Зямля стала зелянейшай — але баланс расліннасці зрушваецца на поўнач і ўсход

Як паведамляе Der Tagesspiegel, даследчыкі з Лейпцыгскага ўніверсітэта і Нямецкага цэнтра інтэгратыўных даследаванняў біяразнастайнасці вырашылі высветліць, ці змянілася за апошнія дзесяцігоддзі геаграфія сусветнай расліннасці.

Навукоўцы выказалі гіпотэзу: паколькі планета награваецца, умовы для росту раслін у напрамку да полюсаў павінны станавіцца больш спрыяльнымі.

Лагічна было б чакаць, што цэнтр зялёнай масы — умоўны геаграфічны пункт, які адлюстроўвае сярэдняе становішча ўсёй расліннасці планеты ў пэўны момант часу, — будзе мацней зрушвацца ў абодва бакі: далей на поўнач падчас лета ў Паўночнай паўкулі далей на поўдзень у цёплы перыяд Паўднёвага паўшар’я.

Для праверкі гіпотэзы каманда прааналізавала спадарожнікавыя здымкі і кліматычныя мадэлі за 1982—2020 гады.

Аднак вынікі аказаліся іншымі. Цэнтр зялёнай масы сапраўды зрушыўся, але не сіметрычна. Даследчыкі зафіксавалі выразны зрух на поўнач у перыяд паўночнага лета, а таксама прыкметны дрэйф на ўсход.

Паводле разлікаў, найбольш паўночнага становішча глабальны «зялёны цэнтр» дасягае ў сярэдзіне ліпеня ў Паўночнай Атлантыцы каля Ісландыі, а найбольш паўднёвага — у сакавіку ля ўзбярэжжа Ліберыі.

У чым прычына

Даследчыкі адзначаюць, што змены, імаверна, звязаныя як з кліматычнымі фактарамі, так і з дзейнасцю чалавека.

Паўночны зрух можа тлумачыцца падаўжэннем вегетацыйнага перыяду і мякчэйшымі зімамі ў Паўночнай паўкулі, дзе вялікія масівы сушы дазваляюць назіраць лёгкае азеляненне нават у зімовы час. Аднак аўтары падкрэсліваюць, што гэтая інтэрпрэтацыя пакуль застаецца гіпотэзай і патрабуе дадатковых даследаванняў.

Зрух на ўсход даследчыкі звязваюць з выяўленымі маштабнымі ачагамі азелянення ў Індыі і Кітаі. У выпадку Кітая, паводле аўтараў, з вялікай доляй упэўненасці прычынай з’яўляецца мэтанакіраванае лесааднаўленне.

Чаму гэта важна

Па словах аўтараў, іх праца, вынікі якой апублікаваныя ў часопісе PNAS, прапануе новы спосаб ацэнкі стану біясферы. Адсочванне цэнтра зялёнай масы дазваляе інтэгральна вымяраць, як змяняецца жывое покрыва планеты пад уплывам кліматычных зрухаў і трансфармацыі землекарыстання.

Аўтары адзначаюць, што падобны падыход можна ўжываць і да іншых глабальных працэсаў: вызначаць «белую хвалю» ледзянога покрыва, «сінюю хвалю» назапашвання наземных водных рэсурсаў і «чырвоную хвалю» пажараў. Гэта дазволіла б убачыць, як у цэлым пераарганізоўваецца жывая паверхня Зямлі.

• 4
• 0
• 1
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0