«Pastupajuć pahrozy prosta na miescy». Student EHU pra pieratrusy i parady dla tych, chto ŭ Biełarusi

Siłaviki sprabujuć znajści suviaź ź EHU

Artur Baran raskazvaje, što, choć siłaviki prychodzili da jahonych siabroŭ, samoha jaho heta nie zakranuła. Pry hetym pad ryzykaj — usie ludzi, jakija zaraz ci raniej byli źviazanyja ź EHU. Asabliva — ciapierašnija studenty, jakija jašče niekalki hadoŭ tamu, padčas aktyŭnaj fazy pratestaŭ ci ŭ pačatku poŭnamaštabnaj vajny ŭvohule byli padletkami i ni ŭ čym nie ŭdzielničali.

«Što zaraz adbyłosia: ludziam, jakim u 2020‑m było 13‑14 hadoŭ, raptam zajavili: kali vy vučyciesia ŭ EHU, vy ekstremisty i terarysty, vas možna sudzić pa kryminalnych artykułach.

Pry hetym ludzi małainfarmavanyja, i adčuvajecca, što nie zaŭsiody razumiejuć, što adbyvajecca. Naprykład, kali niechta piša jaŭku z pavinnaj, nie dumaje, što faktyčna moža sam źmianić svoj status sa śviedki na padazravanaha», — kaža surazmoŭca.

Padčas vobšukaŭ siłaviki šukajuć dakumienty, jakija paćviardžajuć suviaź ź EHU, kvitancyi ab apłacie navučańnia. Heta prablema, bo ludzi nie zaŭsiody pamiatajuć, jakija staryja dakumienty mohuć być u ich doma. Niekatoryja navat nie ŭjaŭlajuć, što zabytaja raniej padčas pajezdki damoŭ kvitancyja moža pryvieści da kiepskich nastupstvaŭ.

«Tamu, tak, pieryjadyčna znachodziać niejkija čeki, byvaje, u paviedamleńniach miesiendžaraŭ pamiž baćkami i dziećmi — damovy z VNU.

Dalej kažuć pra niejkaje finansavańnie [ekstremisckaj arhanizacyi], vyśviatlajuć, ci było jano. Zapytvajuć, jak apłačvałasia navučańnie, i navat byli vypadki, kali siłaviki sami vydumlali niejkija apłaty — maŭlaŭ, z karty inšaziemnaha banku była praviedzienaja tranzakcyja, my pra jaje viedajem, raskažycie padrabiaźniej. I byvaje, što baćki ŭvohule nie viedajuć pra isnavańnie takoha banku. Viadoma, KDB sprabuje zrabić tak, kab čałaviek ahavaryŭ siabie».

Prychodziać navat da vypusknikoŭ

Pa tych kiejsach, što adbylisia i viadomyja pravaabaroncam, Artur adznačaje, što ŭ vypadkach, kali student za miažoj i vobšuk prachodzić u jahonych baćkoŭ, u bolšaści vypadkaŭ «usio prachodzić lepiej», čym, naprykład, kali heta zavočnik, jaki sutykajecca ź siłavikami sam.

«U svajakoŭ pieratrus prachodzić dastatkova mirna. U samich studentaŭ čaściej usio bolš žorstka: pastupajuć pahrozy prosta na miescy i čaho tolki niama. Jašče ŭ hetych spravach siłaviki časta zvoniać z telefonaŭ baćkoŭ ichnym dzieciam, pravakujuć, pačynajuć pieramovy», — kaža surazmoŭca.

Pavodle jaho, KDB šukaje i tych, chto ŭžo adličyŭsia z ustanovy, — u byłych studentaŭ zapytvajuć daviedku ab adličeńni, časta jašče i kličuć pryjechać u Biełaruś. Taksama prychodziać navat da tych, chto raniej vypuściŭsia z ustanovy.

«Na moj pohlad, vypuskniki — adna z samych uraźlivych hrup: jany nie śvieciacca na radarach, pra ich ciažka pačuć infarmacyju. My viedajem, što ŭ ich patrabujuć dypłom».

Studenty nie zadavolenyja reakcyjaj i padtrymkaj administracyi

Jak ahułam adčuvajuć siabie studenty ciaham hetych miesiacaŭ? Niechta ŭpadaje ŭ stupar i nie viedaje, što rabić, raskazvaje Artur. Niechta sprabuje pieravieścisia ŭ inšuju ŭstanovu, chacia heta, jak adznačaje surazmoŭca, «nie vyzvalaje ad «adkaznaści». Chtości sprabuje abstrahavacca ad situacyi i pieraklučycca. Sam chłopiec zaŭvažaje, što niekatoryja navučency niezadavolenyja pavodzinami administracyi VNU.

«Niekatoryja ličać, što patrebnaja adstaŭka vyšejšaha kiraŭnictva. Naohuł siarod studentaŭ takaja razdroblenaść, i ŭsio paharšajecca tym, što niama centralizavanych instrukcyj mienavita ad administracyi, a nie ad vałanciorskaj słužby, — tłumačyć jon. 

— Heta adčuvajecca asabliva ŭ pieršyja, kryzisnyja 72 hadziny, kali ŭ čałavieka tunelny zrok, jon sprabuje zachavać siabie ci dapamahčy rodnym, nie razumiejučy, što moža zrabić tolki horš. I ŭ hety čas studenty dapamahajuć inšym studentam, vałanciory słužby «Viasny» aktyŭna pracujuć… Ale na pieršaj paśla pryznańnia EHU ekstremisckaj arhanizacyjaj sustrečy rektar uvohule na maju prapanovu, što my hatovyja supracoŭničać u śfiery jurydyčnych kansultacyj, kibierbiaśpieki i chočam abhavaryć pytańni lehalizacyi, adkazaŭ, što supracoŭničać nie budzie. Taksama studenty nie atrymali adkazy na svaje pytańni». Kaniešnie, kali takoje adbyvajecca i niama centralizavanaha antykryzisnaha mieniedžmientu, situacyja paharšajecca».

Pavodle studenta i vałanciora-pravaabaroncy, va ŭniviersitecie jość słužba padtrymki, ale jana nieefiektyŭnaja. Chłopiec ličyć, što rektarat mieŭsia naładzić supracu z MZS i mihracyjnaj słužbaj, kab abaranić moładź i kalektyŭ, i što na heta byŭ čas.

«Pazoŭ padali ŭ vieraśni, a rašeńnie sud vynies u sakaviku — jak možna było nie raspracavać antykryzisny płan za hety čas? Jeść niejki chotłajn, ale ja pakul čuŭ tolki admoŭnyja vodhuki, i niemahčyma sotni studentaŭ prakansultavać indyvidualna. Ahulnyja instrukcyi — niešta nakštałt «zachoŭvajcie praviły ličbavaj hihijeny». Jak zachoŭvać? Nie skazana. Jak vieści siabie pry vobšuku? — taksama.

Heta pravał mieniedžmientu, tamu što na suviaź z pravaabaroncami i inšymi profilnymi NDA i raspracoŭku instrukcyj było minimum paŭhoda. A, kali kazać pra pieršyja pahrozy, to jany byli jašče pry maim pastupleńni, u 2023 hodzie, — tady heta bolš 4 hadoŭ».

Moładź arhanizoŭvaje dapamohu adzin adnamu i daje parady na vypadak cisku

Što sapraŭdy dapamahło b? Tyja, da kaho jašče nie prychodzili, mohuć padrychtavacca da mahčymych pieratrusaŭ — pierahladzieć rečy ŭ kvatery i ŭpeŭnicca, što niama dakumientaŭ, čekaŭ, źviazanych ź EHU. Pravieryć telefony, pierapisku, u jakoj mohuć być adpaviednyja fajły ci fota.

«Jany mohuć viešać «ekstremizm», tamu lepš takija papiery źniščyć, kab niemahčyma było ŭstanavić fakt suviazi z univiersitetam. Siłaviki vielmi cisnuć na «finansavańnie», nahadaju — navat transakcyju vydumlajuć. Tamu fakt finansavańnia treba admaŭlać.

Kali ŭ vas niešta znajšli, situacyja paharšajecca, ale ja b raiŭ navat tady ŭsio ž maŭčać, tamu što dalej pastanoŭka pytańniaŭ apieratyŭnikami budzie zaŭsiody ŭvodzić ŭ tupik, u stanovišča, dzie vy nahavorycie na siabie», — kaža vałancior «Viasny».

Asobnaja instrukcyja — dla tych biełarusaŭ, u jakich jość rachunki ŭ zamiežnych bankach i ź ich prachodzili płaciažy za vučobu ŭ EHU.

«Tady treba źmianić mejł, numary-pryviazki da rachunku na kantakty čałavieka, jaki znachodzicca za miažoj. Naprykład, kali vy baćka — pierabicie całkam na syna ci dačku, kab siłaviki nie mahli z vašych ruk hetyja dadzienyja adnavić. Viadoma, treba vyjści z akaŭntu, vydalić dadatak i — važny momant — skinuć telefon da zavadskich naładak, tamu što siłaviki mohuć pa historyi pryładaŭ zrazumieć, što ŭ vas taki bankinh byŭ».

Što tyčycca samich studentaŭ, im pačynajučy pravaabaronca raić nie iści na pravakacyi siłavikoŭ, kali jany sprabujuć vyjści na kantakt.

«Kali telefanuje niechta ź nieviadomaha numaru, albo kali telefanujuć siłaviki z akaŭntaŭ baćkoŭ ci sami baćki havorać nie tak, jak zvyčajna, — kidać słuchaŭku. Vas buduć pravakavać na emocyi.

Ustupać u razmovu vielmi niebiaśpiečna, bo možna pryniać kuču nieabdumanych rašeńniaŭ. Dalej — čakajem, jak skončycca vizit da baćkoŭ, ale pamiatajem samaje hałoŭnaje: nie jechać u Biełaruś. Tamu što, kali vy jedziecie, jašče i prynosicie daviedku, što vučylisia ŭ EHU, — voś, vaša suviaź ź im dakazana».

Navat, kali čałavieka nie pryznajuć padazravanym, dobrych navin tut niama. Jak zaŭvažaje Artur Baran, viadomyja vypadki, kali achviaru spačatku padmanvajuć statusam śviedki, a paśla na dopytach iduć na chitraść.

«Čałavieku dajuć pastanovu ab pryciahnieńni ŭ jakaści śviedki, pravodziać apytańnie, padčas jakoha śviedka daje padpisku, što painfarmavany ab dačy iłžyvych pakazańniaŭ. Iduć manipulacyi kštałtu «raskažycie pra vašuju rolu ŭ arhanizacyi, pra inšych udzielnikaŭ». Čałaviek dumaje: ja ž śviedka, bajacca niama čaho. Pačynaje raskazvać, ale tut jaho pieravodziać na padazravanaha, pačynajuć dapytvać, i pačynajecca: voś pratakoł dopytu vas jak śviedki, čamu vy tam adno kazali, a zaraz inšaje?

Tamu nielha vieścisia na hetyja chitryki. Uvohule ja b vyvieŭ bazavaje praviła nie vieryć mientam. U vas ź imi zusim roznyja mety, i jany niešta vam kažuć dla taho, kab dasiahnuć svajoj, jakaja vam škodzić. Kali vas prosiać vysłać daviedku — buntujcie, choć svaryciesia z baćkami, ale nie vysyłajcie. 

Vyrašać, kaniešnie, vam, ale lepiej nie pieradavać dakumienty, jakija dakažuć vašuju suviaź ź EHU. Što tyčycca rodnych — kali na ich nacisnuli i jany sprabujuć uhavaryć syna ci dačku viarnucca, «bo nas usich pasadziać«», možna navat na niejki čas spynić stasunki, kab prajšoŭ čas, možna było pahladzieć na situacyju bolš ćviaroza i nie narabić pamyłak», — kaža Artur.

• 7
• 0
• 0
• 4
• 1
• 1
• 4
• 0