«Веславаць не трэба, але эмоцый не менш». Як выглядае прагулка па пойменных дубровах Прыпяці
Сезон разліваў на рацэ Прыпяць працягваецца. І хоць сёлета яны не самыя маштабныя, турысты з усёй краіны едуць на Палессе, каб убачыць «беларускае мора». Перасоўваюцца па ім у асноўным на байдарках, але ёсць і іншыя варыянты — напрыклад, прайсціся па затопленых лясах пешшу. Журналісты выдання «Анлайнер» так і зрабілі. Як гэта — ісці па вадзе вышэй за калена, знаходзіць сляды барсукоў і адчуць пах звера, яны расказалі ў сваім рэпартажы.
«Дубам, якія тут растуць, больш за сто гадоў»
Месца, куды падарожнікі накіраваліся, знаходзіцца на тэрыторыі нацыянальнага парку «Прыпяцкі». Гэта залітыя пойменныя дубровы. Ісці туды ў звычайным абутку не варыянт, таму абулі высокія рыбацкія боты, якія выдала спецыялістка па экалагічным турызме нацпарка і гід па дзікай прыродзе Вольга Харытановіч — менавіта яна стала правадніком.
— Можа, справімся за гадзіну? — спыталіся ў яе асцярожна: у гэты дзень госці ўжо паспелі сплавіцца на байдарках і адчувалі, што сіл на пешы паход засталося зусім няшмат.
— Глядзіце, каб у дзве ўклаліся, — смяецца Вольга.
Нягледзячы на тое што ўжо вечар, доўгі паход яе не палохае: любіць яна блукаць па Палессі. І займаецца гэтым (прычым прафесійна) апошнія гадоў з 15. Пра тое, як Вольга змяніла Мінск на жыццё ў лесе, можна пачытаць у асобным матэрыяле.
Энтузіязм гіда заражае, а прырода здымае стому. Цішыню разбаўляюць толькі гукі птушак, няма ніякага фонавага шуму. Напамін пра тое, што гэта дзікія мясціны, сустракаюцца амаль на кожным кроку. Вольга лёгка заўважае дэталі, схаваныя ад вачэй гарадскіх жыхароў.
«О, пер’е сойкі! А тут у нас прайшоў барсук, далей, здаецца, воўк, калі не цэлая зграя», — спакойна каментуе свае знаходкі правадніца.
Воўк? Не хаваючы лёгкага спалоху, журналіст пераглядаецца з фатографам. Вольга счытвае занепакоенасць і ўсміхаецца: «Дзікія жывёлы самі ад нас хаваюцца». Пры разуменні, што наперадзе будзе яшчэ цікавей, уключаецца журналісцкі азарт.
«Мы зараз ідзём у пойменныя дубровы нацпарка «Прыпяцкі». Дубам, якія тут растуць, больш за сто гадоў. Гэта самы стары і самы буйны не толькі ў Беларусі, але і ва ўсёй Еўропе прыродны комплекс такога тыпу, пры гэтым амаль не закрануты чалавекам. Яго плошча магла б быць яшчэ большай, калі б у XIX стагоддзі тут не высеклі велізарную колькасць дрэў».
Пойменная дуброва — гэта лес, які расце ў пойме (нізіннай частцы) рачной даліны. Такія тэрыторыі рэгулярна затапляюцца веснавымі паводкамі, што патрабуе ад дрэў асаблівай стойкасці і ўмення прыстасоўвацца.
У Прыпяці ёсць шмат старых рэчышчаў, у тым ліку тысячагадовых. Рака па іх ужо даўно не цячэ, але на яе месцы з’яўляюцца іншыя вадаёмы — старычныя азёры. Іх на тэрыторыі нацпарка «Прыпяцкі» 540. Цяпер жа даследуецца не возера, а затоплены лес.
Самі разлівы Прыпяці звязаныя з яе размяшчэннем: рака цячэ па шырокай і плоскай тэрыторыі, дзе вада лёгка выходзіць з берагоў. У раёне нацпарка яе пойма асабліва шырокая — да 20 кіламетраў і больш, таму вада расцякаецца на вялікія плошчы. Пры гэтым разлівы адбываюцца не кожны год: усё залежыць ад колькасці дажджоў і снегу, тэмпературы паветра і гэтак далей. Вось чаму кожны год у сацсетках з’яўляюцца спрэчкі, быць ці не быць «мору Герадота» гэтым разам.
«Попыт на такія прагулкі расце»
І вось нарэшце перад вачыма самі пойменныя дубровы. Карцінка ўражвае: нібыта лес як лес, але цалкам у вадзе. Вольга папярэджвае: нягледзячы на тое, што тут неглыбока, ступаць варта вельмі асцярожна, правяраючы кожны крок. Размытая глеба можа быць коўзкай, да таго ж у ёй шмат карчакоў. Лепш за ўсё, вядома, знайсці вялікую палку і выкарыстоўваць яе як посах.
«Нічога, зараз што-небудзь падбяром. Як наогул вам ісці па такой мясцовасці?» — цікавіцца гід.
Улетку па мелкаводдзі хадзіць звыкла, але тут іншае. Перасоўвацца ў рыбацкіх ботах па вадзе адчувальна складаней, чым басанож. Тым не менш, шпацыр прыносіць больш задавальнення, чым дыскамфорту, бо перад вачыма фантастычныя пейзажы. Здаецца, нібыта лес і возера аб’ядналіся ў адно цэлае.
«Нацыянальны парк «Прыпяцкі» — першая ў Беларусі кампанія, якая пачала арганізоўваць пешыя прагулкі па разлівах Прыпяці. Сплавы на байдарках мы, вядома, таксама праводзім, але зараз імі ў асноўным займаюцца іншыя спецыялісты нацпарка. А вось прайсціся пешшу ў рыбацкіх ботах па затопленых пойменных дубровах пакуль можна толькі са мной. Але ў далейшым плануем рыхтаваць гідаў, якія падхопяць эстафету. Таму што попыт на такія шпацыры расце. Тут не трэба веславаць, пры гэтым эмоцый можна атрымаць не менш, чым седзячы ў лодцы».
Кошт прагулкі па пойменных дубровах у нацпарку «Прыпяцкі» з гідам залежыць ад колькасці людзей у групе. Напрыклад, для траіх удзельнікаў гэта 250 рублёў, а калі іх больш за дзевяць, то па 45 рублёў з кожнага. Арэнда абутку і ўваход у нацпарк аплачваюцца асобна, дабірацца да месца прыйдзецца на сваім транспарце. Ну і самае галоўнае — самастойна пагуляць па затопленых месцах не атрымаецца: гэта забаронена з меркаванняў бяспекі.
«Больш за 20—23 чалавекі ў групу не бяром, каб усім было камфортна. Прагулкі па пойменных дубровах мы праводзім, дарэчы, не толькі падчас разліваў, тут ёсць на што паглядзець у любы час года».
Хто пакінуў знакі на дрэве
Чым далей у «водны» лес, тым больш казачная яго атмасфера. Карчы, пні і паваленыя дрэвы нагадваюць міфічных істот, а на адным з камлёў дуба бачныя «таемныя знакі»… Разгульваецца ўяўленне: хто ж іх пакінуў? Ад Вольгі атрымалі празаічны адказ: гэта папрацавала лічынка рэдкага жука — вялікага дубовага вусача.
«Вялікі дубовы вусач занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі і мае найвышэйшы ахоўны статус. Асноўная папуляцыя гэтых насякомых жыве ў нацыянальным парку «Прыпяцкі». Іх лічынкі разбураюць мёртвую драўніну і тым самым чысцяць лес».
Падарожнікі працягваюць прабірацца па возеры, што разлілося пад нагамі. Зусім хутка зойдзе сонца, і да гэтага часу трэба выбрацца на сушу. Калі сплаў на байдарках стаў добрай трэніроўкай для рук, то тут ужо «качаюцца» ногі. Пры гэтым мозг разгружаецца ад штодзённых клопатаў: усе думкі пра тое, як бы не ўпасці. Увогуле, калі ў вас не атрымліваецца медытаваць дома ў цішыні, такая прагулка — выдатная альтэрнатыва.
Міма праплывае «лось» — дакладней, паваленае дрэва, падобнае да галавы жывёліны.
Калі нарэшце ўдаецца выйсці на «цвёрдую зямлю», яна пачынае цаніцца па-новаму. Як жа лёгка па ёй ісці! Вольга паказвае «аглядную пляцоўку» — паспелі палюбавацца захадам сонца і зрабіць прыгожыя здымкі.
Падчас вяртання да машыны ўжо змяркаецца, але няма ані найменшага шкадавання наконт таго, што шпацыр зацягнуўся.
— Вольга, а вы гуляеце тут увечары?
— Вядома!
— І не страшна? Ваўкі там усякія, дзікі…
— Страшна! Але я вельмі люблю бываць тут у гэты час.
Калі ўжо збіраліся з'язджаць, Вольга раптам кажа: «Зверам пахне!» Прынюхаліся: і праўда ёсць нейкі пах. «Хутчэй за ўсё, лось або алень», — мяркуе гід. Ну што сказаць, цалкам даследаваць «палескую Амазонку» за адзін дзень не паспееш. Ёсць нагода вярнуцца сюды ў наступным годзе.
Гінулі ад паводкі, але выратаваліся пераездам. Як цяпер жывецца ў Беларусі турападобным быкам
Зусім новы мост цераз Прыпяць паміж Лунінецкім і Столінскім раёнамі пабудуюць у наступным годзе
Вяскоўцы злавілі цуда-звера, але ён знік пры дзіўных абставінах
Мінпрыроды ўвяло ліміты на адначасовае знаходжанне ў нацпарках
На Палессі наракаюць, што гэтай зімой у іх развялося шмат ваўкоў
Каментары
Навуковых супрацоўнікаў былога запаведніка, пераробленага Бамбізамі ў Нацыянальны парк, каб ён мог весці камерцыйную гаспадарчую дзейнасць, звальнялі з працы за тое, што яны спрабавалі бараніць старажытны ўнікальны лес. Сама ж гэтая Вольга Харытановіч, удзельнічаючы ў грамадскай кампаніі за выратаванне прыпяцкіх поймавых дуброваў, была ворагам бамбізаўскага клану і зламала шмат дзідаў у абароне лесу. Бо Бамбізы не лічылі экалагічны турызм вартым напрамкам дзейнасці нацпарка, а рабілі стаўку выключна на дрэваперапрацоўку і паляванні.
Але час Бамбізаў адыйшоў і ў "Прыпяцкім" змянілася кіраўніцтва. Так на пасаду, звязаную з развіццём экатурызму трапіла спадарыня Вольга. Зразумела, што ні яна, ні Анлайнер не распавядуць пра тое, што нарабіў у прыпяцкіх дубровах Нацыянальны парк "Прыпяцкі". Але хочацца верыць, што з новым кіраўніцтвам той дамоклаў меч канчатковага знішчэння старажытнага і ўнікальнага лесу, які вісіць над поймавымі дубровамі, знікне і гэтыя масівы зноў стануць запаведнымі.