Вы жывяце разам, купляеце кватэру, гадуеце дзяцей. Але па законе вы адзін аднаму — ніхто. Ніякіх правоў на маёмасць, ніякіх гарантый пры расставанні, ніякай спадчыны. Грамадзянскі шлюб у Беларусі — гэта юрыдычная пустыня. Няма штампа ў пашпарце — значыць, для дзяржавы вашай пары не існуе. Як не застацца ля разбітага карыта пасля 10 гадоў сумеснага жыцця?

Для закона існуе толькі шлюб, зарэгістраваны ў ЗАГСе
— Па праве Рэспублікі Беларусь незарэгістраваны саюз (у народзе — «грамадзянскі шлюб», юрыдычна — сумеснае пражыванне) не спараджае тых жа правоў і абавязкаў, што і афіцыйны шлюб. Кодэкс Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям'і прызнае толькі саюз, зарэгістраваны ў аддзеле ЗАГС. У сувязі з чым сумеснае пражыванне цягне за сабой шэраг юрыдычных складанасцяў, — патлумачыў «Мінскай праўдзе» Дзмітрый Вакшэль.
Пры расставанні маёмасць можа застацца толькі аднаму партнёру
Напрыклад, важна разумець прававыя наступствы кожнага кроку: у выпадку расставання законная жонка і грамадзянская апынуцца ў зусім розных прававых умовах.
— Пры разводзе мужа і жонкі, якія знаходзяцца ў зарэгістраваным шлюбе, пры адсутнасці шлюбнай дамовы іх долі ў сумесна нажытай маёмасці апрыёры прызнаюцца роўнымі, незалежна ад таго, на каго аформлена купля або кім унесены грашовыя сродкі. Тыя, хто жыве без рэгістрацыі, не могуць патрабаваць падзелу маёмасці, бо юрыдычна і фактычна з'яўляюцца староннімі адзін аднаму людзьмі, — трактуе закон адвакат.
Як абараніць сябе пры куплі кватэры ці машыны
У грамадзянскім шлюбе маёмасць належыць таму, на каго яна аформлена або зарэгістравана, а другі бок застаецца проста ні з чым.
— Любыя пакупкі, будзь то аўтатранспарт, нерухомасць, прадметы інтэр'еру, бытавая тэхніка, асабістыя рэчы, каштоўнасці, набытыя адным з партнёраў на асабістыя сродкі па-за шлюбам, з'яўляюцца выключна яго асабістай уласнасцю. Толькі пісьменныя паводзіны пары, якая жыве ў грамадзянскім шлюбе, дазваляюць вырашыць цэлы комплекс праблем прававога характару пры расставанні, — распавядае спецыяліст.
Нягледзячы на адсутнасць абароны інтарэсаў такіх пар у Кодэксе аб шлюбе і сям'і, адносіны можна выбудаваць юрыдычна правільна, выкарыстоўваючы нормы цывільнага заканадаўства.
— Такім чынам, асноўнае правіла бяспекі гучыць: куплю трэба афармляць на дваіх. Пры рэгістрацыі пераходу права ўласнасці кожнаму з партнёраў будзе выдадзена сваё пасведчанне аб дзяржаўнай рэгістрацыі права ўласнасці на долю. Сваю частку кожны з партнёраў пасля зможа прадаць, абмяняць, падарыць, завяшчаць або перадаць у спадчыну паводле закону, — адзначае Дзмітрый Вакшэль.
Даўгі таксама не дзеляцца
У грамадзянскім шлюбе ніхто не абавязаны адказваць па даўгах іншага. Адпаведна, даводзіцца разлічваць толькі на ўласныя сілы.
— Напрыклад, калі вы ўзялі крэдыт або пашкодзілі чужую машыну, а ваш грамадзянскі муж адмовіўся вам дапамагчы, плаціць будзеце толькі вы і ніхто іншы. У афіцыйным шлюбе ў выпадку з тым жа крэдытам выплачваць яго прыйдзецца абодвум сужэнцам, бо ў іх усё агульнае: як даходы, так і даўгі, — распавядае адвакат.
Грамадзянскі муж не лічыцца спадчыннікам
Таксама грамадзянскі муж/жонка не з'яўляецца спадчыннікам першай чаргі (у адрозненне ад афіцыйных мужа і жонкі).
— Спадчыннікамі першай чаргі па законе з'яўляюцца дзеці, муж (жонка), бацькі. Калі партнёр не працаваў, быў непрацаздольным і знаходзіўся на ўтрыманні памерлага не менш за год да смерці, толькі тады ён можа прэтэндаваць на спадчыну, — тлумачыць спецыяліст.
Адзіны спосаб абараніць партнёра — завяшчанне
Адзіны надзейны спосаб абараніць партнёра — скласці завяшчанне на яго імя.
— Правы дзяцей, народжаных у незарэгістраваным шлюбе, прыраўнаваныя да правоў дзяцей у законным шлюбе, калі бацька прызнаў дзіця (устаноўлена бацькоўства). Калі бацька не запісаны, аліменты можна спагнаць толькі праз устанаўленне бацькоўства ў судзе, — падагульніў Дзмітрый Вакшэль.
Каментары
Хай яшчэ патлумачыць, якія рызыкі зьяўляюцца, пры штампе ў пашпарце.