U Hiermanii apublikavany śpisy členaŭ NSDAP. Ciapier možna imhnienna daviedacca, chto ŭvachodziŭ u nacysckuju partyju
Z 1925 pa 1945 hod členami nacysckaj partyi było kala 10,2 młn niemcaŭ.
U Hiermanii źjaviłasia novaja pošukavaja sistema, z dapamohaj jakoj ludzi mohuć daviedacca, ci naležali ich prodki da nacysckaj partyi ŭ časy praŭleńnia Adolfa Hitlera, piša Bi-bi-si.
Žychar Aŭstryi Kryścijan Rajnier raskazaŭ, što znajšoŭ imia svajho dzieda ŭ bazie danych «na praciahu niekalkich siekund».
«Ja vyjaviŭ, što jon staŭ členam partyi nacystaŭ kala 21 krasavika 1938 hoda, heta značyć usiaho praź niekalki dzion paśla anšlusu [kali Hitler anieksavaŭ Aŭstryju]», — kaža Rajnier.
Sistema zabiaśpiečvaje pošuk pa bazie danych ź niekalkich miljonaŭ kartak členaŭ nacysckaj partyi (NSDAP-Mitgliederkartei).
«Jon napisaŭ zajavu ab ustupleńni ŭ NSDAP usiaho praź piać dzion paśla taho, jak u Aŭstryi heta stała zakonnym», — praciahvaje Rajnier, jaki ŭ minułym redahavaŭ aŭstryjski časopis Profil.
Onłajn-baza danych stvorana niamieckaj hazietaj Die Zeit u supracoŭnictvie z archivami Hiermanii i ZŠA.
Rajnier kaža, što nikoli nie bačyŭ svajho dzieda, jaki pamior nieŭzabavie da jaho naradžeńnia ŭ 1961 hodzie.
«Ja zaŭsiody viedaŭ, što jon byŭ blizki da nacystaŭ, ale mianie ździviła, što jamu spatrebiłasia tolki piać dzion dla ŭstupleńnia, — praciahvaje jon. — Jon ža byŭ navukoŭcam. U 1938 hodzie jamu pavinna było być całkam zrazumieła, chto takija nacysty».
Rajnier tłumačyć, što pošukavaja sistema važnaja nie tolki tamu, što jana dazvoliła daviedacca pra prynaležnaść da nacysckaj partyi jaho dzieda, ale i dapamahła dakazać nie datyčnaść da jaje inšych členaŭ siamji, u tym liku jaho baćki.
«Ja byŭ rady, što nie znajšoŭ nikoha inšaha z maich svajakoŭ, u asablivaści — baćki. Ja jaho nikoli i nie padazravaŭ u tym, što jon byŭ nacystam. Jaho pryzvali ŭ Viermacht u 1941 hodzie, jon niekalki razoŭ byŭ paranieny».
Hazieta Die Zeit paviedamlaje, što pošukavaja sistema karystajecca vielizarnaj papularnaściu. Z momantu zapusku ŭ pačatku krasavika «joj skarystalisia ŭžo miljony razoŭ», zajaviła aficyjny pradstaŭnik Die Zeit Džudzit Buč.
«Ja znajšoŭ tam dvuch blizkich svajakoŭ, i heta razburaje lehiendu ab tym, što nichto ŭ našaj siamji ŭ hetym nie ŭdzielničaŭ, — napisaŭ adzin z karystalnikaŭ sajta haziety. — Daviedacca pra heta ŭ 71 hod — heta vielmi horki ŭzrušajučy ŭdar».
Z 1925 pa 1945 hod členami nacysckaj partyi było kala 10,2 młn niemcaŭ.
Kartateka, jakuju ledź było nie źniščyli
Kartateku členaŭ nacysckaj partyi, jakaja zachoŭvałasia ŭ administracyjnym ofisie NSDAP u Miunchienie, ledź było nie źniščyli ŭ apošnija dni Druhoj suśvietnaj vajny.
Jak piša Die Zeit, ułady addali zahad puścić archiŭ u papiarovuju pierapracoŭku, ale jaho vyratavaŭ dyrektar susiedniaj papiarovaj fabryki Hans Chubier. Paźniej jon pieradaŭ dakumienty amierykancam.
Hetyja kartki paźniej zhulali važniejšuju rolu ŭ pracesie paślavajennaj denacyfikacyi Hiermanii.
Na praciahu amal 50 hadoŭ kartateka zachoŭvałasia ŭ Bierlinie, u amierykanskim archivie nacysckich dakumientaŭ. U 1994 hodzie jaje pieradali ŭ fiederalny archiŭ FRH, a kopii kartak na mikrafilmach byli adpraŭleny ŭ Nacyjanalny archiŭ ZŠA ŭ Vašynhtonie.
Da niadaŭniaha času pravieryć datyčnaść taho ci inšaha čałavieka da nacysckaj partyi možna było tolki šlacham adpraŭki aficyjnaha zapytu ŭ niamieckija archivy. Ale z sakavika hetaha hoda Nacyjanalny archiŭ ZŠA pačaŭ publikavać svaje dakumienty ŭ internecie.
Die Zeit piša, što atrymała danyja i «zrabiła kopii dakumientaŭ, kab pa ich možna było lohka ažyćciaŭlać pošuk».
Kryścijan Rajnier kaža, što heta infarmacyja pa-raniejšamu maje vielmi vialikuju kaštoŭnaść.
U minułym daśledčyki ŭ asnoŭnym zajmalisia «vysokapastaŭlenymi ludźmi, jakija paźniej stali palitykami, sudździami abo daktarami», adznačaje jon u intervju Bi-bi-si.
«Ciapier vielmi mnohija pačali šukać členaŭ svaich siemjaŭ, tak što heta stała vielmi asabistym, — praciahvaje Rajnier. — Paśla zakančeńnia Druhoj suśvietnaj vajny prajšło ŭžo 80 hadoŭ, ale navat ciapier možna znajści tuju praŭdu, jakaja raniej nie była viadomaja».
Ciapier čytajuć
Jak skłaŭsia los Jany Pačyckaj — dziaŭčyny, jakuju zatrymlivali razam z Kanavałavym i Kavalovym pa spravie ab terakcie ŭ mietro9
Kamientary