У Атлантычным акіяне ёсць унікальны «Страчаны горад». Тут магло зарадзіцца жыццё на Зямлі
На дне Атлантычнага акіяна, на захад ад Сярэдзінна-Атлантычнага хрыбта, знаходзіцца адно з самых незвычайных месцаў на Зямлі — гідратэрмальнае поле, вядомае як «Страчаны горад». Яно ўяўляе сабой сукупнасць велізарных вапняковых вежаў і калон, што ўздымаюцца з марскога дна на глыбіні больш за 700 метраў. Самая высокая з іх дасягае каля 60 метраў — прыкладна як дваццаціпавярховы дом, піша выданне Science Alert.
Навукоўцы лічаць, што падобнае асяроддзе магло стаць адной з калысак жыцця на Зямлі.
«Страчаны горад» быў адкрыты ў 2000 годзе з дапамогай глыбакаводных даследчых апаратаў і дагэтуль застаецца ўнікальным: аналагаў такому комплексу ў Сусветным акіяне пакуль не знойдзена. Паводле ацэнак даследчыкаў, гідратэрмальная актыўнасць у гэтым раёне працягваецца як мінімум 120 тысяч гадоў, а магчыма, і значна даўжэй.
У адрозненне ад вядомых падводных вулканічных крыніц — так званых «чорных курцоў», — экасістэма «Страчанага горада» існуе дзякуючы хімічным рэакцыям паміж марской вадой і пародамі зямной мантыі. Карбанатныя структуры тут значна буйнейшыя, што сведчыць пра іх доўгатэрміновую актыўнасць.
У выніку гэтых хімічных працэсаў у ваду выдзяляюцца вадарод, метан і іншыя газы. Яны служаць крыніцай энергіі для мікробных супольнасцяў, якія жывуць у порах і расколінах вежаў, не маючы патрэбы ні ў сонечным святле, ні ў кіслародзе. Тэмпература флюідаў адносна нізкая — каля 40 градусаў, але гэтага дастаткова для існавання складанай экасістэмы. Побач з крыніцамі можна сустрэць бактэрыі, малюскаў і ракападобных, а больш буйныя жывёлы, напрыклад крабы ці вугры, сустракаюцца значна радзей.
«Страчаны горад» выклікае асаблівую цікавасць у навукоўцаў, якія вывучаюць паходжанне жыцця. Вуглевадароды, што ўтвараюцца тут, з’яўляюцца вынікам геахімічных працэсаў на дне акіяна, а не фотасінтэзу або ўзаемадзеяння з атмасферным вуглякіслым газам.
Паколькі менавіта вуглевадароды з’яўляюцца асновай жывых арганізмаў, гэта ўмацоўвае гіпотэзу, што жыццё магло ўзнікнуць у падобных умовах яшчэ да з’яўлення кіслароднай атмасферы на Зямлі.
У 2024 годзе даследчыкі правялі ў гэтым раёне рэкорднае свідраванне і атрымалі керн мантыйных парод даўжынёй больш за 1,2 кіламетра. Аналіз гэтых узораў можа дапамагчы аднавіць хімічныя працэсы, якія адбываліся мільярды гадоў таму, і лепш зразумець, як нежывая матэрыя магла ператварыцца ў жывую.
Навукоўцы таксама мяркуюць, што падобныя экасістэмы могуць існаваць і за межамі Зямлі — напрыклад, на спадарожніках Сатурна і Юпітэра або на Марсе ў мінулым. Калі жыццё здольнае існаваць без сонечнага святла, то менавіта такія хімічна актыўныя асяроддзі могуць быць для яго найбольш спрыяльнымі.
Аднак гэтаму ўнікальнаму месцу пагражае і дзейнасць чалавека. У 2018 годзе стала вядома, што Польшча атрымала дазвол на разведку і здабычу карысных выкапняў у глыбакаводных раёнах побач са «Страчаным горадам». Хоць само поле не з’яўляецца непасрэдным аб’ектам распрацовак, любое ўмяшанне можа мець непрадказальныя наступствы: асадкі або выкіды здольныя пашкодзіць гэты далікатны свет.
Таму ўсё больш спецыялістаў заклікаюць уключыць «Страчаны горад» у Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, каб захаваць гэты ўнікальны прыродны цуд, пакуль яшчэ не позна.
Кіты, карабель-прывід і чырвонае святло: беларус перасёк Атлантыку пад ветразем
Навукоўцы атрымалі першае сведчанне хімічнай рэакцыі, якая магла запусціць працэс стварэння жыцця на зямлі
Навукоўцы знайшлі незвычайныя формы жыцця ў самых глыбінях акіяна. Раней думалі, што там увогуле ніхто не жыве
На Зямлі ёсць нябачная мяжа, якую жывёлы не перасякаюць. Вось чаму
Каментары
Канешне не магло, усім вядома, што жыццё стварыў Бог, ці Богі, у залежнасці ад таго, ва што верыць чалавек.