Віктар Бабарыка: «Калі ў мяне спытаюць: «Цябе катавалі?», я скажу: «Я не ведаю»

— У красавіку 2023‑га з калоніі вы трапілі ў бальніцу, было вядома, што ў вас знайшлі вадкасць у лёгкіх. На прэс-канферэнцыі ў Чарнігаве вы сказалі, што не хочаце каментаваць тое, што здарылася, бо не памятаеце, як гэта адбылося. Цытата: «Ачнуўся, зламанае рабро, парванае лёгкае, двухбаковае запаленне лёгкіх і 23 швы ад рассячэння чэрапа». Вы цяпер у Германіі, у бяспецы. Можа, успомнілі ўжо нешта?

— Не. Як ужо сказаў, я прывык адказваць за свае словы. І калі мне, напрыклад, кажуць, што нехта злачынец, бо ён зрабіў гэта, я не ведаю, каб сцвярджаць факт: злачынец ён ці не.

Калі мне кажуць: па-іншаму гэтыя траўмы не маглі быць нанесеныя, акрамя як… Я кажу: я не ведаю, маглі быць яны быць нанесеныя ці не маглі. Гэта хай высвятляюць тыя, хто будзе падымаць маё медыцынскае дасье, у якім ёсць усё. Там апісана, я даваў паказанні. Таму абсалютна і цяпер, і тады — гэта не пытанне бяспекі. І пытанне, як усе кажуць: «Вось, ты маўчыш, бо ў закладніках сын». Не таму. Мне не было чаго казаць — я і маўчаў. Так і цяпер. Я не баяўся ні тады, ні цяпер.

Адзінае, што я магу сказаць у дадатак: мне проста сказалі, што вось, тое, што адбывалася — гэта вылічваўся мой бар’ер болю. Яны дакладна ведаюць, што чацвёра сутак бессані, холад — і я страчваю прытомнасць. Такіх выпадкаў было два. Адзін быў з лёгкімі траўмамі, і ён таксама зафіксаваны, але без наступстваў, то-бок толькі ранкі былі, а другі завяршыўся тым, чым завяршыўся.

— Раскажыце падрабязней пра выпадкі, калі вас трымалі без сну.

— Ну, гэта робіцца вельмі лёгка. Цябе змяшчаюць у ШІЗА ў камеру з чалавекам, назавём так, псіхічна неўраўнаважаным. У яго ўласцівасць: днём бесперапынна размаўляць. А днём у ШІЗА забаронена спаць, ляжаць. Ноччу ён пачынае ганяць д’ябла, які трэцім прыходзіць у тваю камеру. Адпаведна, д’ябал жа бегае па камеры, таму ён і табе не дае спаць. І гэта правакуе. Выхады два чаканыя: альбо ты можаш яго фізічна здушыць — і атрымліваеш адназначна, справядліва крымінальны артыкул, бо гэта выкарыстанне гвалту. Альбо ты мусіш усё ж нейкім чынам пазбегнуць правакацыйных дзеянняў.

— Ад вашых адвакатаў і палітвязняў, якія вызваліліся была інфармацыя пра тое, што ў калоніі вы працавалі ў цяжкіх умовах: то былі вымушаныя ў пякарні знаходзіцца пры высокіх тэмпературах, то вас пераводзілі працаваць на мароз.

— Першае месца працы — гэта была качагарка. Праўда, нядоўга. У дзень, калі я атрымаў пасведчанне качагара, мяне тут жа перавялі фармоўшчыкам у цэх. Фармоўшчык хлебабулачных вырабаў — так называлася прафесія. Чаму [перавялі]? Таму што качагарка выходзіла на двор, і я мог камунікаваць з людзьмі, і ўсім было цікава. Яны, вядома, потым адпраўляліся ў ШІЗА, але гэта была магчымасць камунікацыі. Таму перавялі туды [у пякарню]. А там так, не зусім былі вытрыманыя санітарныя нормы. Гэта было акурат лета, і тэмпература стаяла вельмі высокая, хоць яна не мусіла, па-мойму, перавышаць 27 градусаў. І адвакаты паднялі гэтую тэму. Вырашыць гэтую праблему не ўдалося. Але гэта было не самае [складанае].

А вось ужо потым… Гэта быў 2022 год, восень пасля пачатку вайны. Рэзка пагоршыліся ўмовы. Мяне перавялі на самую, я б сказаў так, не тое каб цяжкую, але, відаць, для здароўя не найлепшую працу — гэта выпальвальшчык драўнянага вугалю. А гэта дробнадысперсны пыл. У мяне праблемы з лёгкімі яшчэ пасля ліцейнага цэха, дзе я ў прыблізна такіх жа ўмовах працаваў. І тут, на жаль, [прагучала] адзіная фраза медыкаў, якая мяне трохі засмучае. Яны ўсе гэта ведалі, і было сказана наступнае: «Але ж непасрэдна вашаму жыццю гэта не пагражае?» З гэтым нельга было спрачацца, бо, працуючы там, я адразу, вядома, не мог памерці. Але гэта была адзіная фраза, і я лічу, што яна была сказаная вымушана. Да медыкаў у мяне адназначна няма ніякіх прэтэнзій у гэтым плане.

Але гэта было насамрэч нядоўга, бо потым пачаліся ШІЗА, ПКТ і ўся гэтая карусель. Таму я нядоўга там прапрацаваў. А ўжо далей усё маё жыццё цалкам праходзіла, як кажуць зэкі, пад дахам.

— Вы доўга былі ў рэжыме інкамунікада: не атрымлівалі лістоў і не маглі тэлефанаваць. Як гэта пачалося? Ці было нейкае тлумачэнне з боку адміністрацыі, чаму вам ніхто не піша?

— Не. Як я ўжо сказаў, са мной ніхто не размаўляў на гэтую тэму. Адказы былі стандартныя: «Ну, не пішуць. Мы ж не ведаем». Мае спробы выкарыстаць любыя механізмы, пачынаючы ад скаргаў, лістоў, пакуль [яны] у мяне былі… Фіксавалася ўсё вельмі проста: пакуль у мяне былі канверты і магчымасць пісаць, у мяне лісты забіралі — я пісаў кожны тыдзень сястры ці сябрам і заяву на сустрэчу з адвакатам. Іх забіраюць — і ўсё. Адзінае, што, трэба аддаць належнае, на маё пытанне: «Што я раблю няправільна?» ці «Што я мушу зрабіць правільна?» быў адказ: «Усё вы робіце правільна, усё вы робіце добра. Вы будзеце сядзець. І ўсё». І была яшчэ адна добрая фраза: «Не ўсё залежыць ад адміністрацыі калоніі». Я не ведаю, наколькі яна праўдзівая была, але мне такое таксама гаварылася.

— Як вы перажывалі досвед, калі ў вас не было магчымасці звязацца з блізкімі?

— З майго пункту гледжання, чаму быў абраны гэты рэжым [інкамунікада] — таму што псіхалагічна гэта самае цяжкае. Таму я вельмі прасіўся ў турму, і мне сказалі: «Не, не, не. У турме існуе магчымасць усё ж хоць нейкай камунікацыі».

— Растлумачце: у турму прасіліся — гэта што значыць?

— Я казаў: «Ну нельга пяць разоў запар прызначаць ПКТ такому злоснаму парушальніку. Дайце мне які-небудзь турэмны артыкул і адпраўце мяне ў турму. Раз я такі вось хуліган нядобры і злосна парушаю парадак, і не падпарадкоўваюся адміністрацыі». Гэта лагічна.

Але мне сказалі: «Не, у турме вам будзе лепш». І таму мяне туды не адпраўлялі. Не ведаю, чыя гэта ініцыятыва.

Перажываць гэта няпроста. Ну вось як таксама кажуць: гэта было псіхалагічнае катаванне. Я не ведаю яго крытэраў. Таму калі мяне спытаюць: «Цябе катавалі?» — то я скажу: «Я не ведаю». Фізічна мяне не катавалі. У КДБ мне сказалі: «Вы ж ведаеце, Віктар Дзмітрыевіч, што фізічныя катаванні ў нас забароненыя?» Я сказаў: «Мяркуючы з вашага тону, вы пра гэта вельмі моцна шкадуеце».

• 3
• 1
• 0
• 5
• 0
• 2
• 5
• 1