑hadovaha aficera bryhady śpiecnaza asudzili na 19 hadoŭ za «zdradu dziaržavie»15

23‑hadovaha aficera bryhady śpiecnaza asudzili na 19 hadoŭ za «zdradu dziaržavie»

Usie naviny →
Usie naviny

«Ludzi kamientavali, što salmanieła ŭvajšła ŭ čat». Biełarus pajechaŭ pracavać u Kremnijevuju dalinu — i staŭ kulinarnym błohieram na 28 miljardaŭ prahladaŭ8

Bieśpiłotnik na vychodnych zalacieŭ u Bresckuju vobłaść i nakiravaŭsia da miažy z Polščaj3

«Zdaryłasia toje, čaho bajalisia». Padrabiaznaści padzieńnia roŭpdžampiera z vyški pad Minskam7

Rubia zajaviŭ pra prahramny zboj u sistemie rańniaha papiaredžańnia Ukrainy11

«U 2015‑m vyjhraŭ $10 tysiač». Biełarusy ŭzhadvajuć, jak i kolki vyjhravali ŭ łatarei7

«Hnieŭ i soram». Makron źviarnuŭsia da nacyi paśla pahromaŭ21

U Biełarusi pradajuć lehiendarny Rolls-Royce 1977 hoda. U takoj viersii było vypuščana ŭsiaho 500 mašyn. Kolki prosiać?2

U rajonie vulicy Karžanieŭskaha pabudujuć most cieraz čyhunku

Pucin prapanavaŭ pravieści samit z Trampam i Si dla abmierkavańnia vajny va Ukrainie7

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

23‑hadovaha aficera bryhady śpiecnaza asudzili na 19 hadoŭ za «zdradu dziaržavie»15

23‑hadovaha aficera bryhady śpiecnaza asudzili na 19 hadoŭ za «zdradu dziaržavie»

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić