«My nie pradajomsia». Što kažuć žychary Hrenłandyi pra cikavaść Trampa da vostrava
Bieły dom zajaviŭ, što «aktyŭna» abmiarkoŭvaje prapanovu ab kupli terytoryi, jakaja na praciahu stahodździaŭ naležała Danii. Raniej Tramp i jaho pradstaŭniki dapuskali mahčymaść zachopu Hrenłandyi siłaj, kali heta budzie nieabchodna.
«Žychary Hrenłandyi nie chočuć stanavicca amierykancami, — kaža Bi-bi-si Mija Chiemnic. — My nie pradajomsia».
32‑hadovaja pradprymalnica sa stalicy Hrenłandyi Nuuka vykazvaje nastroi mnohich surazmoŭcaŭ, jakija raspaviadali pra svajo staŭleńnie da niadaŭniaj rytoryki administracyi prezidenta ZŠA Donalda Trampa.
Bieły dom zajaviŭ, što «aktyŭna» abmiarkoŭvaje prapanovu ab kupli terytoryi, jakaja na praciahu stahodździaŭ naležała Danii. Raniej Tramp i jaho pradstaŭniki dapuskali mahčymaść zachopu Hrenłandyi siłaj, kali heta budzie nieabchodna.
Hetyja zajavy vyklikali tryvohu i abureńnie siarod hrenłandcaŭ — jak na najbujniejšym vostravie śvietu, tak i za jaho miežami.
Niepakoj uzmacniŭsia paśla taho, jak ZŠA raspačali biesprecedentnuju vajennuju apieracyju, zachapiŭšy prezidenta Vieniesueły Nikałasa Madura ŭ jaho rezidencyi ŭ Karakasie pa abvinavačvańniach, źviazanych z narkahandlem, i vyvieźli ŭ Ńju-Jork.
Praktyčna adrazu paśla hetaha žonka adnaho z vysokapastaŭlenych supracoŭnikaŭ Biełaha doma dała zrazumieć, što nastupnym abjektam uvahi moža stać Hrenłandyja.
«Voś tady heta pierastała być abstrakcyjaj», — kaža 40‑hadovaja Tupaarnak Kopiek, jakaja pierajechała pa siamiejnych i pracoŭnych pryčynach z Hrenłandyi ŭ Kanadu — jašče adnu krainu, jakoj Tramp raniej pahražaŭ anieksijaj.
«Ja źviazałasia ź siastroj u Hrenłandyi i skazała, što kali niejmaviernaje raptam stanie realnaściu, u nas zaŭsiody budzie miesca dla ich», — kaža jana.
Aja Chiemnic, adna ź dźviuch deputataŭ dackaha parłamienta, jakija pradstaŭlajuć Hrenłandyju, zajaviła, što vykazvańni administracyi Trampa — heta «pramaja pahroza», jakaja jaje «ŭraziła».
«Z boku ZŠA heta poŭnaja niepavaha — nie vyklučać anieksiju našaj terytoryi i tym bolš anieksiju inšaha sajuźnika pa NATA», — skazała jana.
Hrenłandyja — samaja małanasielenaja terytoryja ŭ śviecie. Značnaja častka arktyčnaha vostrava pakrytaja lodam, tamu bolšaść ludziej žyvie ŭ Nuŭku i ŭzdoŭž paŭdniova-zachodniaha ŭźbiarežža.
Adnak dla ZŠA jana maje stratehičnaje značeńnie — mienavita tamu amierykanskaja vajennaja prysutnaść tam isnuje z časoŭ Druhoj suśvietnaj vajny.
Raźmiaščeńnie Hrenłandyi pamiž Paŭnočnaj Amierykaj i Arktykaj robić jaje zručnaj dla sistem rańniaha papiaredžańnia ŭ vypadku rakietnych atak.
U apošnija hady cikavaść da vostrava ŭzmacniŭsia i z-za jaho pryrodnych resursaŭ, uklučajučy redkaziamielnyja minierały, dostup da jakich spraščajecca pa miery rastavańnia lodu na fonie klimatyčnych źmien.
«Niepryjemna być supolnaściu ŭ 56 tysiač čałaviek i čuć takija pahrozy — kali heta naohuł možna tak nazvać — ad takoha hihanta, jak ZŠA, — kaža hałoŭny redaktar hrenłandskaj haziety Sermitsiaq Masaana Ehiede. — Žychary Hrenłandyi ŭstryvožanyja, tamu što my nie stavimsia da hetaha lehkadumna».
Ekśpierty ŭ cełym zhodnyja z tym, što vajenny zachop Hrenłandyi byŭ by dla ZŠA technična nieskładanaj zadačaj, adnak hieapalityčnyja nastupstvy faktyčna aznačali b kaniec aljansu NATA.
Paśla taho jak Bieły dom znoŭ padniaŭ pytańnie ab prynaležnaści Hrenłandyi, šeść jeŭrapiejskich sajuźnikaŭ vystupili z zajavaj ab tym, što budučyniu vostrava pavinny vyznačać jaho žychary — za što, pa słovach Mii Chiemnic, jana ŭdziačnaja.
Adnak jana aścierahajecca, što dla ZŠA heta budzie mieć mała značeńnia, «kali za słovami nie rušać uśled nastupstvy i realnyja dziejańni».
«Jak hrenłandka, ja nie mahu nie zadavacca pytańniem: čaho my vartyja dla hetych sajuźnikaŭ? I na jakija kroki jany hatovyja pajści, kab nas abaranić?» — dadaje jana.
Tupaarnak dadaje: «Pavaha — heta nie tolki sajuzy na papiery. Kali mocnyja dziaržavy havorać pra ciabie, a nie z taboj, heta pavaha źnikaje vielmi chutka».
Administracyja Trampa padkreślivaje, što jaje namieram było kupić Hrenłandyju ŭ Danii — niahledziačy na toje, što Kapienhahien zajaŭlaje, što terytoryja nie pradajecca, — i pry hetym nie vyklučaje varyjant vajennaha ŭmiašańnia.
Aja Chiemnic ličyć, što siłavaja anieksija małavierahodnaja. Pa jaje słovach, «chutčej za ŭsio, my ŭbačym cisk, nakiravany na toje, kab ZŠA pastupova ŭziali Hrenłandyju pad kantrol».
Apytańni stabilna pakazvajuć, što žychary Hrenłandyi ŭ cełym padtrymlivajuć ideju budučaj niezaležnaści ad Danii, ale vystupajuć suprać pierachodu pad kantrol ZŠA. Terytoryja vałodaje šyrokaj aŭtanomijaj, adnak pytańni źniešniaj palityki i abarony zastajucca ŭ viedańni Kapienhahiena.
Mahčyma, mienavita tamu 42‑hadovy inuicki palaŭničy Alekatsijak Piry, jaki žyvie ŭ addalenym paŭnočnym horadzie Kaanaak, pastaviŭsia da pierśpiektyvy amierykanskaha kantrolu davoli spakojna.
«Heta budzie prosta źmiena adnaho haspadara na inšaha, adnaho akupanta na inšaha, — kaža jon. — My kałonija Danii. My ŭžo šmat čaho hublajem, znachodziačysia pad dackim kiravańniem».
Adnak jon dadaje: «U mianie niama času na Trampa. Našamu narodu patrebna dapamoha», — tłumačačy, što palaŭničyja, takija jak jon, pierasoŭvajucca pa marskim lodzie z sabakami i łoviać rybu, «ale lod rastaje, i palaŭničyja bolš nie mohuć zarablać na žyćcio».
Pa mierkavańni hałoŭnaha redaktara Sermitsiaq Masaany Ehiede, rytoryka ZŠA naviazvaje iłžyvy vybar: «My pavinny paźbiehnuć situacyi, pry jakoj historyja zvodzicca da taho, što Hrenłandyja nibyta pavinna vybirać pamiž ZŠA i Danijaj, tamu što mienavita takoha vybaru hrenłandcy nie chočuć».
U inšych, chto bačyć, jak daŭnija adnosiny Hrenłandyi z ZŠA akazvajucca pad pahrozaj, heta vyklikaje adkrytaje razdražnieńnie.
«Ludziej u Hrenłandyi heta sapraŭdy złuje», — kaža Kryścijan Kieldsien z Asacyjacyi biznesu Hrenłandyi.
«Hrenłandcy haścinnyja i adkrytyja — heta lepšaje, što jość u našaj krainie. Ale ciapier mnohija napałochanyja», — dadaje jon.
Hrenłandyja adkryta dla supracoŭnictva z ZŠA, padkreślivaje Kieldsien, adznačajučy, što niadaŭna byli zapuščany pramyja avijarejsy pamiž Hrenłandyjaj i Ńju-Jorkam — vidavočnaja prykmieta taho, što «nas nie treba zachoplivać».
«My — narmalna funkcyjanujučaja demakratyja, i ŭ našaha ŭrada jość mocny mandat, — kaža Mia Chiemnic. — My sajuźniki pa NATA, ZŠA majuć vajskovyja bazy ŭ Hrenłandyi bolš za 70 hadoŭ i da hetaha času vałodajuć pravam stvarać i vykarystoŭvać novyja. Jak Hrenłandyja ŭžo zajaŭlała raniej: my nie pradajomsia, ale my adkrytyja dla biźniesu».
Ciapier čytajuć
Jak vyhladajuć kvatery z sacyjalnym ramontam dla čarhavikoŭ i kolki za ich prosiać2
Kamientary
Pakul heta bła- była, chaj Hrenłandyi sami vyrašajuć svaju budučyniu. U lubym vypadku lepiej rabić referendumu biez prysutnaści "dobrych ludiej v vojenoj formie". Chtości budzie za, chtości suprać, a pieramoža bolšaść.