Усяго патроху44

Эвалюцыя гэтых звыклых кветак стварае пагрозу экасістэме

Эвалюцыя ў нас на вачах: скарачэнне папуляцый насякомых-апыляльнікаў аказала ўздзеянне на кветкі, прынамсі, на браткі. Для адаптацыі спатрэбілася ўсяго некалькі дзясяткаў гадоў. Гэта стварае заганнае кола, якое можа мець больш шырокае ўздзеянне на экасістэму.

Viola arvensis Анюціны глазкі Анютины глазки
Дзікія браткі. Фота: Anna Yu / Getty Images

Як піша Le Monde, вучоныя з Універсітэта Манпелье параўналі чатыры папуляцыі браткоў (Viola arvensis), якія выраслі ў дзікай прыродзе ў нашы дні, з кветкамі, вырашчанымі з насення, што было сабрана ў 1990-2000-х гадах і захоўвалася ў Нацыянальнай батанічнай кансерваторыі Парыжскага басейна (CBNBP). Сваімі назіраннямі яны падзяліліся на старонках часопіса New Phytologist.

Вынікі параўнання аказаліся нечаканымі. Браткі, якія сёння растуць на палях, прыкладна на 10% меншыя, чым іх суродзічы 20-30 гадоў таму. Яны таксама вырабляюць прыкладна на 20% менш нектару, што зніжае іх прывабнасць для насякомых-апыляльнікаў.

Па словах даследчыкаў, такія змены можна патлумачыць адаптацыяй кветак да зменаў у навакольным асяроддзі. А менавіта — скарачэннем колькасці насякомых-апыляльнікаў. І гэта, як адзначаюць вучоныя, не з'яўляецца добрай навіною ні для раслін, ні для іх апыляльнікаў.

Кветкавыя расліны, якія сёння складаюць больш за 90% усіх відаў раслін на Зямлі, абавязаныя сваім эвалюцыйным поспехам менавіта дамове, якую яны дзясяткі мільёнаў гадоў таму заключылі са сваімі партнёрамі-насякомымі.

У абмен на нектар насякомыя забяспечваюць перанос пылку з адной кветкі на іншую, забяспечваючы тым самым магчымасць іх перакрыжаванага апылення. Менавіта ў ім сакрэт масавага распаўсюджвання кветкавых раслін з моманту іх зʼяўлення больш за 200 мільёнаў гадоў таму.

Але з-за скарачэння колькасці насякомых-апыляльнікаў гэты спосаб размнажэння становіцца ўсё больш цяжкім. Так, адно з даследаванняў, якое было праведзена ў запаведніках Германіі, паказала, што за 27 гадоў (з 1989 па 2016) агульная колькасць біямасы насякомых, што патрапілі ў пасткі, знізілася на 75%.

З-за адсутнасці дастатковай колькасці насякомых-апыляльнікаў кветкі вымушаны выкарыстоўваць іншую стратэгію — самаапыленне. Такая магчымасць закладзена прыродай. Большасць кветак двуполыя. Але калі самаапыленне кветак з насення 20-30-гадовай даўнасці складала 55%, то цяпер — звыш 80%.

Вучоныя адзначаюць, што пераход да самаапылення зʼяўляецца кароткатэрміновым запасным рашэннем, але яно прыводзіць да скарачэння генетычнай разнастайнасці, што ў перспектыве знізіць здольнасць раслін да адаптацыі.

У той жа час такая эвалюцыя раслін уплывае і на насякомых-апыляльнікаў. Змяншэнне даступнасці пажыўных рэсурсаў — нектару — стварае для іх дадатковую пагрозу і можа яшчэ больш паскорыць скарачэнне колькасці. Такім чынам, утвараецца заганнае кола, што ў выніку можа мець больш шырокае ўздзеянне на экасістэму.

Чытайце яшчэ:

Навукоўцы высветлілі, як выглядала першая кветка на Зямлі

«Найлепшы сувенір з замежнай паездкі — не магніт ці статуэтка, а насенне». Ляснік з Жодзіна стаў фермерам і пасадзіў лесасад з экзатычнымі дрэвамі

Насякомыя — ежа, вартая ўвагі. У Еўропе пачынаюць іх прасоўваць у выглядзе мукі

Каментары4

  • Чик
    22.12.2023
    Vik, вы читать умеете? речь идёт о насекомых-опылителях, а это далеко не только пчёлы.
  • Алесь Нязгода
    22.12.2023
    Vik, гэта няпраўда. Толькі ў Злучаных Штатах (не ўзгадваючы пра рэшту кантыненту) вядома каля 4000 пародаў тутэйшых пчол.
  • Труцень
    22.12.2023
    Алесь Нязгода, пчолы ў Амэрыку прывезьлі каланісты. Да іх перасяленьня мясцовыя плямёны ня ведалі, што такое мёд. Мядзьведзі таксама...:)

Цяпер чытаюць

Пуцін, Трамп і Сі прынялі «дэкларацыю аб міры», раскрытыкавалі ў ёй Гаагскі трыбунал13

Пуцін, Трамп і Сі прынялі «дэкларацыю аб міры», раскрытыкавалі ў ёй Гаагскі трыбунал

Усе навіны →
Усе навіны

48‑гадовага аўтамаляра з Гарадка асудзілі да калоніі. Меркавана, за каментарыі ў падтрымку Украіны

Стваральнік Claude прыцягнуў рэкордныя 81,3 мільярда даляраў пры выхадзе на біржу

Уладзімір Мацкевіч: Пенсіі ў Літве ў мяне няма8

Кавалер збег са спаткання, не заплаціўшы за вячэру. Ці павінна дзяўчына аплачваць увесь рахунак?11

У Кобрыне кавярню аформілі ў «сучасным беларускім стылі» — намалявалі на сцяне дзяўчыну ў какошніку32

Трамп і Пуцін абмяркоўвалі вайну ва Украіне1

Інфапункты для беларусаў за мяжой створаць у Вільні, Варшаве і Познані. Колькі ў іх будзе супрацоўнікаў і хто стане плаціць заробкі?6

Украіна трэці раз з пачатку тыдня атакавала Крымскі мост1

Карціна Ван Гога прададзена з аўкцыёну за рэкордныя 190,4 мільёна даляраў2

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Пуцін, Трамп і Сі прынялі «дэкларацыю аб міры», раскрытыкавалі ў ёй Гаагскі трыбунал13

Пуцін, Трамп і Сі прынялі «дэкларацыю аб міры», раскрытыкавалі ў ёй Гаагскі трыбунал

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць