Kultura33

U centry Minska znosiać haražy — unikalny pomnik davajennaha kanstruktyvizmu

U Minsku pačaŭsia znos histaryčnaha budynka, schavanaha ŭ dvarach praśpiekta Niezaležnaści. Pad koŭš ekskavatara trapiŭ redki dla stalicy ŭzor davajennaj pramysłovaj architektury — haražy, sprajektavanyja znakamitym architektaram Hierasimam Jakuškam. Usie inšyja acalełyja ŭ Minsku budynki hetaha majstra majuć achoŭny status, ale haražam jaho tak i nie paśpieli nadać. 

Znos davajennych haražoŭ u Minsku. Fota: telehram-kanał «Spadčyna»

Pra pačatak demantažu paviedamlaje telehram-kanał «Spadčyna». Budynak mieścicca pa adrasie praśpiekt Niezaležnaści, 81A, u dvary Akademii mastactvaŭ. Jon byŭ uźviedzieny ŭ 1932 hodzie jak śpiecyjalizavany haraž na 20 aŭtamabilaŭ dla aŭtadarožnaha kambinata «Hałoŭdartransa» (paźniej — aŭtadarožnaha technikuma).

Znos davajennych haražoŭ u Minsku. Fota: telehram-kanał «Spadčyna»
Haražy pierad znosam. Fota: telehram-kanał «Spadčyna»

Haražy mieli składanuju płanirovačnuju formu: častka ścien vystupała «zubcami», niby piła, što było abumoŭlena technałahičnym pracesam. Viadoma, što parkovačnyja miescy, raźmieščanyja pad vuhłom da prajezda, źjaŭlajucca bolš zručnymi dla zajezdu aŭtamabilaŭ, i realizacyja hetaha pryncypu adbiłasia i na źniešnim vyhladzie budynka.

Prajekt haražoŭ aŭtarstva Hierasima Jakuški. Fota: telehram-kanał «Spadčyna»

Na aryhinalnym prajekcie Jakuški vidać, što haražy mieli čatyry vyjezdy, raźmieščanyja adzin nasuprać adnaho. U adnoj častcy budynka znachodziłasia zona absłuhoŭvańnia z pamiaškańniami vułkanizacyi, šynamantažu z kampresaram, miechaničnym cecham, ahladnym miescam i myjniaj. U druhoj častcy budynka byli tolki nievialikija pamiaškańni, pryznačanyja dla zahadčyka haraža i šafiora.

Daśledčyki adznačajuć, što heta byŭ adzin ź niamnohich davajennych haražoŭ u horadzie, jaki dajšoŭ da našych dzion amal u pieršapačatkovym vyhladzie. Adnak adsutnaść statusu historyka-kulturnaj kaštoŭnaści padpisała jamu prysud.

Za amal stahodździe ekspłuatacyi biez kapitalnaha ramontu budynak davajennych haražoŭ dehradavaŭ, ale nie straciŭ paznavalnych kanstruktyvisckich rysaŭ. Fota: telehram-kanał «Spadčyna»
«Zubcy» ścien davajennaha haraža. Fota: telehram-kanał «Spadčyna»
«Zubcy» ścien davajennaha haraža. Fota: telehram-kanał «Spadčyna»

Chto taki Hierasim Jakuška?

Aŭtar prajekta haražoŭ — znakavaja postać dla biełaruskaj stalicy. Hierasim Jakuška naradziŭsia ŭ 1900 hodzie ŭ sialanskaj siamji pad Mahilovam. Kab syn moh atrymać adukacyju, baćka navat pradaŭ kania — hetyja hrošy dazvolili chłopcu pastupić u Pietrahradski instytut hramadzianskich inžynieraŭ.

Jakuška viarnuŭsia ŭ Biełaruś i zrabiŭ bliskučuju karjeru: ad prostaha inžyniera da hałoŭnaha architektara Minska (hetuju pasadu jon zajmaŭ u 1936—1941 hadach). Mienavita jon udzielničaŭ u karektavańni hienieralnaha płana horada pierad vajnoj i vyznačaŭ abličča budučaha praśpiekta Niezaležnaści.

Los dojlida skłaŭsia trahična: jon zastaŭsia ŭ akupavanym Minsku i pamior ad tyfu ŭ studzieni 1942 hoda. Pachavany na Vajskovych mohiłkach.

Adziny tvor biez statusa

Kanstruktyviscki budynak palikliniki pa vulicy Miaśnikova, 26, pabudavany pa prajekcie Hierasima Jakuški i pryznany historyka-kulturnaj kaštoŭnaściu. Fota: Wikimapia

Siońnia Minsk niemahčyma ŭjavić biez budynkaŭ Jakuški. Siarod jahonych prac — budynak škoły № 4 na vulicy Čyrvonaarmiejskaj; budynak Minskaha palitechnikuma (praśpiekt Niezaležnaści, 85), raźmieščany ŭ tym samym kvartale, što i haražy, usiaho za niekalki dziasiatkaŭ mietraŭ ad ich; žyły dom Harvykankama (praśpiekt Niezaležnaści, 43); budynak štaba Biełaruskaj vajskovaj akruhi (byłaja haścinica, praśpiekt Niezaležnaści, 27); byłaja centralnaja rabočaja paliklinika (vulica Miaśnikova, 26) i inšyja.

Kanstruktyviscki budynak ATS pa vulicy Karła Marksa, pabudavany pa prajekcie Hierasima Jakuški i razburany ŭ čas vajny. Fota 1934 h. Fota: Wikimedia Commons

Varta padkreślić: usie pieraličanyja budynki Jakuški, jakija pieražyli vajnu i zachavalisia ŭ stalicy, siońnia pryznanyja historyka-kulturnymi kaštoŭnaściami i znachodziacca pad achovaj dziaržavy. Haražy ŭ dvary Akademii mastactvaŭ byli ci nie adzinym vyklučeńniem z hetaha śpisa.

«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny

PADTRYMAĆ

Kamientary3

  • Jorg Matusiewič
    22.12.2025
    Kamuniakaú spyniaje tolki kula .
  • Ahraharadok
    22.12.2025
    Niemcaŭ pieražyli, łukašystaŭ nie pieražyli
  • Josik
    22.12.2025
    Zaraz jaki-niebudź zabudoŭščyk, jaki rochkaje la načovak, atrymaje dazvoł na budaŭnictva hmachu na hetym miescy.

Ciapier čytajuć

Administratarka «Štaba Anošak» vałodaje biełaruskaj kampanijaj, datyčnaj da pastavak sankcyjnych paŭpravadnikoŭ u vajujučuju Rasiju4

Administratarka «Štaba Anošak» vałodaje biełaruskaj kampanijaj, datyčnaj da pastavak sankcyjnych paŭpravadnikoŭ u vajujučuju Rasiju

Usie naviny →
Usie naviny

Tramp pra zaviaršeńnie vajny va Ukrainie: My ciapier bližejšyja da hetaha, čym kali-niebudź raniej19

Stała viadoma, što za novy budynak dla BDU pastaviać u centry Minska12

Uitkaf zajaviŭ pra dasiahnuty prahres u pieramovach z Pucinym4

Lehiendarny hrodzienski futbalist trapiŭ pad kryminałku

U Miadziele prosta pad voknami zaŭvažyli hracyjoznych kazul VIDEA4

«Pałova hrupy — sa ślazami na vačach». Biełaruska arhanizuje niezvyčajnyja padarožžy — ad sustrečy z kitami da safary

Biełarus paśla śmierci žonki zastaŭsia adzin ź dziećmi. Ich u jaho 12, ale jon dobra daje rady6

U Lvovie abviaścili 2027 hod hodam UPA i Ramana Šuchieviča. Pad pahrozaj pakiet polskaj vajskovaj dapamohi33

«Zaprasiŭ mianie na spatkańnie i pryjechaŭ na jaho z pakietam pamidoraŭ zamiest kvietak». Što ŭspaminajuć pra Jana Pamiedora Reuckaha, admina šmattysiačnaj supołki biełarusaŭ Polščy7

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Administratarka «Štaba Anošak» vałodaje biełaruskaj kampanijaj, datyčnaj da pastavak sankcyjnych paŭpravadnikoŭ u vajujučuju Rasiju4

Administratarka «Štaba Anošak» vałodaje biełaruskaj kampanijaj, datyčnaj da pastavak sankcyjnych paŭpravadnikoŭ u vajujučuju Rasiju

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić