U Hiermanii pabudavali dom z hryboŭ. Jak heta mahčyma?
Navukoŭcy navučylisia atrymlivać z hryboŭ błoki, jakija ŭtrymlivajuć ciapło nie horš za pienapłast.
Z padrabiaznaściami znajomić Tagesspiegel.
Kali ŭ domie źjaŭlajucca hryby, ad ich zvyčajna starajucca jak maha chutčej pazbavicca. Adnak navukoŭcy prapanujuć vykarystoŭvać ich u budaŭnictvie — pryčym nie tolki jak dadatak da tradycyjnych materyjałaŭ, ale i jak alternatyvu zvykłym uciaplalnikam.
Dla hetaha patrebnyja nie sami hryby, jakija my pryvykli bačyć u lesie, a micelij — hrybnica, jakaja składajecca z mnostva tonkich razhalinavanych nitak. Jaje vyroščvajuć na raślinnych reštkach sielskaj i lasnoj haspadarki. Padčas rostu hrybnica pranikaje pamiž čaścinkami substratu, aplataje ich i złučaje ŭ sucelnuju masu. U vyniku atrymlivajecca lohki materyjał, jakomu možna nadavać roznuju formu — naprykład, vyrablać ź jaho budaŭničyja błoki abo paneli.
Nad udaskanaleńniem takoj technałohii pracuje kamanda prafiesarki Bierlinskaha techničnaha ŭniviersiteta Viery Majer. Daśledčyki vybrali dla svaich ekśpierymientaŭ šeruju biarozavuju hubu (Fomes fomentarius) — hryb, jaki raście na drevach i sustrakajecca ŭ tym liku ŭ biełaruskich lasach. Jaho pładovyja cieły vyłučajucca tryvałaściu, nievialikaj vahoj i zdolnaściu supraćstajać vilhaci.
Čym hrybny materyjał lepšy za pienapłast?
Pavodle Viery Majer, ciepłaizalacyjnyja ŭłaścivaści hrybnoha materyjału supastaŭnyja z pienapłastam. Adnak pamiž imi jość istotnaja roźnica. Pienapłast vyrablajuć z praduktaŭ pierapracoŭki nafty, a micelij možna vyroščvać na raślinnych adchodach, jakija inakš mahli b prosta spalić. Pry hetym vytvorčaść hrybnoha materyjału patrabuje adnosna nievialikaj kolkaści enierhii.
Jość i inšaja cikavaja asablivaść: taki materyjał zdolny pahłynać vilhać z pavietra, a zatym pastupova addavać jaje. Daśledčyki miarkujuć, što heta dapamoža padtrymlivać u pamiaškańniach kamfortny mikraklimat, padobny da taho, jaki byvaje ŭ hlinianych damach. Jašče adna patencyjnaja pieravaha — mahčymaść naturalnaha raskładańnia materyjału paśla zakančeńnia terminu jaho słužby.
Praŭda, havorka pakul nie idzie pra toje, kab budavać damy vyklučna z hryboŭ. Pavodle zadumy niamieckich daśledčykaŭ, asnoŭnuju nahruzku ŭ takich budynkach budzie nieści draŭlany karkas, a hrybnyja materyjały płanujuć vykarystoŭvać dla ŭciapleńnia i ŭnutranych ścien. Imi taksama možna budzie ŭciaplać užo isnujučyja budynki.
Pryčym charaktarystyki materyjału možna źmianiać u zaležnaści ad jaho pryznačeńnia. Čym ščylniej sprasavany hrybny kampazit, tym jon tryvalejšy, ale tym horš utrymlivaje ciapło, bo ŭnutry zastajecca mienš pavietra. Tamu navukoŭcy prapanujuć vyrablać šmatsłojnyja paneli, u jakich ščylnyja častki zabiaśpiečvajuć tryvałaść, a bolš porystyja — ciepłaizalacyju.
Asablivaści technałohii
Technałohija nie abmiažoŭvajecca łabaratornymi ekśpierymientami. U Namibii pabudavali ekśpierymientalny dom MycoHab, dla jakoha vykarystali adchody ad vyroščvańnia viešanak. Paśla zboru hryboŭ substrat, pranizany hrybnicaj, sprasavali pry vysokaj tempieratury i atrymali błoki pamieram kala 40 na 40 santymietraŭ. Ź ich skłali ścieny, a źvierchu ŭstalavali dach z soniečnych panelaŭ.
Svoj ekśpierymientalny budynak jość i ŭ niamieckich daśledčykaŭ. U 2021 hodzie jany stvaryli My-Co Space — nievialikuju kanstrukcyju z dreva i hrybnych materyjałaŭ, unutry jakoj mohuć znachodzicca ludzi. Jaje ŭžo nieadnarazova demanstravali na vystavach.
Adnak pad adkrytym niebam jaje davodzicca nakryvać tentam: materyjał dobra pieranosić vilhotnaje pavietra, ale pakul niedastatkova ŭstojlivy da daždžu. Ciapier navukoŭcy šukajuć sposaby vyrašyć hetuju prablemu.
Heta nie adzinaja pieraškoda dla masavaha budaŭnictva z hryboŭ. Vytvorčaść błokaŭ pakul zajmaje šmat času: tolki apošni etap ich vyroščvańnia doŭžycca ad adnaho da dvuch tydniaŭ. Kab kankuravać sa zvykłymi budaŭničymi materyjałami, nieabchodna navučycca vypuskać hrybnyja błoki chutka, tanna i ŭ vialikich abjomach.
Mienavita nad hetym pracuje mižnarodnaja kamanda daśledčykaŭ z Hiermanii i Danii. U miežach 12‑hadovaha prajekta jany płanujuć raspracavać novuju technałohiju vytvorčaści, a zatym pabudavać paŭnavartasny dom z vykarystańniem hrybnych materyjałaŭ.
A ŭ Viery Majer jość jašče bolš niezvyčajnaja ideja. Jana ŭjaŭlaje budučyniu, u jakoj ludzi zmohuć samastojna vyroščvać budaŭničyja materyjały. Naprykład, pastavić u dvary nievialikuju ŭstanoŭku abjomam kala dvuch kubamietraŭ i atrymlivać materyjały dla ŭłasnaha doma. Pakul heta tolki mara daśledčycy, ale mienavita takoj jana bačyć adnu z mahčymaściaŭ novaj technałohii.
Trahiedyja z 30‑hadovaj doktarkaj sa Starobina — pajšła vydalać zub mudraści i pamierła24
Kamientary