«Jak biełarus, bulbu vyroščvaju». Jak žyvie Vital Tysieŭ, jaki pieražyŭ apieracyju na chrybietniku
Vitalu try hady tamu biełarusy sabrali hrošy na apieracyju, kab jaho nie paralizavała. Jon chodzić, zajmajecca fiermierstvam, ale maje prablemy z pracaj i polskaj piensijaj.

U 2023 hodzie biełarusu Vitalu Tysievu ŭ Hiermanii zrabili składanuju apieracyju. Šmat hadoŭ pierad hetym u jaho była traŭma chrybietnika, jakaja dazvalała žyć i pracavać. Składanaści pačalisia ŭ 2020 hodzie, kali Vitala padčas pratestaŭ aryštavali i źbili siłaviki. Sutki ŭ izalatary spravakavali zapaleńnie. Raźviłasia aŭtaimunnaja chvaroba złučalnaj tkanki chrybietnika — ankiłazujučy spandylit, zraślisia ŭsie sustavy chrybietnika i inšyja sustavy, piša Radyjo Svaboda.
Try hady tamu niamieckija daktary skazali: kali nie zrabić apieracyju najbližejšymi tydniami, mužčynu moža paralizavać. Biełarusy tady sabrali Tysievu bolš za 55 tysiač jeŭra. Vitala apieravali ŭ viadomaj niamieckaj klinicy «Šaryte», usio prajšło paśpiachova.
Ciapier Vital Tysieŭ žyvie ŭ polskim horadzie Ščecinie na miažy ź Niamieččynaj.
«Dziakujučy biełaruskamu hramadstvu ŭsio dobra. Biehaju», — uśmichajecca jon.

Chodzić jon z kijočkam. Vital dadaje, što ŭ jaho balić pravaje plačo, jano słaba ruchajecca. Ale ŭkoły palahčajuć stan.
«Plačo niedzie zacisnuta. Mnie ściahvali niervy, kali rezali, i dzieści zaciahnuli pravy bok. Jano balić nie ŭvieś čas, tolki kali ruchajusia. Ruku padymać mahu, ale nievysoka. Rabić niešta fizična mahu, ale tolki ŭ peŭnaj pazicyi. Jak tolki trochu vyšej ci nižej — balić», — tłumačyć surazmoŭca.
Vital kaža, što jamu možna było b zrabić jašče adnu apieracyju na chrybietniku, kab jon lepš siabie adčuvaŭ i ruchaŭsia. Ale, pavodle jahonych słoŭ, jana nie abaviazkovaja. I jon vyrašyŭ nie ryzykavać, bo heta składanaja apieracyja, i nieviadoma, jak jana moža skončycca. Da taho ž apieracyja darahaja. Surazmoŭca kaža, što jana kaštuje amal nie mienš, čym papiaredniaja. Jašče adna składanaść — znajści doktara, jaki b pahadziŭsia zrabić takuju apieracyju. Polskija daktary admaŭlajucca, kaža Vital, jak i try hady tamu.
Žyvie na leciščy
Vital razam sa svajoj partniorkaj Natallaj pierajechaŭ na lecišča ŭ Ščecinie. Žyć tam možna tolki z dazvołu staršyni tavarystva. Pakul hety dazvoł u ich jość. Košt pražyvańnia za hod — kala 700 jeŭra. Zdymać kvateru im ciapier doraha.
«Za kvateru płacić try tysiačy złotych za miesiac (700 jeŭra), a tut try tysiačy na hod», — kaža surazmoŭca.
Płošča ichniaha damka — 25 kvadratnych mietraŭ. Častku pamiaškańnia jon dabudavaŭ sam. Raskazvaje, što sam pravodziŭ vadu, kapaŭ ziamlu, prakładaŭ truby, sam skłaŭ piečku, jakoj aciaplajuć žyllo. Na ichnim leciščy jość nadzieł try sotki. Na ziamli Vital zajmajecca fiermierstvam.
«Jak biełarus, bulbu vyroščvaju. Ahurki, pamidory, malinu, durnicy», — raskazvaje jon pra svoj aharod.
Bulbu vyroščvać na hetaj ziamli nielha, dadaje surazmoŭca. Tamu jon prydumaŭ pasadzić harodninu ŭ miaški ź ziamloj i tak vyroščvaje biełaruski nacyjanalny pradukt. Surazmoŭca kaža, što harodniny im ciapier staje, nie treba nabyvać ahurki, pamidory ŭ kramie.

Uzimku Vital z Natallaj jeździli ŭ Francyju ŭ hości da siabroŭ, dadaje surazmoŭca.
Na pracu, kaža Vital, jaho nie biaruć. Kab padzarabić, jon ramantuje doma noŭtbuki.
«Tam, dzie ja mahu (fizična) pracavać, tam patrebnaje polskaje hramadzianstva. Tam, kudy mianie biaruć, ja nie mahu pracavać fizična. Taksama pracadaŭcy nie chočuć mianie brać, bo mnie patrebna płacić inšuju strachoŭku, što vychodzić daražej. U čornuju pracavać ja taksama nie mahu — tady ŭ mianie niama (miedycynskaj) strachoŭki. Mnie treba kałoć darahija ŭkoły raz na miesiac», — tłumačyć surazmoŭca.
Niama polskaj piensii
Polskuju piensiju Tysievu nie chočuć płacić, kaža jon, bo biełaruski bok nie paćviardžaje jahony pracoŭny staž. Vital asprečvaŭ hetaje rašeńnie ŭ sudzie. Sud pieršaj instancyi staŭ na jahony bok. Ale paśla polskaja kampanija miedycynskaha strachavańnia (ZUS) usio adno admoviłasia płacić jamu piensiju, Vital padaŭ apielacyju na hetaje rašeńnie. Kali adbudziecca novaje sudovaje pasiadžeńnie, jašče nieviadoma.
«Moža, jašče dva abo try hady. Tut ža ŭ Polščy ŭsio niachutka. Try hady my čakali suda pieršaj instancyi», — kaža Vital.

Ciapier Vital maje časovy dazvoł na žycharstva ŭ Polščy. U nastupnym hodzie jon budzie padavać dakumienty na pastajanny dazvoł na žycharstva. Spadziajecca, što, mahčyma, hety status dapamoža jamu atrymlivać piensiju.
Vital atrymlivaje dapamohu z pryčyny invalidnaści — kala 280 jeŭra. U jaho druhaja hrupa pavodle biełaruskaj kłasifikacyi, abo «ŭmieranaja» pavodle polskaj. Piensija z pryčyny invalidnaści, jakuju jamu nie chočuć płacić, składaje nie našmat bolš — kala 400 jeŭra.
Adnak biełarus zaŭvažaje, što tady jon mieŭ by prava na dadatkovyja prahramy roznych fondaŭ, jakija dapamahajuć ludziam ź invalidnaściu, u tym liku z pracaj. Ciapier tudy jaho nie biaruć.
Ciapier čytajuć
Na Afonie adšukali try nieviadomyja raniej asobniki Astrožskaj Biblii. Dla jaje stvareńnia drukar Ivan Fiodaraŭ, vychadziec ź Biełarusi, vykarystoŭvaŭ teksty Skaryny
Kamientary