U Mirskim zamku adnavili italjanski sad XVIII stahodździa. Jon adkryjecca ŭžo ŭ vieraśni
U Mirskim zamku zaviaršajecca druhi etap hłabalnaj rekanstrukcyi: adnoŭleny italjanski sad prymie pieršych naviedvalnikaŭ užo ŭ vieraśni 2026-ha. Pra toje, kali pačnuć rekanstrukcyju anhlijskaha piejzažnaha parku, što płanujuć adkryć u pałacy apošnich uładalnikaŭ Mirskaha zamka i jak źbirajucca naładzić čyhunačnaje spałučeńnie, adbudavaŭšy vuzkakalejku, daviedałasia vydańnie Times.by.
Zaraz na podstupach da adnoŭlenaha sada pył słupam — rabočyja mościać brukavanku, jakaja viadzie da budučaj centralnaj alei. Užo dobra prahladajecca vyraznaja hieamietryja sadu: 95% raślin, kustoŭ i dreŭ vysadžana — jak unutry, tak i zvonku.
Usia terytoryja muziejnaha kompleksu zajmaje 26 ha, ź jakich anhlijski piejzažny park — 16 ha i 5,7 ha — italjanski sad. Zhodna z zachavanymi źviestkami jaho zakłali ŭ XVII stahodździ pry Karalu Stanisłavie Radzivile Spraviadlivym.
«Pieršyja zhadki datujucca 1692-m, — udakładniaje namieśnica dyrektara pa navukovaj i aśvietnickaj rabocie Volha Navickaja. — Siamiu hadami paźniej fiksujuć sumu, vypłačanuju mularam za most, jaki źviazaŭ sad z pałacavaj častkaj. Ale poŭny invientar z apisańniem płaniroŭki i nasadžeńniaŭ, jaki ŭziaty za asnovu rekanstrukcyi, datujecca 1746-m».
Darožki i zaharadzi dzialili italjanski sad na 25 kvadrataŭ, u jakich raśli pładovyja drevy, jahadnyja kusty, lekavyja travy, aharodnina. Častka ź ich pustavała — kab ziamla adpačyvała.
«Zimoj centram uvahi haściej stanaviłasia aranžareja, — udakładniaje surazmoŭnica. — Zhodna ź invientarom 1778‑ha tam naličvałasia kala 40 apielsinavych i bolš za 150 limonnych dreŭ, a taksama mirt, kiparys, łaŭr, samšyt, inžyr».
Adnoŭleny frahmient bolš ścipły pa płoščy: 18 kvadrataŭ z nasadžeńniami, biez aranžarei, domika sadoŭnika i haspadarčych budynkaŭ. Prakładzienyja na Stoŭbcy darohi ŭ XIX i XX stahodździach značna źmienšyli płošču sadu.
Pa vonkavym pierymietry vysadzili lipy. Krychu navoddal — listoŭnicy, hraby i klony. U centralnaj zonie sadu zaharadź z parečak i ahrestu farmiruje kvadraty, unutry jakich rastuć błakitnyja kvietki lonu, fijaletavyja — isopu, biełyja — šałfieju, čyrvonyja — kryvaŭniku. Niekalki kvadrataŭ vydzielenyja pad jabłyni i višni.
Raśliny padabranyja niepatrabavalnyja: dobra adčuvajuć siabie i zasušlivym letam, i surovaj zimoj. Bolš za 50% było vysadžana hod tamu, tamu pravierka na marozaŭstojlivaść projdziena.
U poŭnaj miery pryhažość možna budzie acanić hadoŭ praź piać: i drevam, i kustam patrebny čas, kab uvajści ŭ poŭnuju siłu.
Ad mosta da hałoŭnych varot sadu viadzie brukavanka.
«Mastavaja jakraz u pracesie — u dzień układajem kala 15 mietraŭ, i zaniatyja na hetym 12 čałaviek — šeść majstroŭ i šeść studentaŭ u dapamohu — rabota pracajomkaja, — kamientuje bryhadzir BU-145 Siarhiej Biełarusaŭ. — Na śpiecyjalnuju ściažku ŭkładvajem kamiani. U ich jakraz i hałoŭnaja składanaść: roŭnymi — adzin da adnaho — jany vyhladajuć tolki na papiery prajekta. U realnaści kožny kamień treba ŭručnuju padbirać i ŭkładvać».
Jašče adnym ciažkim etapam rabot surazmoŭca nazyvaje ŭkładku rułonnaha hazona. Izumrudnaj travoj nie tolki zapaŭniajuć prastoru pamiž kvadratami z raślinami, ale i vyściłajuć niekatoryja darožki, tyja, jakija nie zasypanyja piasčanaj sumieśsiu.
U śpisie architekturnych abjektaŭ, jakija zrobiać łandšaft bolš raznastajnym, — 31 łavačka, čatyry altanki, jakija buduć uvityja raślinami. Padśvietka ŭ centralnaj parkavaj zonie — heta kruhłyja hruntavyja ŭbudavanyja śviacilni, a pa pierymietry za aharodžaj — lichtary na kavanych hnutych nožkach.
Adnaŭleńnie italjanskaha sadu — heta druhi etap rekanstrukcyi Mirskaha zamka, treci — anhlijski piejzažny park. Raspačać źbirajucca ŭ 2027-m. Asnoŭny front rabot — adnaŭleńnie mosta praz ručaj, jaki zakalcuje prahułačny maršrut vakoł rukatvornaha voziera.
Volha Navickaja ŭdakładniaje: raniej tut byŭ draŭlany most. Novy budzie z žalezabietonu i šyrejšy. Pramy abo aračny ź nievialikim padjomam — jašče ŭzhadniajuć.
Zialonyja nasadžeńni na terytoryi parku hłabalnych źmianieńniaŭ nie źviedajuć. Tym bolš što asnoŭnyja padsadki dreŭ rabili jašče na pieršym etapie rekanstrukcyi kompleksu i ŭ nastupnyja hady.
«Raduje, što niekatoryja drevy pieršapačatkovaj pasadki zachavalisia i pa siońniašni dzień vyhladajuć vielična, zdalok pryciahvajučy ŭvahu, — raskazvaje Volha Navickaja. — Psieŭdatsuha Mienzisa rviecca ŭvierch pierad uvachodam u carkvu, źleva — listoŭnica, a chvoja čornaja nadziejna achoŭvaje ŭvachod u pachavalniu».
Zachavałasia i chvajovaja aleja z paŭdniovaha boku, jakaja była častkaj prahułačnaha maršrutu vakoł voziera ad pałaca apošnich uładalnikaŭ da zamka.
«Na žal, čas nie paškadavaŭ pichtu Fraziera, pichtu sibirskuju, jełku Enhielmana, chvoju sibirskuju kiedravuju i mnohija inšyja drevy, jakija vykarystoŭvalisia ŭ nasadžeńniach anhlijskaha piejzažnaha parku. Niekatoryja ź ich vymierźli ŭ surovuju zimu 1939—1940 hadoŭ abo byli vysiečanyja ŭ hady vajny i ŭ paślavajenny čas», — dadaje surazmoŭnica.
Adnaŭleńnie pałaca Śviatapołk-Mirskich — heta čaćviorty etap rekanstrukcyi. Da našych dzion zachavalisia tolki fundamient i flihiel.
«Linija frontu Pieršaj suśvietnaj, jakaja prachodziła niepadaloku, nie pakinuła pałacu šancaŭ — u 1917‑m jon byŭ spaleny, — raskazvaje Volha Navickaja. — Zachavaŭsia zdymak, na jakim pałac adlustravany na treci dzień paśla pažaru. I tolki ŭ siaredzinie XX stahodździa budynak byŭ całkam razabrany».
Unutranaje raźmiaščeńnie pakojaŭ i ich ubrańnie, pavodle jaje słoŭ, viadomyja dziakujučy ŭspaminam Maryi Śviatapołk-Mirskaj, niaviestki kniazia Mikałaja Śviatapołk-Mirskaha. Na pieršym paviersie była kalidornaja sistema z čatyrma pakojami z usimi vyhodami, vialikaja stałovaja, biljardnaja (jana ž biblijateka), nievialikaja haścioŭnia. Na druhim paviersie — vialikaja haścioŭnia, spalni, kabiniet kniazia, pobač jaho ž spalnia.
U adnoŭlenym pałacy płanujuć raźmiaścić hatel na 40 miescaŭ u stylistycy 1920— 1930‑ch hadoŭ.
Prajektna-kaštarysnaj dakumientacyi hetaha etapu jašče niama. Ale turysty ŭžo ciapier mohuć ubačyć, jakim byŭ pałac: murał z vyjavaj raźmieščany na adnym z budynkaŭ śpirtzavoda.
Kiraŭnictva zamkavaha kompleksu abmiažoŭvacca tolki padspravazdačnaj terytoryjaj nie płanuje. Adzin z samych hłabalnych płanaŭ — adnavić čyhunačnyja znosiny.
«Padčas Pieršaj suśvietnaj vajny tut pralahała vuzkakalejka — 12 kiłamietraŭ da Haradziei, — raskazvaje dyrektar muzieja Alaksandr Łojka. — Pakul heta płany na ŭzroŭni mary: my ich ahučyli, ale kankretnaha rašeńnia pa ich niama. Spadziajomsia, što i Biełaruskaja čyhunka padtrymaje takoje pačynańnie, i inviestary znojducca. Ujavicie, jak budzie zdorava: ź Minska da Haradziei na elektryčcy, a potym pierasadžvajemsia na aŭtentyčny paravoz i pačynajem kałarytnaje padarožža ŭ časie».
Adnaŭleńnie čyhunačnych znosin patrebna nie tolki dla kałarytu. Surazmoŭca nie ŭtojvaje: z łahistykaj składana. Dabracca možna abo na ŭłasnym aŭta, abo na aŭtobusie turfirmy.
U 2025‑m Mirski zamak pryniaŭ bolš za 450 tysiač haściej — i heta tolki tyja, chto kupiŭ bilet i kaho možna fizična paličyć.
«A jość jašče tysiačy ludziej, jakija pryjazdžajuć pahulać pa parku, palubavacca architekturaj zamka, — adznačaje Alaksandr Łojka. — I my ŭdziačnyja kožnamu, chto hałasuje rublom, kuplajučy bilet. Atrymanyja srodki iduć nie tolki na papaŭnieńnie fondaŭ — siońnia kolkaść artefaktaŭ pieravyšaje 5 tysiač. Mnohija adnaŭlenčyja raboty pravodziać taksama za košt pazabiudžetnych srodkaŭ. Pa sutnaści, kupla bileta — heta ŭkład u budučyniu, kab hety hość praź niekalki hadoŭ zmoh znoŭ pryjechać za ŭražańniami i historyjaj».
U listapadzie 2026‑ha na Ujaznoj viežy z boku ŭnutranaha dvara płanujuć ustanavić viežavy hadzińnik.
A ŭ nastupnym hodzie Mirski zamak adznačaje 500‑hadovy jubilej. Niepasredna dzień naradžeńnia — 8 krasavika, ale maštabnyja hulańni pryznačanyja na 4—6 červienia pad ahulnaj nazvaj «Mirski zamak — uvasableńnie biełaruskaj historyi». Płanujucca vystupleńni kłubaŭ histaryčnaj rekanstrukcyi, praca ramiesnych handlovych radoŭ, nasyčanaja kancertnaja prahrama i fiejervierk.
Karajeŭ prainśpiektavaŭ Mir paśla skarhaŭ, što turystam tam niama dzie pajeści
«Nie zmahli paabiedać nidzie! Turystyčnaje miesca!» Biełaruska nie zmahła nidzie ŭ Miry pajeści
Mir i Niaśviž pieranasyčanyja turystami. Va ŭsim vinavatyja błohiery i sacyjalnyja sietki
Juryj Karajeŭ maryć zładzić šturm Mirskaha zamka manhoła-tatarami
Biełaruś — nie ŭskraina, a centr jeŭrapiejskaj historyi, śćviardžaje historyk Cimaci Snajder
Pry Mirskim zamku ŭznaŭlajuć italjanski sad XVIII stahodździa. Kompleks čakaje maštabnaja razbudova
Ciapier čytajuć
Prapahanda pryčapiłasia da «darahoha» hadzińnika Łatuški. Toj raskazaŭ, što heta za madel nasamreč36
Kamientary