U studzieni na vulicach Minska znachodzili niekalki ciełaŭ pamierłych. Stvarajecca ŭražańnie, što studzień — sapraŭdny «lidar» pa kolkaści śmierciaŭ. A što kaža statystyka?
Štomiesiačnyja danyja pa śmiarotnaści ŭ Biełarusi možna znajści ŭ bazie AAN. My praanalizavali pieryjad z 2002 pa 2019 hod (paśla 2020‑ha statystyku moh by skazić karanavirus i falsifikacyja infarmacyi). Zaŭvažym, što za 2006 i 2010 hady infarmacyja adsutničaje (jak i za 2000 i 2001, tamu ich nie ŭklučyli ŭ pieryjad).
- Studzień — 194 716 (393 za dzień)
- Sakavik — 187 508 (391 za dzień)
- Śniežań — 180 388 (364 za dzień)
- Kastryčnik — 180 090 (363 za dzień)
- Maj — 178 613 (360 za dzień)
- Krasavik — 175 342 (365 za dzień)
- Luty — 170 655 (378 za dzień)
- Listapad — 169 911 (354 za dzień)
- Lipień — 163 992 (331 za dzień)
- Červień — 160 653 (335 za dzień)
- Vierasień — 160 445 (334 za dzień)
- Žnivień — 157 966 (318 za dzień)
Biezumoŭnym lidaram pa kolkaści zafiksavanych śmierciaŭ akazaŭsia studzień. U 10 hadach z 16 hety miesiac zajmaŭ pieršaje miesca.
Druhim pikam źjaŭlajecca sakavik. Hety miesiac stanaviŭsia lidaram piać razoŭ (u 2002, 2005, 2007, 2011 i 2018 hadach). Adzin raz — u 2012 hodzie — absalutnym lidaram pa śmiarotnaści byŭ śniežań.
U lutym śmierciaŭ nibyta mienš, ale tolki tamu, što dzion u hetym miesiacy najmieniej.
Letnija miesiacy (červień, lipień, žnivień) i vierasień samyja ščaślivyja. Tut pryčyna ŭ tym, što letam ludzi radziej chvarejuć na hryp dy inšyja virusnyja reśpiratornyja infiekcyi, jakija niaredka vyklikajuć u starejšych ludziej ciažkija ŭskładnieńni.
Čamu studzień?
Fienomien pavyšanaj śmiarotnaści ŭ studzieni časta tłumačać sukupnaściu klimatyčnych, bijałahičnych i sacyjalnych faktaraŭ, jakija ŭzmacniajuć adzin adnaho. U navukovaj litaratury nizkija tempieratury i chałodnyja pieryjady źviazvajucca z rostam ryzyki sardečna-sasudzistych uskładnieńniaŭ i śmiarotnaści, asabliva va ŭraźlivych hrupach.
Adnym z klučavych miechanizmaŭ ličycca stresavaje ŭździejańnie choładu na sardečna-sasudzistuju sistemu: na choładzie ŭźnikaje vazakanstrykcyja (zvužeńnie sasudaŭ), što moža pryvodzić da pavyšeńnia arteryjalnaha cisku i pavieličeńnia nahruzki na serca; apisvajucca taksama źmieny faktaraŭ zhusańnia kryvi, jakija patencyjna pavyšajuć ryzyku trombaŭ.
Da hetaha dadajecca epidemijałahičny składnik. Dla Paŭnočnaha paŭšarja zimovy ŭzdym vostrych reśpiratornych infiekcyj — zvyčajnaja źjava. Ciažkija formy takich zachvorvańniaŭ mohuć pavialičvać ryzyku ŭskładnieńniaŭ u ludziej z chraničnymi chvarobami i być źviazanyja z rostam śmiarotnaści ad chvarob serca i sasudaŭ.
Asobna apisvajecca i «efiekt śviataŭ». Pieryjad navahodnich i kaladnych śviataŭ časta supravadžajecca praźmiernaj nahruzkaj na arhanizm: złoŭžyvańniem ałkaholem i ciažkaj, tłustaj ježaj. Heta stvaraje niebiaśpiečny stres dla piečani, padstraŭnikavaj załozy i serca.
Bolš za toje, u śviatočnyja dni ludzi psichałahična schilnyja ihnaravać tryvožnyja simptomy, adkładajučy zvarot da miedykaŭ, kab nie psavać nastroj blizkim. U vyniku mnohija pacyjenty traplajuć u balnicy ź vialikim spaźnieńniem, kali dapamoha stanovicca mienš efiektyŭnaj.
Dadatkovym faktaram vystupaje źniešniaje asiarodździe: hałalod na vulicach pavyšaje ryzyku ciažkich traŭm, asabliva siarod pažyłych ludziej, a nieabchodnaść intensiŭnaha aciapleńnia žytła pavialičvaje mahčymaść pažaraŭ i atručvańniaŭ čadnym hazam.
Kamientary
A jak pryjšoŭ maj, to paviaźli ŭ haj.
Nu j u takim vypadku, lepiej pryvodzić śmiarotnaść nie ŭ ahulnych ličbach, a ŭ pieraliku na 100k nasielnictva.