Кітайскія вучоныя сцвярджаюць: самыя старажытныя з вядомых хрыбетных, што жылі каля 518 мільёнаў гадоў таму, маглі мець не два, а чатыры вокі. Як даследчыкі прыйшлі да такой высновы і куды падзелася адна пара вачэй, расказвае New Atlas.
Міжнародная група навукоўцаў вывучала выкапні жывёл ранняга кембрыю — знойдзеныя ў раёне Куньміна на поўдні Кітая. Гэты перыяд працягваўся прыкладна з 539 да 509 мільёнаў гадоў таму і адзначыўся імклівым ростам разнастайнасці жывых арганізмаў. Даследчыкі прыйшлі да высновы, што продкі ўсіх сучасных хрыбетных, у тым ліку і чалавека, маглі глядзець на свет з дапамогай чатырох вачэй.
Рэгіён Куньміна вядомы выключнай захаванасцю акамянеласцяў гэтага геалагічнага перыяду. Менавіта там даследчыкі выявілі ўзоры двух відаў мілакуньмінгідаў (myllokunmingiids) — адных з самых старажытных з вядомых хрыбетных, што жылі каля 518 мільёнаў гадоў таму.
На пярэдняй частцы цела абодвух відаў былі выразна бачныя чатыры цёмныя плямы: дзве большыя па баках галавы і яшчэ дзве — меншыя — зверху паміж імі. Бакавыя структуры навукоўцы адразу інтэрпрэтавалі як вочы, а вось сярэдняя пара доўгі час лічылася насавымі капсуламі.
Аднак гэтая версія выклікала сумневы: вядома, што раннія хрыбетныя мелі толькі адну ноздру, а не дзве. Каб высветліць прыроду гэтых структур, даследчыкі выкарысталі электронны мікраскоп.
У выніку яны выявілі ў тканках меланасомы — мікраскапічныя структуры, якія ўтрымліваюць меланін. Менавіта меланін вызначае колер вачэй і паглынае святло, дазваляючы фармаваць выяву.
Як адзначаюць аўтары, да гэтай знаходкі выкапнёвы меланін не быў вядомы ў пародах, старэйшых за каменнавугальны перыяд (каля 300 мільёнаў гадоў). Новыя ж узоры адсоўваюць гэтую мяжу амаль на 200 мільёнаў гадоў у мінулае.
Акрамя таго, у выкапнях выявілі адбіткі крышталіка вока. Гэта дазваляе меркаваць, што ўсе чатыры органы былі паўнавартаснымі вачыма камернага тыпу, здольнымі факусаваць святло. Такім чынам, жывёла мела два буйныя вокі па баках галавы і яшчэ два меншыя зверху, што істотна пашырала яе поле зроку.
Паводле аўтараў даследавання, чатырохвокасць магла быць адаптацыяй да ўмоў кембрыйскага «эвалюцыйнага выбуху», калі рэзка ўзрасла разнастайнасць і колькасць драпежнікаў. Раннія хрыбетныя, верагодна, знаходзіліся ўнізе харчовага ланцуга, таму шырэйшы агляд наваколля павялічваў іх шанцы ўхіліцца ад небяспекі.
З цягам часу экалагічная ніша гэтых арганізмаў змянілася: ад фільтратарнага харчавання яны перайшлі да драпежніцтва.
У новых умовах другая пара вачэй паступова страціла сваю сэнсарную функцыю і, як мяркуецца, трансфармавалася ў нейраэндакрынны орган — эпіфіз, які размешчаны глыбока ў мозгу чалавека і выпрацоўвае мелатанін — гармон, які рэгулюе цыркадныя рытмы.
Палеабіёлагі адзначаюць, што новыя даныя дапамагаюць лепш зразумець раннія этапы эвалюцыі хрыбетных. Гіпотэзы, прапанаваныя ў даследаванні, апублікаваным у часопісе Nature, былі старанна правераныя, а інтэрпрэтацыя вынікаў выглядае абгрунтаванай.
Памерла палітзняволеная Алена Панкова. Паўгода назад яе асудзілі за ўдзел у пратэстах7
Каментары