«Komandir, ty riebiat nakormił?» Jak miedyjamieniedžar Kanstancin Załatych siłavikoŭ troliŭ

U kolišniaha dyrektara «Jeŭraradyjo» i tydniovika «Biełarusy i rynak» Kanstancina Załatych polskija lekary dyjahnastavali ankałahičnaje zachvorvańnie. Kab pieražyć praciahłaje abśledavańnie, apieracyju i reabilitacyju, eks-palitviazień paprasiŭ dapamohu.

Zbor raspačaty na placoŭcy BySol.

Kanstancin Załatych prajšoŭ šlach, dosyć zvykły dla pradstaŭnikoŭ niezaležnaj presy: paśpiachovy miedyjamieniedžar, zakładnik režymu, vymušany emihrant. A jašče ŭ jahonym piersanalnym bekhraŭndzie — spantannyja impravizacyi nie dla słabych na niervy. Bieź litaści da karnikaŭ i dyktataraŭ.

Apošni raz u Minsku my bačylisia 7 maja 2022‑ha na imšy pa pieršym kiraŭniku Biełarusi Stanisłavu Šuškieviču. Addaŭšy naležnaje palityku i navukoŭcu, doŭha jašče razmaŭlali pierad Kafiedralnym saboram, abmiarkoŭvali maju prafiesijnuju paŭzu i mahčymaje supracoŭnictva z hazietaj.

Nie zrasłosia: litaralna praz paŭtara tydnia pa jaho pryjšli supracoŭniki KDB.

Spačatku inkryminavali «pieravyšeńnie ŭłady ci słužbovych paŭnamoctvaŭ», a ŭžo ciaham śledstva pieralik artykułaŭ istotna pašyryŭsia: ad abrazy pradstaŭnikoŭ ułady da raspalvańnia varožaści. Vyrak, ahučany Minharsudom na zakrytym pracesie, — čatyry hady źniavoleńnia pa sumie «złačynstvaŭ». Ź niepaźbiežnym uniasieńniem u ekstremiscki i terarystyčny śpisy.

Tady nie moh i ŭjavić, što majem šaniec chutka sustrecca znoŭ — da mianie tyja ž hebisty zajavilisia ŭ lipieni 2023-ha. Adnak krychu raźminulisia: u kamieru 32 tak zvanaj «Vaładarki» ja zajechaŭ jakraz na vakantnaje miesca, vyzvalenaje Kanstancinam Załatych (paśla niezadavolenaj apielacyi jaho adpravili ŭ kałoniju №1 Navapołacku). Sukamierniki jašče doŭha zhadvali bajki, jakimi jon ščodra dzialiŭsia z kalehami pa niaščaści.

Pavialičyć

Zahipnatyzavany padpałkoŭnik

Navat karotkaha znajomstva z Kastusiom dastatkova, kab zrazumieć, što pierad vami niepieraŭzydzieny žartaŭnik dy havarun. Jon i sam pryznaje: šmat jakija prablemy mienavita praz doŭhi jazyk. I toje, što ŭrešcie zacikaviŭ śpiecsłužby, mahło pačacca ŭ samy razhar palityčnaj kampanii 2020-ha. Nie dumaju, što niekamu jašče pryjšła b u hałavu ŭdałaja dumka pakpić z «pahońnikaŭ» — tym bolš, jakraz u toj čas, kali siłaviki ŭžo adčuli smak kryvi.

U adzin z maršaŭ «prankier» vyrašyŭ pažartavać — bałazie, navat na akcyi chadziŭ u strohim kaściumie z čyrvonym halštukam a-la Tramp. Dy i z kamandnym hołasam usio ŭ paradku. Čym nie ahient pad prykryćciom?

— Heta byŭ adzin ź pieršych žanočych maršaŭ, pačatak vieraśnia-2020. Pakolki ja žyŭ na płoščy Pieramohi, usio litaralna pad voknami. U toj dzień my z žonkaj pajechali na śviata da siabra. Ja jašče z baradoj, ilvinaja hryva. Nu i kaściumčyk, halštučyk, usio jak maje być. Nazad pa abiedzie pajechali, a ŭsio pierakryta, bo akcyja. Peŭnuju adlehłaść treba prajści. Tam užo proćma aŭtobusaŭ z čornymi, čakajuć zahadu. Praŭda, nie adbityja amapaŭcy, chutčej, salanka z rajonnych adździaleńniaŭ. Adnak va ŭsioj amunicyi, uzbrojenyja. I ŭsia hetaja armada ŭ kišeńcy litaralna pierad maim domam.

Pavialičyć

Idziom my pobač z kałonaj, ja kažu žoncy: «Pačakaj, chutka viarnusia». Jasna, što jana pačała lamantavać: «Kudy ty lezieš, navošta naryvaješsia!» Admachnuŭsia, zachodžu ŭ najbližejšy aŭtobus. Cichim, ale ŭpeŭnienym hołasam, zapytvaju: «Kto staršij?» Adrapartavaŭ ceły padpałkoŭnik. Niejki Bondaraŭ.

— Zdorov, Bondariev (paciskańnie ruki jak niefarmalnaja kamunikacyja źvierchu ŭniz). Kak voobŝie obstanovka?

— Eto samoje, vrodie normalno. Poka ničieho nie proischodit. Ždiem komandy.

— Jasno. Davno na postu? Riebiat voobŝie obiedom kormili?

— S šiesti utra… Nikak niet, poka nie kormili.

— Nu vot, a ty dokładyvaješ, čto vsio normalno. A vot ja užie i pozavtrakał, i poobiedał. Tak čto, połučajetsia, s samoho utra riebiata nie jeli, čto li? Eto, koniečno, naša niedorabotka, raźbieriomsia. Nielzia tak s ličnym sostavom…

A ja nie toje, što prykmietna napadpitku, ale pryjemnaje pačućcio, što naabiedaŭsia vielmi ščylna. Nu i, jak kažuć, uvajšoŭ u raž.

Zatoje pałkoŭnik zusim razhubiŭsia, jaŭna nie čakaŭ padobnaj inśpiekcyi. Tym bolš, heta inšaziemnyja ahienty chodziać jak zaŭhodna — i z patłami, i z bakienbardami. U Biełarusi takich niama. Ja tady naohuł bolš na papa padobny byŭ — doŭhija vałasy, barada, tolki što biez łancuha z kryžykam. Zrešty, paralizavaŭ navat nie źniešni vyhlad, a ton — cichi, spakojny, bieśpiarečny. I kali vychodziŭ z sałonu, usie moŭčki pravodzili vačyma, pakul ja nie źnik ź ich haryzontu.

Mahčyma, niechta čakaŭ by, što paśla hetaha dźviery začyniacca i kamandzir rvanie ŭ viedamasnuju stałoŭku — terminova karmić padnačalenych. Ale ž zahadkavy «pasłaniec» vyrazna daŭ zrazumieć: dzie treba — sami raźbiarucca, biez kipišu. Tamu ničoha nie zastajecca, jak čakać i nadalej stojka pieranosić «tiahoty i lišienija». Dy i žonka nie dała dahladzieć śpiektakl u styli military, siłkom paciahnuła ŭ biaśpiečnaje miesca…

Śpiecapieracyja «batarejka»

Jašče raniej, u siaredzinie žniŭnia taho ž 2020-ha, Kanstancin Załatych adznačyŭsia kiemlivaściu padčas apieratyŭnaha vyrašeńnia pytańnia z techničnym zabieśpiačeńniem žyvoha efiru dla «Jeŭraradyjo». I znoŭ nie abyšłosia biez trolinhu ludziej u pahonach.

— 14 žniŭnia, sproba ŭsieahulnaha strajku — u centr Minska rušyli tysiačy rabočych z MTZ, MAZu, inšych pradpryjemstvaŭ. Dahetul hanarusia, što braŭ udzieł u tym bekstejdžy dla «Jeŭraradyjo» — spantanna vyrašali rabić pramuju tranślacyju. Zakalcavali ledź nie na kalency: ajfončyk, piatlička, sinchranizatar, pieradatčyk. Litaralna zmatali izalentaj i ŭsio, na dziva, zapracavała. Praŭda, nie na akumulatarach, a na batarejkach nakštałt krony. A tyja chutka vyharali, pakul ad šmathadzinnych uklučeńniaŭ nie sieli kančatkova.

Pavialičyć

A pierad zabastoŭkaj jak niejkaja vichura praniesłasia: usie humy-cumy pazačynialisia «pa techničnych pryčynach». Poŭny halak. Ja paskrob hałavu i zhadaŭ, što ŭ hateli «Minsk» jość šapik z roznaj drabiazoj. Ale i tam usio pierakryta: pa pierymietry Vaładarki amapaŭskija kardony, nikoha nie prapuskajuć. I tut baču, što kala kałony kinateatru «Centralny» prychileny samotny partfielčyk. Čyj, adkul — nieviadoma. Nie doŭha dumajučy, skiroŭvajusia da łancuha śpiecnazaŭcaŭ, patrabuju «staršaha». Padychodzić niejki biez apaznavalnych znakaŭ. Nie daju jamu apamiatavacca, tykaju prosta ŭ nos starym žurnalisckim paśviedčańniem (sam rabiŭ, dobraje).

— Nie povoračivajsia, sdiełaj vid, čto provieriaješ u mienia dokumienty. Vidiš portfielčik? Tolko nie smotri tak javno i palciem v tu storonu nie tyċ. S učietom sobytij nie isklučiena provokacija, nužno sročno razobraťsia. Dieło sieŕjeznoje, hosudarstviennoj važnosti…

Pakul tyja stajali z vyłuplenymi vačyma, ja spakojna prasunuŭsia praz čornyja šerahi i valuchajučysia pajšoŭ u faje hatela. Nabyŭ kolki treba batarejek i hetak ža rušyŭ zvarotnym maršrutam da ofisu «Jeŭraradyjo».

A na praśpiekcie Niezaležnaści tym časam užo niežartoŭny «dźviž» — la kinateatru śpiecmašyna «Raźminirovanije» ź mihałkami, biehajuć tudy-siudy sapiory, šukajuć ślady «palityčnaj pravakacyi». Naŭrad ci niešta znajšli, prynamsi ŭ kryminalnych zvodkach ničoha na hety kont nie źjaviłasia. Choć partfielčyk, miarkujučy pa ŭsim, chtości ŭ vyniku straciŭ. «A moh by ad MUS hramatu z padziakaj atrymać. Za pilnaść», — uzdychaje Kastuś Załatych.

Cień Turkmienbašy

U pracoŭnaj bijahrafii Kastusia Załatych, jašče da zahłybleńnia ŭ miedyjaprajekty, fihuruje pasiarednickaja realizacyja pradukcyi Minskaha aŭtazavodu praź viadomuju ŭ svoj čas kamiercyjnuju kampaniju «Dženci». Z pryrodnaj zdolnaściu, prabačcie, uhavaryć miortvaha, rysa niezamiennaja. Siarod mnostva kamandzirovak, jakija papiaredničajuć padpisańniu kantraktaŭ, bieź pierabolšańnia, fiejeryčnaj stała naviedvańnie Turkmienistana jašče ŭ bytnaść prezidentam-«bajem» Saparmurata Nijazava.

Jak vodzicca ŭ tych krajach, hościa ź Biełarusi prymali pa-bahatamu: karmili, paili, zabaŭlali. Hetkija abranyja nuvaryšy. A pry dasiahnieńni peŭnaj kandycyi stracili samakantrol, dazvoliŭšy zasumniavacca ŭ bohaabranaści svajho Turkmienbašy. Dziela spraviadlivaści, pieršy raz hety žyćciovy pamflet u rolach ja pačuŭ ad našaha ahulnaha siabra Źmitra Bartosika. Usio akazałasia čyściejšaj praŭdaj.

Pavialičyć

— Turkmienbašy pamior u 2007-m, značyć, było toje ŭ pačatku nulavych. Ja pryjazdžaŭ pa dziŭnaj schiemie: nibyta da amierykanskaj firmy, jakaja tam nabyvała bavoŭnu, a ja im, u svaju čarhu, padhaniaŭ našy MAZy. Zapraŭlali ŭsim turkmieny, mianie taksama prymaŭ aŭtarytetny dziadźka z zastupnictvam na samym viersie. Karaciej, lehalizavanyja bandyty.

Siadzim paśla ździełki, kulturna adpačyvajem, fonam viaščaje televizar. Miascovy hebešnik, «kryša» majho kampańjona, i čałaviek piać špikoŭ u adnolkavych pinžakach. Na ekranie — «soncaliki» Saparmurat Atajevič. Praniźlivy pozirk, układzienaja fryzura, na kožnym palcy — masiŭny piarścionak z bryljantam, jakimi jon tykaje prosta ŭ manitor. My treciuju hadzinu papivajem, a jon uvieś hety čas niekaha prapiasočvaje. Na matčynaj movie, tamu ja nie razumieju. I chałui na zadnim płanie štości zasiarodžana ŭ sšytački zapisvajuć. Ja nie vytrymaŭ: što za šou?

Sabutylnik užo dobra nahružanyja, achvotna pierakładaje. Ciotka ŭ prykidzie a-la hatelny šviejcar, na jakuju pieryjadyčna najazdžaje kamiera, — hienieralnaja prakurorka. Ničoha kiepskaha nie zrabiła, ale «projaviła nieskromnosť», za heta jaje pravadyr «niemnoho ruhajet». Raniej paskardziłasia Viečna Vialikamu, što siamja razrasłasia, niama sił tulicca ŭ kvatercy, zamoŭcie słoŭca za ścipły damok i hetak dalej. Baj machnuŭ piarścionkami i jana adhrochała sabie pałac na paru tysiač kvadratnych mietraŭ. To-bok jak niekalki futbolnych paloŭ z paŭlinami, fazanami dy inšaj žyŭnaściu. I pakul haspadynia była na kanfierencyi ŭ Hiermanii, pryjechali piać buldozieraŭ, «damok» zrujnavali i pakłali źvierchu akuratny hazončyk. Jak ničoha i nie było. Dyk voś usie try hadziny ŭ žyvym efiry prezident prysaromlivaŭ, što ŭ takoha dobraha śpiecyjalista asabistaje pieravažyła nad hramadskim.

Taja naŭzryd płakała, nie stamlałasia dziakavać, što mudry kiraŭnik svoječasova jaje spyniŭ i na samoj spravie staraja «kvaterka» nie takaja małaja, lohka možna raźmiaścicca trom pakaleńniam.

Pakolki heta kłanavyja ciorki, mnie da ich spravy niama. Ale prystaŭleny špijon raptam advaliŭsia na kanapie, važna tknuŭ u bok televizaru palcam u adkaz i z charakternym akcentam pačaŭ nieści kramołu. U prysutnaści svaich padchalimaŭ.

— Kostia, ty tolka pasmatri na etava duraka. V jeho hałavie nie to čto mazhov, tam dažie miasa niet. Pustoj baraban, vot čto na plečach nosit. Išak i to umnieje…

Mnie ŭ dyskusiju ŭstupać nie vypadała, jak kažuć, sami z vusami. Ale pikantnaść situacyi ŭ tym, što, jak mnie paźniej skazali, sam jon pałkoŭnik Kamitetu nacyjanalnaj biaśpieki. Niajomka atrymałasia ŭ sumiaščeńni pryjemnaha z karysnym. Kab chtości z atačeńnia stukanuŭ tym, chto jašče bližej da cieła, skončyłasia b kudy horš, čym z hienieralnaj prakurorkaj.

Tamu ranicaj tolki paśpieŭ ja pračnucca, jak dziełavy partnior užo stajaŭ na parozie. Liślivym hałaskom pačaŭ cikavicca, ci dušeŭna napiaredadni pasiadzieli, ci nie zahłyblalisia ŭ niepatrebnyja abmierkavańni, ci dobraje ŭ mianie pačućcio humaru.

— Kostia, nu ty žie ponial, čto ja včiera očień mnoho šiutil? Šiutnik ja, ponial? Čto ni skažu — vsio šiutka. Saabražaješ, da? Ničieho voobŝie sieŕjezno nie havaril. Maladec, Kostia, čto tak i ponial…

I pakolki «pachvała» z vusnaŭ śpiecsłužbista nie ŭsprymałasia tak adnaznačna, za lepšaje było jak maha chutčej reciravacca. Što ja z zadavalnieńniem i zrabiŭ…

***

Kastusiu Załatych nie pašancavała trapić u śpisy zakładnikaŭ na abmien z amierykancami, tamu paśla adbyćcia poŭnaha terminu niejki čas zastavaŭsia ŭ Biełarusi — z usimi vydatkami prafiłaktyčnaha nahladu. A sioleta nie biez pryhod dałučyŭsia da žonki i syna, jakija jašče padčas jahonaj adsiedki vyjechali ŭ Polšču. Tut i sprabuje znoŭ pačać nanoŭ.

Praŭda, nie biez fors-mažoru. Padčas pahłyblenaha miedahladu lekary vyjavili šerah zachvorvańniaŭ, u tym liku rak nyrki. Na vierasień była pryznačana apieracyja, adnak kansilium admianiŭ litaralna napiaredadni — paŭstała ryzyka straty važnaha orhana. U pačatku kastryčnika jaho nakiravali na paŭtornuju bijapsiju, taksama biez vynikaŭ — puchlina akazałasia zanadta blizka da arteryj. Narešcie adpravili ŭ śpiecyjalizavanuju kliniku va Urocłavie, dzie na padstavie novych abśledavańniaŭ admysłoŭcy vyznačyć sposaby dalejšaha lačeńnia.

Akramia taho, były palitviazień maje i inšyja prablemy, jakija, pierakanany jon, stali vynikam utrymańnia ŭ niavoli. Siarod ich kardyjałahičnyja razłady i paškodžańni sasudaŭ noh. Pavodle miedyjamieniedžara, lačeńnie i leki biaspłatnyja, adnak vydatkaŭ patrabujuć štodzionnyja patreby siamji: srodkaŭ paśla vymušanaha pierajezdu brakuje. Finansavaja padtrymka — dziela taho, kab pieražyć najbližejšyja miesiacy. Paśla reabilitacyi Kanstancin Załatych płanuje viarnucca ŭ prafiesiju.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0