Ultrapravyja ŭpieršyniu paśla padzieńnia Treciaha rejchu atrymali vialikuju pieramohu ŭ Hiermanii. Što heta značyć dla Jeŭropy
Pieramoha «Alternatyvy dla Hiermanii» na vybarach u Saksonii-Anchalt stała histaryčnaj. Upieršyniu paśla padzieńnia Treciaha rejchu ŭ 1945 hodzie krajnie pravaja nacyjanalistyčnaja partyja atrymała ŭ Hiermanii taki značny vybarčy pośpiech. Vynik moža mieć nastupstvy daloka za miežami adnoj fiederalnaj ziamli, piša Bi-bi-si.

«Siejśmičnaja padzieja», «sacyjalna-palityčny ziemlatrus», «pierałomny momant dla Hiermanii». Mienavita tak palityčnyja analityki i mnohija ŚMI acharaktaryzavali pieramohu antyimihracyjnaj partyi «Alternatyva dla Hiermanii» (AdH) na miascovych vybarach u Hiermanii, jakija adbylisia ŭ niadzielu.
Ci nie źjaŭlajecca heta pierabolšańniem?
Saksonija-Anchalt — adna z samych maleńkich z 16 fiederalnych ziamiel Hiermanii. Na jaje dolu prypadaje ŭsiaho 1,7 młn z 59 młn vybarščykaŭ pa ŭsioj krainie.
Nakolki značnymi mohuć być palityčnyja nastroi ŭ hetym rehijonie, asabliva z ulikam taho, što AdH zusim krychu nie chapiła dla atrymańnia absalutnaj bolšaści?
Adkaz: vielmi značnymi.
Pierš za ŭsio, unutry samoj Hiermanii.
Choć hałasavańnie i mieła rehijanalny charaktar, jaho nastupstvy adčuvajucca na nacyjanalnym uzroŭni. Pierakanaŭčaja pieravaha AdH uzmacniaje cisk na i biez taho ciažkaje stanovišča centrysckaha kaalicyjnaha ŭrada ŭ Bierlinie. Heta moža stać apošnim ćvikom u viečka palityčnaj truny vielmi niepapularnaha kansiervatyŭnaha kanclera Hiermanii Frydrycha Mierca, jaki abiacaŭ źnizić papularnaść AdH.
Hetyja palityčnyja prablemy jašče bolš asłabiać i buduć adciahvać Hiermaniju — samaha ŭpłyvovaha hulca ŭ ES — u pieryjad kantynientalnaha kryzisu, kali Jeŭropa z usich sił sprabuje strymać rasijskuju ahresiju, taryfnyja kapryzy Donalda Trampa i ekanamičnuju pahrozu z boku Kitaja.
Vyniki vybaraŭ u Saksonii-Anchalt taksama prymušajuć pieraasensavać situacyju va ŭsioj Hiermanii, dzie nacysckaje minułaje ŭsio jašče ŭsprymajecca vielmi vostra. Heta pieršaja važkaja pieramoha na vybarach dla krajnie pravaj nacyjanalistyčnaj partyi z časoŭ padzieńnia Treciaha rejchu ŭ 1945 hodzie.
Niamieckija ŭłady častkova pryznali partyju AdH antydemakratyčnaj, a šerah rehijanalnych adździaleńniaŭ partyi, u tym liku ŭ Saksonii-Anchalt, — krajnie pravymi i ekstremisckimi.
Jak viadoma, AdH asabliva papularnaja va ŭschodniaj Hiermanii, ale ciapier, miarkujučy pa apytańniach, jana stanovicca najbujniejšaj palityčnaj partyjaj u maštabach usioj krainy.
Padobna, palityčny mejnstrym Hiermanii padvioŭ vybarščykaŭ. Što ž ciapier rabić najbujniejšaj ekanomicy Jeŭropy i samaj hustanasielenaj krainie kantynienta (nie ličačy Rasii)?
Nievialikaja Saksonija-Anchalt vyklikaje rezanans i za miežami Hiermanii.
Sam prezident ZŠA ŭ niadzielu apublikavaŭ vyniki ekzitpołu pa Saksonii-Anchalt na svajoj płatformie Truth Social.
Antyimihracyjny łozunh AdH «Hiermanija dla niemcaŭ» šmat u čym pieraklikajecca z łozunham Donalda Trampa — MAGA, «vierniem Amierycy byłuju vielič». Razam ź inšymi nacyjanalistyčnymi partyjami Jeŭropy AdH u značnaj stupieni zapazyčvaje stratehiju Trampa — padryvajučy aŭtarytet asnoŭnych ŚMI, staviačy pad sumnieŭ biesstaronnaść sudździaŭ i abiacajučy «zrabić Hiermaniju znoŭ vialikaj».
Adnak varta adznačyć, što imia prezidenta ZŠA redka zhadvajecca padčas pieradvybarčaj kampanii ŭ Jeŭropie. Palityki vydatna ŭśviedamlajuć, nakolki jon niepapularny siarod vybarščykaŭ.
U niadzielu ŭviečary ŭ sacyjalnych sietkach uśled za Trampam vystupiŭ hienieralny dyrektar Rasijskaha fondu pramych inviestycyj Kirył Dźmitryjeŭ. Jon nazvaŭ vynik AdH «histaryčnym», zajaviŭ, što fiederalny ŭrad Hiermanii «dyskredytavany», a kancler Frydrych Mierc «prynižany» i «pieratvaryŭsia ŭ Starmiera».
Vy možacie spytać: jakuju cikavaść mohuć ujaŭlać dla Rasii rehijanalnyja vybary ŭ Hiermanii i što mieŭ na ŭvazie Dźmitryjeŭ, zrabiŭšy hetuju źjedlivuju zaŭvahu na adras byłoha premjera Vialikabrytanii?
Urad Hiermanii źjaŭlajecca najbujniejšym donaram Ukrainy, a Vialikabrytanija, jak viadoma, pastaviła Kijevu rakiety, jakija vykarystoŭvalisia dla naniasieńnia ŭdaraŭ pa terytoryi Rasii. Heta vyklikała hłybokaje abureńnie ŭ Maskvie.
Partyja AdH, naadvarot, zajmaje davoli prarasijskuju pazicyju. Jana vystupaje za spynieńnie vajennaj dapamohi Ukrainie, admienu sankcyj suprać Maskvy i adnaŭleńnie zakupak rasijskich enierharesursaŭ. Niamieckaja pramysłovaść paniesła vielizarnyja straty paśla taho, jak kraina spyniła impart tannych rasijskich enierharesursaŭ paśla pačatku poŭnamaštabnaha ŭvarvańnia va Ukrainu ŭ 2022 hodzie.
Łajalnaje staŭleńnie partyi AdH da Rasii maje jašče adzin pryvabny bok dla žycharoŭ uschodniaj Hiermanii, jakaja pa-raniejšamu značna biadniejšaja za zachodniuju častku krainy. I heta niahledziačy na toje, što Hiermanija patraciła ad 2,3 da 3 trłn jeŭra (u zaležnaści ad krynic i ŭliku inflacyi) na intehracyju byłoj kamunistyčnaj častki krainy paśla padzieńnia Bierlinskaj ściany ŭ 1989 hodzie.
Saksonija-Anchalt — samy biedny rehijon Hiermanii, i tam, jak i ŭ mnohich inšych častkach byłoj HDR, siarod vybarščykaŭ časta sustrakajecca tak zvanaja «Astalhija» — «nastalhija pa Uschodzie» i pa bolš stabilnych časach pry kamunistyčnym režymie.
Za vybarami ŭ Saksonii-Anchalt uvažliva sačyŭ i Jeŭrapiejski sajuz. Najbližejšyja 12 miesiacaŭ stanuć nasyčanym vybarčym siezonam pa ŭsim ES. Čakajucca vybary ŭ klučavych krainach — Francyi, Italii, Ispanii i Polščy.
U Brusieli aścierahajucca, što bolš «ekstremisckija» partyi — jak levyja, ale asabliva pravyja — mohuć umacavać svaje pazicyi paŭsiudna.
Lidar ispanskaj nacyjanalistyčnaj partyi «Hołas» Santjaha Abaskal u niadzielu napisaŭ u X, što pieramoha partyi AdH u Saksonii-Anchalt stała «vialikaj nadziejaj dla Hiermanii i dla Jeŭropy».
U svaju čarhu, ministr-delehat Francyi pa jeŭrapiejskich spravach Bienžamien Adad, jaki ličycca sajuźnikam centrysckaha prezidenta Emaniuela Makrona, papiaredziŭ: «Pieramoha krajnie pravych na rehijanalnych vybarach u Hiermanii — heta surjozny vyklik dla Jeŭropy».
Ni AdH, ni inšyja jeŭrapiejskija partyi, jakija nazyvajuć «krajnie pravymi» abo «ŭltrapravymi», nie pryznajuć hetaha vyznačeńnia. Jany taksama adroźnivajucca adna ad adnoj pa tonie i partyjnaj prahramie. Francuzskaja partyja «Nacyjanalnaje abjadnańnie» pad kiraŭnictvam Maryn Le Pien dva hady tamu vyklučyła AdH sa svajoj frakcyi ŭ Jeŭrapiejskim parłamiencie za praźmiernuju «radykalnaść». Adnak hetyja partyi, jak praviła, abjadnoŭvaje antyimihracyjnaja płatforma i jarka vyražanaja nacyjanalistyčnaja rytoryka. I heta vyklikaje zaniepakojenaść u ES.
Łozunhi «Hiermanija pierš za ŭsio», «Italija pierš za ŭsio» abo «Francyja dla francuzaŭ!» niepakojać Brusiel. Tam ličać, što rost papularnaści nacyjanalistyčnych partyj padryvaje jeŭrapiejskuju zhurtavanaść, kali jana patrebnaja jak nikoli.
Nacyjanalistyčnyja partyi, takija jak «Alternatyva dla Hiermanii» abo italjanskaja «Liha», jak praviła, hłyboka jeŭraskieptyčnyja, choć Brusiel zajaŭlaje, što Jeŭropie nieabchodna abjadnacca, kab supraćstajać, naprykład, cisku Donalda Trampa abo efiektyŭna abaranić jeŭrapiejski biźnies ad dempinhu z boku Kitaja.
Jeŭrapiejskija abaronnyja viedamstvy taksama papiaredžvajuć, što raskoł u pytańni antyrasijskich sankcyj abo strymany padychod da členstva ŭ NATA (jak, naprykład, u vypadku z «Nacyjanalnym abjadnańniem» Maryn Le Pien abo niamieckaj AdH) ihrajuć na ruku Maskvie.
Kiraŭniki śpiecsłužbaŭ zajaŭlajuć, što krainy pavinny dziejničać razam, kab spynić vajnu Rasii suprać Ukrainy, inakš Kreml moža paddacca spakusie nanieści ŭdar pa terytoryi NATA, naprykład pa krainach Bałtyi.
Sprava ŭ tym, što jeŭrapiejskija vybarščyki vydatna ŭśviedamlajuć hetyja źniešnija pahrozy i ich nastupstvy dla svajoj krainy. Ich niepakojać nastupstvy vojnaŭ va Ukrainie i na Blizkim Uschodzie, paharšeńnie stanu sistemy achovy zdaroŭja i źnižeńnie ekanamičnaj biaśpieki dla ich samich i ich siemjaŭ. Niekantralavanaja imihracyja i biaśpieka na vulicach taksama vyklikajuć vialikuju zaniepakojenaść.
I mienavita ŭ hetym zaklučajecca važnaść vynikaŭ vybaraŭ u Saksonii-Anchalt. Heta jaskravy sihnał tryvohi nie tolki dla tradycyjnych palityčnych partyj, ale i dla takich instytutaŭ, jak sudovaja sistema i śpiecsłužby — tych, kaho AdH nazyvaje «pradažnym isteblišmientam».
Vybarščyki ŭ Jeŭropie adčuvajuć siabie zhublenymi i padmanutymi partyjami, jakija jany padtrymlivali dziesiacihodździami. Toje, što ciapier, napiaredadni vybaraŭ, jany hladziać naprava abo naleva, nie aznačaje, što ŭsie jany raptam stali ekstremistami.
Pieradvybarčy łozunh AdH u Saksonii-Anchalt hučaŭ aptymistyčna: «Usio mahčyma!» Plus abiacańnie viarnuć niemcam pačućcio honaru za svaju krainu.
Niahledziačy na toje, što hetaja partyja dahetul nie pakazała siabie na praktycy va ŭradzie, ludzi, padobna, usio bolš hatovyja dać joj šaniec.
Kamientary