Navukoŭcy narešcie vyśvietlili, čamu astranaŭty pakutujuć ad zaporaŭ
Dziakujučy novamu analizu kryvi navukoŭcy narešcie zmahli dakapacca da sutnaści pryčyn, praź jakija astranaŭtam ciažka schadzić pa vialikaj patrebie ŭ kosmasie. Daśledavańnie taksama vyjaviła niečakany pabočny efiekt «kaśmičnaha zaporu», ź jakim daviadziecca navučycca zmahacca, pierš čym ludzi adpraviacca ŭ praciahłyja kaśmičnyja padarožžy, u tym liku da Marsa.
Jak tolki ludzi pačali nadoŭha zastavacca ŭ kosmasie, vyśvietliłasia, što schadzić tam «pa-vialikamu» ciažej, čym na Ziamli. I sprava nie tolki ŭ tym, što karystacca kaśmičnaj prybiralniaj davoli składana. Dla bolšaści astranaŭtaŭ takija źmieny ŭ pracy straŭnikava-kišačnaha traktu — heta prosta niazručnaść, adnak niekatorym davodzicca prymać pasłablalnyja srodki, kab dać rady prablemie. Hetyja preparaty rehularna ŭklučajucca ŭ aptečki bolšaści kaśmičnych misij.
Pavodle źviestak NASA, zapor — heta tolki adna ź niekalkich prablem sa straŭnikam, ź jakimi zmahajucca astranaŭty; siarod inšych — uzdućcie žyvata, niastraŭnaść i piakotka. Jak i ŭ vypadku z bolšaściu inšych prablem sa zdaroŭjem u kosmasie, daśledčyki daŭno padazravali, što hałoŭnaj pryčynaj źjaŭlajecca mikrahravitacyja.
Adnak dakazać hetuju hipotezu ci zrazumieć inšyja nastupstvy, jakija chraničny zapor moža akazać na ahulny stan zdaroŭja astranaŭtaŭ, było vielmi składana.
Padčas novaha daśledavańnia, praviedzienaha pry padtrymcy NASA, na vyniki jakoha źviartaje ŭvahu Live Science, navukoŭcy praanalizavali bolš za 400 uzoraŭ kryvi 52 astranaŭtaŭ, jakija praviali na Mižnarodnaj kaśmičnaj stancyi bolš za dva miesiacy kožny. Havorka idzie pra misii ŭ pieryjad z 2006 pa 2018 hod.
Va ŭzorach kryvi kamanda šukała śpiecyfičnyja mietabality — pabočnyja pradukty mietabaličnych pracesaŭ, jakija ŭźnikajuć pry rasščapleńni ježy, lekaŭ i tkanak u arhaniźmie. Jany identyfikavali 40 takich złučeńniaŭ, ale najbolš pakazalnymi akazalisia tyja, što vypracoŭvajucca kišačnymi bakteryjami, jakija dapamahajuć rasščaplać białki ŭ kišečniku.
Fiermientacyja białkoŭ adbyvajecca tady, kali kišačnyja bakteryi pačynajuć rasščaplać białki zamiest bolš zvykłych dla ich składanych vuhlavodaŭ, naprykład, klatčatki. Takoje pieraklučeńnie moža adbyvacca i na Ziamli — praz asablivaści charčavańnia abo prablemy sa stravavańniem. Adnak u kosmasie, jak miarkujuć navukoŭcy, pryčyna inšaja.
Praz adsutnaść hravitacyi ježa pavolniej ruchajecca pa kišečniku. U vyniku bakteryi paśpiavajuć rasščapić dastupnuju klatčatku i zatym pieraklučajucca na białki. Hetaje ž zapavolenaje prasoŭvańnie ježy pa kišečniku moža tłumačyć i zapory ŭ astranaŭtaŭ.
Daśledčyki taksama vyjavili, što na zapory mohuć upłyvać źmieny ŭ dyjecie astranaŭtaŭ. Padčas kaśmičnych misij źmianiajecca, naprykład, spažyvańnie kafieinu, ryby i tłuščaŭ. Ale, pavodle daśledčykaŭ, adroźnieńniami ŭ racyjonie možna rastłumačyć mienš za tracinu vyjaŭlenych źmianieńniaŭ mietabalitaŭ. Tamu hałoŭnym faktaram jany ličać umovy znachodžańnia ŭ kosmasie.
Čamu heta moža być važna dla palotu na Mars
Fiermientacyja białkoŭ sama pa sabie nie aznačaje, što zdaroŭju astranaŭta abaviazkova niešta pahražaje. Adnak padčas hetaha pracesu ŭtvarajucca rečyvy, siarod jakich amijak i sieravadarod.
Niekatoryja pradukty białkovaj fiermientacyi ŭ papiarednich daśledavańniach źviazvali ź niespryjalnymi nastupstvami dla zdaroŭja, u tym liku z paškodžańniem nyrak, mahčymym upłyvam na nastroj i zdolnaść kancentravacca. Što tyčycca zdaroŭja kišečnika, daśledavańni źviazvajuć pradukty raspadu białkoŭ z raźvićciom zapaleńnia i asłableńniem jaho ślizistaj abałonki.
Padčas adnosna karotkich kaśmičnych misij kolkaść takich rečyvaŭ, imavierna, nie stvaraje istotnaj niebiaśpieki. Ale daśledčyki źviartajuć uvahu, što situacyja moža być inšaj pry palotach praciahłaściu ŭ šmat miesiacaŭ.
Mienavita tamu pytańnie stanovicca aktualnym u kantekście budučych ekśpiedycyj da Marsa i praciahłaha znachodžańnia ludziej pa-za Ziamloj.
Pry hetym aŭtary daśledavańnia nie śćviardžajuć, što praciahły kaśmičny palot abaviazkova pryviadzie da niebiaśpiečnaj kancentracyi takich rečyvaŭ. Heta pakul hipoteza, jakuju nieabchodna pravieryć. Daśledavańnie achoplivała znachodžańnie ludziej na MKS, a nastupstvy značna bolš praciahłych misij abo žyćcia va ŭmovach častkovaj hravitacyi, naprykład na Miesiacy, zastajucca niedastatkova vyvučanymi.
U budučyni prablemu, mahčyma, možna budzie źmiakčyć pry dapamozie racyjonu z bolšaj kolkaściu klatčatki, prabijotykaŭ abo srodkaŭ, jakija stymulujuć pierystaltyku kišečnika. Ale efiektyŭnaść takich mier dla praciahłych kaśmičnych misij jašče treba daśledavać.
Aŭtary pracy adznačajuć, što vyniki mohuć akazacca karysnymi i na Ziamli. Padobnyja prablemy ź pierystaltykaj i zaporami ŭźnikajuć, naprykład, u ludziej, jakija doŭhi čas vymušanyja pilnavacca paścielnaha režymu.
Chto z palitviaźniaŭ vyjšaŭ na svabodu 16 vieraśnia POŬNY ŚPIS23
Kamientary