Яшчэ нядаўна «Фламінга» падавалі як доказ таго, што Украіна здольная самастойна ствараць дальнабойную зброю без падтрымкі Захаду. Аднак пасля гучнай прэзентацыі прайшло больш за паўгода, а пра масавыя запускі нічога не чуваць. Эксперты, з якімі размаўлялі журналісты выдання Tagesspiegel, сцвярджаюць: «Тут нешта не так».
Напрыканцы лета 2025 года Украіна гучна заявіла пра стварэнне ўласнай дальнабойнай крылатай ракеты «Фламінга». Гэты праект стаў сімвалам пераходу краіны на ўласную вытворчасць ва ўмовах зацяжной нявызначанасці з пастаўкамі нямецкіх ракет Taurus.
Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі асабіста прэзентаваў новую распрацоўку, называючы яе «самай паспяховай ракетай» краіны. Паводле афіцыйных заяў, ракета здольная знішчаць цэлі на адлегласці да 3000 кіламетраў, што дазваляла б дасягаць глыбокага тылу праціўніка. План прадугледжваў запуск масавай вытворчасці да канца 2025‑га або ў пачатку 2026 года.
Аднак, як заўважае Tagesspiegel, ужо праз некалькі месяцаў пасля гучнага анонсу вакол гэтай распрацоўкі запанавала цішыня. Эйфарыя вакол «Фламінга» знікла, а вынікі прымянення «Фламінга» выглядаюць даволі сціплымі.
Паводле маніторынгу Euromaidanpress.com, з мая мінулага года было зафіксавана ўсяго дзевяць выпадкаў выкарыстання гэтых ракет, прычым менш чым у палове выпадкаў удалося пацвердзіць траплянне ў цэль.
Такая нізкая эфектыўнасць магла б тлумачыцца больш нізкім коштам і простасцю вытворчасці ў параўнанні з высокатэхналагічнымі заходнімі аналагамі, але эксперты звяртаюць увагу на адсутнасць афіцыйных паведамленняў пра пачатак серыйнай вытворчасці.
Вайсковы аналітык Фабіян Хофман выказаў меркаванне, што ў рэалізацыі праекта адбыўся нейкі сур'ёзны збой.
«Мне здаецца, тут нешта не так», — заявіў ён у каментары для Tagesspiegel.
Журналісты выдання спрабавалі звязацца з кампаніяй-распрацоўшчыкам Fire Point, каб атрымаць тлумачэнні, але прадпрыемства засталося недасяжным для каментароў.
Што пайшло не так?
Эксперты падкрэсліваюць, што пакуль рана рабіць канчатковыя высновы пра эфектыўнасць «Фламінга». Гаворка ідзе пра сакрэтныя вайсковыя распрацоўкі ва ўмовах вайны, дзе значная частка інфармацыі свядома не раскрываецца. Тым не менш, вайсковы аналітык Густаў Грэсэль канстатуе, што ракеты выкарыстоўваюцца ў значна меншых маштабах, чым абяцалася восенню 2025 года.
Адным з магчымых тлумачэнняў з’яўляецца дзейнасць расійскай супрацьпаветранай абароны. Паводле Грэсэля, частку буйных і не надта манеўраных крылатых ракет Расія, напэўна, здолела перахапіць. Але калі б такіх выпадкаў было шмат, расійскі бок, хутчэй за ўсё, шырока выкарыстаў бы іх у прапагандысцкіх мэтах, дэманструючы «трафеі». Гэтага, аднак, не адбываецца.
Іншая версія звязаная з вытворчымі магчымасцямі самога распрацоўшчыка. Прыватная абаронная кампанія Fire Point, якая была заснаваная толькі ў 2022 годзе і спецыялізавалася пераважна на баявых беспілотніках, магла проста не даць рады задачы такога маштабу. Пераход ад выпуску невялікіх баявых дронаў да складаных крылатых ракет патрабуе значна большых рэсурсаў і тэхналагічнай базы.
Дадатковым ударам па рэпутацыі «Фламінга» сталі ўнутраныя палітычныя скандалы ва Украіне. Кампанія Fire Point трапіла пад расследаванне дзяржаўных антыкарупцыйных органаў з-за падазрэнняў у завышэнні цэн баявых беспілотнікаў. Хоць само прадпрыемства адкідае ўсе абвінавачванні і афіцыйных доказаў віны пакуль няма, гэтая сітуацыя стварыла негатыўны фон вакол асноўнага ракетнага праекта краіны.
Уплыў знешніх фактараў
Разам з тым частка праблем, паводле экспертаў, можа не залежаць ад Fire Point наўпрост. Грэсэль не выключае, што расійскія ўдары па Заходняй Украіне гэтай зімой маглі пашкодзіць вытворчыя магутнасці, пра што ўкраінскі бок традыцыйна маўчыць, каб не выдаваць ворагу інфармацыю пра паспяховасць яго нападаў.
Асобна варта адзначыць тэхналагічную залежнасць Украіны ад Захаду, якая захоўваецца нават пры ўласнай вытворчасці. Асноўнай праблемай «Фламінга» з’яўляецца нізкая дакладнасць, што робіць ракету прыдатнай толькі для знішчэння буйных аб'ектаў, такіх, як нафтабазы або заводы. Для так званых умацаваных цэляў, такіх як бункеры або падземныя вытворчыя комплексы, яна малаэфектыўная.
Прычына гэтага, паводле Грэсэля, часткова крыецца ў пазіцыі саюзнікаў: ЗША і ЕС не пастаўляюць Украіне сучасных сістэм інерцыйнай навігацыі, якія дазваляюць ракетам арыентавацца без апоры на спадарожнікавы сігнал. У выніку ўкраінскія ракеты застаюцца ўразлівымі да сродкаў радыёэлектроннай барацьбы, якія глушаць GPS.
Фабіян Хофман адзначае, што сітуацыя з «Фламінга» не ўнікальная. Паводле яго слоў, і іншыя амбітныя ракетныя праекты Украіны пакуль не могуць выйсці на стадыю масавай вытворчасці. Гэта сведчыць пра наяўнасць сістэмных праблем у абаронным сектары, дзе маркетынгавыя абяцанні і палітычныя амбіцыі часта апераджаюць рэальныя тэхнічныя магчымасці краіны ў ваенны час.
Каментары