Siłaviki i aficyjnyja historyki apublikavali artykuł «Da pytańnia ab histaryčnaj palitycy»
Artykuł možna ličyć ustanovačnym. Jaho padpisali adrazu i dva kiraŭniki aficyjnaha, akademičnaha histaryčnaha instytuta, i dvoje siłavikoŭ — u tym liku namieśnik kiraŭnika Rady biaśpieki Uładzimir Arčakoŭ, jaki ŭ biełaruskaj siłavoj viarchoŭcy maje reputacyju prarasijskaha «jastraba».
Histaryčnaja kancepcyja, vykładzienaja ŭ artykule, u niečym adroźnivajecca ad toj, jakaja naviazvałasia Biełarusi ŭ Savieckim Sajuzie Kamunistyčnaj partyjaj. U pryvatnaści, aŭtary nie robiać akcentu na kłasavaj baraćbie. Jany pryznajuć, što prodki biełarusaŭ adyhrali važnuju rolu ŭ stanaŭleńni Vialikaha Kniastva Litoŭskaha i Rečy Paspalitaj, ale pry hetym, u adroźnieńnie ad teoryj savieckaha času, admaŭlajuć prahresiŭny, nacyjanalna-vyzvalenčy charaktar paŭstańniaŭ Kaściuški i Kalinoŭskaha.
Aŭtary taksama abaraniajuć BSSR i savieckaje minułaje. U leksikon viernuty navat vyraz «štučnaje raździmańnie temy trahiedyi palityčnych represij 1920—1930-ch hadoŭ z metaj ahulnaha ačarnieńnia savieckaha minułaha Biełarusi». Hetaja cyničnaja farmuloŭka źnievažaje pamiać miljonaŭ biaźvinnych achviar savieckaha režymu i, badaj, vykliča najbolšyja kryŭdy i abureńnie jak naščadkaŭ represavanych, tak i niezaležnych historykaŭ.
U toj ža čas aŭtary zaścierahajuć ad antypolskich i antyzachodnich, roŭna jak i antyrasijskich pierakosaŭ. Taksama jany pieraścierahajuć nie tolki ad pierabolšańnia, ale i ad prynižeńnia roli BNR. Adnak takija sproby znajści «siaredni šlach» abiasceńvajucca ahulnaj kateharyčnaściu tonu i apryjornaj ustanoŭkaj na pošuk vorahaŭ.
Voś uryvak z artykuła, a nižej znojdziecie taksama śpis aŭtaraŭ i niekalki vysnoŭ.
Aŭtary:
akademik-sakratar Adździaleńnia humanitarnych navuk i mastactvaŭ Nacyjanalnaj akademii navuk Alaksandr Kavalenia,
dyrektar Instytuta historyi Akademii navuk Viačasłaŭ Daniłovič,
namieśnik Dziaržsakratara Rady biaśpieki, hienierał-major Uładzimir Arčakoŭ i
načalnik upraŭleńnia sakrataryjata Rady biaśpieki Alaksiej Bańkoŭski.
Artykuł napisany pa-rasiejsku.
Sam fakt apublikavańnia artykuła ŭ małatyražnym, ale aficyjoznym časopisie Administracyi prezidenta i, tym bolš, jaho padpisańnie siłavikami pakazvaje na tuju rolu, jakuju advodziać historykam aficyjnyja koły. U nas iznoŭ jość «hałoŭnyja historyki» — ź vielmi sprečnym pry hetym navukovym darobkam. A ludzi ŭ pahonach biaruć na siabie prava vyznačać histaryčnuju iścinu ŭ apošniaj instancyi.
Što datyčyć źmiestu kancepcyi, to jana, choć i nie apuskajecca da pazicyj Abecedarskaha i Traščanka, ale ŭsio ž radykalna savietafilskaja, bieskrytyčnaja da tatalitarnaha režymu i dalokaja ad mejnstrymu sučasnaj biełaruskaj histaryčnaj dumki. Siaredni supracoŭnik biełaruskaj Akademii navuk ci ŭniviersitetaŭ ściśnie zuby pry pračytańni takoj kancepcyi i budzie ŭsprymać jaje čarhovuju sprobu naviazać «adzina pravilnuju ideałohiju».
Kamientary