Čamu starejšyja dzieci razumniejšyja za małodšych? Tłumačać navukoŭcy
Starejšyja dzieci ŭ siemjach u siarednim lepš vučacca, čaściej atrymlivajuć vyšejšuju adukacyju i bolš zarablajuć u darosłym uzroście. Hetaja zakanamiernaść viadomaja navukoŭcam užo daŭno, ale jaje pryčyny zastavalisia pradmietam sprečak.
Zvyčajna ŭsio tłumačyli psichałohijaj: maŭlaŭ, pieršyncy bolš adkaznyja i dyscyplinavanyja, a małodšyja — pryrodžanyja buntaŭščyki i avanturysty. Adnak bujnyja daśledavańni nie znajšli pierakanaŭčych dokazaŭ taho, što paradak naradžeńnia sapraŭdy istotna ŭpłyvaje na typ asoby.
Novaje daśledavańnie, na jakoje źviartaje ŭvahu The Economist, prapanuje inšaje tłumačeńnie. Hrupa navukoŭcaŭ z ZŠA, Kitaja i Danii zaŭvažyła, što dzieci vielmi časta chvarejuć, asabliva pieršyja hady žyćcia. Aŭtary zadalisia pytańniem: ci nie prynosiać starejšyja dzieci infiekcyi dadomu sa škoły, dziciačaha sadka ci inšych kantaktaŭ, zaražajučy baćkoŭ i svaich małodšych bratoŭ i siaścior?
Vykarystoŭvajučy dla analizu administracyjnyja danyja Danii, daśledčyki vyjavili, što małodšyja dzieci ŭ dva-try razy čaściej za starejšych traplajuć u balnicu ź ciažkimi reśpiratornymi zachvorvańniami na pieršym hodzie žyćcia. I havorka idzie nie tolki pra časovuju słabaść arhanizma.
Navukoŭcy miarkujuć, što rannija ciažkija chvaroby mohuć upłyvać na raźvićcio mozhu jak naŭprost (praz zapalenčyja pracesy), tak i ŭskosna (pieranakiroŭvajučy enierhiju arhanizma ad raźvićcia orhanaŭ na baraćbu ź infiekcyjaj). U vyniku nastupstvy takich chvarob mohuć adčuvacca navat praź dziesiacihodździ.
Aŭtary vyjavili pramuju pryčynna-vynikovuju suviaź pamiž rańnimi zachvorvańniami i nižejšymi zarobkami ŭ darosłym uzroście. Inšyja navukovyja pracy taksama paćviardžajuć, što vysokaja tempieratura i reśpiratornyja infiekcyi ŭ maci padčas ciažarnaści mohuć niehatyŭna ŭpłyvać na raźvićcio mozhu płodu.
Pavodle acenak daśledčykaŭ, faktar chvarob moža tłumačyć prykładna pałovu roźnicy ŭ zarobkach pamiž pieršym i druhim dziciom u siamji.
Astatniaja častka, mahčyma, źviazanaja z pavodzinami baćkoŭ. Starejšyja dzieci zvyčajna atrymlivajuć bolš uvahi, asabliva ŭ pieršyja hady, pakul jany adzinyja ŭ siamji.
Amierykanskija źviestki pra vykarystańnie času pakazvajuć, što na praciahu ŭsiaho dziacinstva pieršyncy atrymlivajuć u siarednim na 20—30 chvilin bolš «jakasnaha času» z baćkami štodnia, čym druhija dzieci ŭ tym ža ŭzroście.
Daśledčyki tłumačać heta tym, što baćki imknucca dzialić svaju ŭvahu pamiž usimi dziećmi paroŭnu ŭ kožny kankretny momant. Ale pakolki novaje niemaŭla patrabuje vielmi šmat sił i dohladu, starejšamu dziciaci ŭ momancie dastajecca mienš času.
Adnak u sukupnaści za ŭsie hady starejšyja dzieci ŭsio roŭna atrymlivajuć bolš intelektualnaj stymulacyi ŭ vyrašalny pieryjad farmavańnia mozhu. Takim čynam, skarhi małodšych na niedachop uvahi abo niespraviadlivaść majuć pad saboj całkam realnuju bijałahičnuju i sacyjalnuju hlebu.
Kamientary