У Лідзе падчас земляных работ на тэрыторыі завода электравырабаў выявілі цагляныя крыпты з саркафагамі канца XIX стагоддзя. Завод быў пабудаваны на месцы старога праваслаўнага некропаля, надмагіллі якога знішчаліся савецкімі ўладамі ажно да 1980‑х гадоў.
Як паведамляе Інстытут гісторыі НАН Беларусі, пасля выяўлення пахавальных комплексаў будаўнічыя работы былі спыненыя. Цяпер на месцы працуе археалагічная экспедыцыя, якая праводзіць ахоўныя раскопкі.
Спецыялісты знайшлі непашкоджаныя цагляныя крыпты канца XIX стагоддзя з цэлымі саркафагамі. Асаблівую каштоўнасць для даследчыкаў уяўляе ідэнтыфікаванае пахаванне Юліяна Здановіча — падпалкоўніка 172‑га пяхотнага Лідскага палка. Цяпер навукоўцы і мясцовыя ўлады вырашаюць пытанні стабілізацыі і кансервацыі знойдзеных прадметаў, а таксама плануюць працэдуру афіцыйнага перапахавання парэшткаў.
Старыя праваслаўныя могілкі каля Свята-Георгіеўскай царквы ў Лідзе сфарміраваліся прыкладна ў 1865 годзе. Гэта быў адзін з галоўных гарадскіх некропаляў, дзе хавалі святароў, вайскоўцаў і выбітных дзеячаў. У прыватнасці, там былі пахаваныя заснавальніца першай лідскай жаночай гімназіі Марыя Навіцкая, беларускія грамадска-палітычныя дзеячы Юльян Саковіч і Леанід Маракоў, а таксама міністр абароны БНР генерал Кіпрыян Кандратовіч (чые астанкі ўжо ў часы незалежнасці ўдалося перанесці і перапахаваць).
У савецкі час вялікая колькасць надмагілляў была знесена менавіта пад будаўніцтва Лідскага завода электравырабаў. Тыя помнікі, што засталіся, планавалася знішчыць пазней для пракладкі дарогі: у 1980‑х гадах таемна прывезены атрад камсамольцаў з Навагрудка ўначы пазбіваў на зямлю каменныя крыжы і надмагіллі. Ацалела толькі частка некропаля.
Да нашых дзён уцалела толькі частка першапачатковых могілак вакол самой царквы. Сёння там усталяваныя мемарыяльныя дошкі з прозвішчамі вядомых асоб, чые магілы былі страчаныя падчас будаўніцтва завода.
Каментары