Украінскае вайскова-палітычнае кіраўніцтва заявіла, што паспяховыя дзеянні Узброеных сіл Украіны прывялі да вызвалення 8 населеных пунктаў і сотняў кіламетраў тэрыторыі ў межах Запарожскай і Днепрапятроўскай абласцей. Аднак дагэтуль адкрытым застаецца пытанне: які рэальны маштаб і канчатковая мэта гэтай аперацыі на паўднёвым фронце? З гэтым разбіралася Украінская служба Бі-бі-сі.
Серыю скаардынаваных наступальных дзеянняў на гэтым кірунку ўкраінскія падраздзяленні пачалі яшчэ ў канцы студзеня. Пазней з'явіліся першыя паведамленні вайскоўцаў пра вызваленне некалькіх населеных пунктаў побач з Гуляйполем (Запарожская вобласць), куды раней паспелі пратачыцца расійскія дыверсійныя групы.
Асноўныя вектары атак украінцаў — гэта, акрамя Гуляйполя, таксама раён Стэпнагорска (горад за 20 км на поўдзень ад Запарожжа), а таксама Аляксандраўскі кірунак, гэта значыць участак фронту побач з мястэчкам Пакроўскае на Днепрапятроўшчыне.
Атакі ўкраінцаў супалі ў часе з адключэннем для расійскай арміі сістэм спадарожнікавай сувязі Starlink. Вайсковыя эксперты заўважаюць, што гэтыя падзеі могуць быць узаемазвязаныя, паколькі менавіта гэтая сетка была асноўным сродкам камунікацыі паміж байцамі УС РФ на фронце.
Заявы Украіны
У цэлым аперацыя на Поўдні праходзіла ў рэжыме інфармацыйнай цішыні, пакуль прэзідэнт Уладзімір Зеленскі 20 лютага не заявіў у інтэрв'ю французскім СМІ пра яе прамежкавыя вынікі.
«Не буду ўдавацца ў падрабязнасці, але я магу павіншаваць нашу армію: па стане на сёння вызваленыя 300 кв. км на поўдні», — сказаў ён.
Галаўкам УСУ Аляксандр Сырскі 23 лютага паведаміў пра яшчэ большыя дасягненні гэтай аперацыі. Ён адзначыў, што асабіста наведаў пазіцыі ў Паўднёвай аперацыйнай зоне, дзе ўкраінскія вайсковыя часці «наступаюць і трымаюць абарону».
«…Нашы ваяры не толькі трымаюць абарону, але і паспяхова дзейнічаюць у наступальнай аперацыі. З канца студзеня гэтага года на Аляксандраўскім кірунку групоўка ДШВ і сумежныя падраздзяленні аднавілі кантроль над 400 кв. км тэрыторыі і васьмю населенымі пунктамі», — заявіў галоўнакамандуючы.
Праўда, у заяве 8‑га корпуса Дэсантна-штурмавых войскаў (ДШВ), які і праводзіць гэтую аперацыю, пазначана вызваленне 300, а не 400 кв. км. Прэс-сакратар корпуса Вадзім Карпяк заявіў, што аперацыя УСУ была накіраваная на тое, каб сарваць планы праціўніка зайсці ўглыб Днепрапятроўскай і Запарожскай абласцей.
«Аперацыя застаецца дынамічнай, але яе першыя вынікі ўжо змянілі баланс на гэтым участку фронту», — дадаў ён.
Амерыканскі аналітычны цэнтр «Інстытут вывучэння вайны» (ISW) ацэньвае памер вызваленай тэрыторыі на Поўдні ў 165 кв. км.
«Украінскія сілы працягваюць абмежаваныя контратакі ў гэтых раёнах», — гаворыцца ў справаздачы арганізацыі за 24 лютага.
Якія вынікі
Прэс-сакратар Паўднёвай групоўкі войскаў УСУ Уладзіслаў Валошын патлумачыў Украінскай службе Бі-бі-сі, што, кажучы пра вызваленне 400 кв. км тэрыторыі, гаворка ідзе пра сумарнае значэнне вынікаў контратакуючых дзеянняў на ўсіх кірунках.
«Скажам так, гаворка ідзе і пра «шэрую зону», і пра населеныя пункты, у якіх адноўлены кантроль. Гэта таксама і пра праведзеныя «зачысткі» там, дзе праціўнік толькі спрабаваў інфільтравацца», — адзначыў ён.
Геалакаваныя кадры паказваюць, што прасоўванне ўкраінскіх сіл адбываецца на поўнач і паўночны ўсход ад Стэпнагорска (у раёне сёлаў Лук'янаўскае і Прыморскае) і на поўнач ад Гуляйполя (у раёне вёсак Дабраполле, Цернаватае і Косаўцава).
Самы глыбокі «клін» у расійскую абарону УСУ ўдалося прабіць на Аляксандраўскім кірунку.
Тут на мяжы Днепрапятроўскай і Запарожскай абласцей украінцы змаглі адціснуць расіян ад ваколіц Вялікаміхайлаўкі і Пакроўскага і працягваюць прабіваць абарону праціўніка на поўдзень ад шэрагу сёлаў (Андрэеўка, Вербавое і інш.). Такім чынам армія РФ выцясняецца з тэрыторыі Днепрапятроўшчыны, якую яна захапіла мінулым летам.
Актыўны ўдзел у наступленні на гэтым участку бярэ Першы асобны штурмавы полк імя Дзмітрыя Кацюбайлы. Яго камандзір, Герой Украіны Дзмітрый Філатаў (пазыўны «Пярун»), у размове з Украінскай службай Бі-бі-сі кажа, што ягоныя байцы ўжо «ўшчыльную наблізіліся» да ваколіц сяла Салодкае. Расіяне захапілі яго яшчэ ў снежні 2025 года.
Для чаго гэтая аперацыя
Камандзір палка кажа, што атакуючыя дзеянні УСУ маюць некалькі мэтаў, перш за ўсё — вызваленне Днепрапятроўскай вобласці.
«Гэта адна з мэтаў агулам гэтай аперацыі», — заявіў капітан Дзмітрый Філатаў.
На анлайн-картах OSINT-праекта DeepState пазначана, што па стане на 25 лютага акупаванымі на Днепрапятроўшчыне заставаліся 5—6 населеных пунктаў.
Яшчэ адна мэта — спыніць прасоўванне расійскай арміі ў бок Запарожжа і адкінуць яе за раку Гайчур. У канцы мінулага года армія РФ змагла перасячы гэтую раку і пачаць рух у бок апошняй украінскай «крэпасці» ў Запарожскай вобласці — горада Арэхаў.
Камандзір 1 АШП тлумачыць, што менавіта Арэхаў, які размешчаны на вышынях, мае большае стратэгічнае значэнне для абароны абласнога цэнтра, чым Гуляйполе:
«Гуляйполе знаходзіцца ў яме і з’яўляецца стратэгічна нявыгадным вузлом абароны», — заявіў Філатаў.
Такім чынам, Украіна ў канцы студзеня перагрупавала войскі і перакінула дадатковыя сілы на гэты кірунак менавіта для таго, каб спыніць прасоўванне праціўніка і не даць яму заняць выгадныя пазіцыі для далейшага наступу на Запарожжа. Гэты план станам на зараз удалося рэалізаваць, кажа камандзір 1 АШП.
Апошнія спробы арміі РФ прабіцца на захад ад Гуляйполя ў раёне сяла Залізнічнае (Мінабароны РФ 10 лютага заявіла пра ўзяцце гэтага населенага пункта) не маюць аператыўнага сэнсу, кажа камандзір палка, і, больш за тое, пагражаюць акружэннем усёй расійскай групоўцы.
У той жа час ён таксама не заклікае мець вялікія чаканні ад украінскіх контратак на гэтым участку фронту. Паводле яго слоў, на гэты момант няма задачы прабіцца ўглыб акупаванай праціўнікам тэрыторыі і, напрыклад, вызваліць горад Гуляйполе.
«Гэта не контрнаступленне, гэта наступальныя дзеянні, якія накіраваныя перш за ўсё на стабілізацыю ўчастка фронту, на спыненне прасоўвання праціўніка, паляпшэнне тактычнага становішча нашых войскаў і прымус праціўніка выкарыстаць тыя рэзервы, якія ён назапасіў, не па яго задуме, а па нашай. Вось і ўсё».
Кіраўніцтва праекта DeepState таксама лічыць, што аперацыя УСУ на Паўднёвым фронце мае абмежаваны характар і пакуль не з’яўляецца контрнаступленнем.
Больш за тое, нядаўна вызваленыя УСУ тэрыторыі пазначаныя на мапе ўсё яшчэ «шэрай зонай», паколькі там штодня фіксуюць настойлівыя спробы расіян вярнуць страчаныя пазіцыі, кажа сузаснавальнік праекта Раман Пагарэлы.
«Ці можа гэта перарасці ў нешта большае (з боку УСУ. — Рэд.)? Можа, гэтага нельга адмаўляць. Зараз вораг таксама спрабуе са свайго боку прымаць нейкія рашэнні, падцягваць дадатковыя рэсурсы. Калі нам удасца зламаць гэты ход з боку ворага, наладзіць лагістыку, пастаўкі, замацаванне і ўдасца збіць тэмп праціўніка, то гэта можа ператварыцца ў нейкія далейшыя больш глыбокія прасоўванні», — прагназуе ён.
Адказ Расіі
Украінскае вайсковае камандаванне пацвярджае інфармацыю аналітыкаў, што РФ пачала прымаць контрмеры, каб спыніць наступ УСУ на Поўдні. Гаворка ў першую чаргу ідзе пра перакіданне дадатковых сіл і сродкаў.
Прэс-сакратар Сіл абароны Поўдня Уладзіслаў Валошын паведаміў Бі-бі-сі даныя разведкі, што, у прыватнасці, на гэты ўчастак фронту ўжо перакінутая артылерыйская брыгада РФ з Паўднёва-Слабажанскага кірунку, а таксама перамяшчаюцца значныя сілы дэсантных войскаў. «Фактычна ўсю расійскую дэсантуру сцягваюць сюды на поўдзень», — сказаў ён.
Таксама рыхтуюцца новыя падраздзяленні аператараў БПЛА, якія неўзабаве будуць накіраваныя бліжэй да лініі фронту. Камандзір 1 АШП Дзмітрый Філатаў паведаміў, што ў яго зоне адказнасці зафіксавана перамяшчэнне дзвюх расійскіх брыгад марской пяхоты ў раён Гуляйполя.
На яго думку, усё гэта сведчыць пра тое, што менавіта наступ на Запарожжа будзе прыярытэтам стратэгічнай наступальнай аперацыі, якую Крэмль плануе пачаць вясной гэтага года.
«Вораг, хутчэй за ўсё, сфакусуе сваю вясновую кампанію менавіта на Запарожскім кірунку… Украінскае камандаванне бачыць гэта і можа даць аб’ектыўную ацэнку дзеянням праціўніка».
У штодзённай зводцы Генштаба УСУ фіксуецца імклівы рост колькасці баявых сутыкненняў менавіта каля Гуляйполя, пачынаючы з сярэдзіны лютага. Напрыклад, 25 лютага тут зафіксавалі 36 баявых сутыкненняў, што з’яўляецца другім вынікам пасля Пакроўскага кірунку.
Расійскае Мінабароны ніяк не адрэагавала на інфармацыю пра наступ УСУ на Поўдні і працягвае амаль штодня паведамляць пра «прасоўванне» ўласных войскаў і захоп новых населеных пунктаў у Запарожскай вобласці.
Украінскія войскі паведамілі пра ўдалы контрнаступ на поўдні
«Пуцін ужо пачаў Трэцюю сусветную». Зяленскі пра перамір'е, выбары і саступкі Расіі
Украінцы змянілі спосаб пабудовы абарончых умацаванняў: цяпер квадратамі
УСУ контратакавалі пад Гуляйполем
Адключэнне «Старлінкаў»: як гэта паўплывала на ўкраінскую і расійскую арміі
Каментары