Toj samy biełarus, jaki ŭ Polščy pryjšoŭ z pašpartam Novaj Biełarusi mianiać VNŽ, raskazaŭ novyja padrabiaznaści svajoj historyi
«Ja patłumačyŭ, što heta novy pašpart, jaki vydaje Ofis Śviatłany Cichanoŭskaj. Supracoŭnik navat paprasiŭ: «Možna sfatahrafavać, pakazać synu?»

Dniami źjaviłasia navina, što ŭ Polščy pačali praceduru pazbaŭleńnia dadatkovaj abarony biełarusa, jaki pry padačy na praciah lehalnaha statusu zhadaŭ u dakumientach pašpart Novaj Biełarusi.
Kiejs užo vyklikaŭ dyskusiju siarod dyjaspary: ci moža vykarystańnie takoha paśviedčańnia stać padstavaj dla straty mižnarodnaj abarony i zaviadzieńnia kryminalnaj spravy za padrobku dakumientaŭ.
Jurysty inicyjatyvy «Partyzanka» na padstavie hetaj historyi davodziać, što vykarystańnie pašparta Novaj Biełarusi jak aficyjnaha stvaraje surjoznyja pravavyja ryzyki.
Adnak hieroj hetaj historyi pryjšoŭ da supraćlehłych vysnoŭ. Dźmitryj u razmovie z «Našaj Nivaj» padkreślivaje, što rašeńnie polskich čynoŭnikaŭ inicyjavać pierahlad jaho statusu nie źjaŭlajecca pramym vynikam vykarystańnia pašparta Novaj Biełarusi. Prablema tolki ŭ tym, što jon nie daŭ ksierakopiju hetaha pašparta — a značyć, nie vykanaŭ bazavaje patrabavańnie, prapisanaje ŭ pracedury atrymańnia časovaj karty pobytu. U suviazi z čym i ŭtvaryłasia błytanina.
«Ja znoŭ atrymaŭ kartu pobytu — znoŭ pradjaviŭšy va ŭpraŭleńni pašpart Novaj Biełarusi»
Dźmitryj atrymaŭ dadatkovuju abaronu ŭ Polščy dva hady tamu. U listapadzie 2025‑ha jon padavaŭ dakumienty na praciahnieńnie dazvołu na žycharstva — heta standartnaja pracedura.
«Kali padaješ dakumienty, musiš dać svoj pašpart. A ja jakraz atrymaŭ hety novy — pašpart Novaj Biełarusi. I vyrašyŭ prosta zapisać jaho — jak fakt, što ja im karystajusia», — raspavioŭ jon.
Pa jaho słovach, va Upraŭleńni pa spravach zamiežnikaŭ na pašpart Novaj Biełarusi adreahavali spakojna.
«Supracoŭnik ubačyŭ pašpart, zacikaviŭsia. Spytaŭ, što heta. Ja patłumačyŭ, što heta novy pašpart, jaki vydaje Ofis Śviatłany Cichanoŭskaj. Jon navat paprasiŭ: «Ci možna sfatahrafavać, pakazać synu?» Maŭlaŭ, toj vielmi cikavicca biełaruskaj tematykaj i jamu budzie cikava pabačyć fota vokładki žyvoha dakumienta. My vielmi miła pahutaryli. I ja ŭpuściŭ momant: treba było prykłaści kopiju pašparta. Ja nie paśpieŭ, ale byŭ upeŭnieny, što jany sami zrobiać kopiju. Heta majo ŭłasnaje hłupstva».
Sam pašpart Novaj Biełarusi byŭ vydadzieny ŭ Vilni ŭ vieraśni 2025 hoda, kali hieroj hetaj historyi znachodziŭsia ŭ Polščy.
«Praź niekalki dzion, vidać, jašče adzin supracoŭnik razhladaŭ moj pakiet dakumientaŭ. Ubačyŭ tam u pieraliku numar pašparta, datu vydačy ŭ vieraśni 2025 hoda i zakanamierna vyrašyŭ, što ja źjeździŭ u Biełaruś i atrymaŭ novy sini pašpart. A atrymaŭšy dadatkovuju abaronu, ja nie maju prava jeździć u Biełaruś i navat znachodzicca na terytoryi biełaruskaha pasolstva ci konsulskich ustanoŭ. Atrymańnie novaha aficyjnaha biełaruskaha pašparta — padstava dla pazbaŭleńnia statusu asoby, što karystajecca dadatkovaj abaronaj. Naturalna, u jaho ŭźnikli pracedurnyja pytańni, i jon byŭ abaviazany inicyjavać pierarazhlad majho statusu. Dumaju, kali b pierad jaho vačyma lažała ksierakopija majho pašparta z «Pahoniaj» na vokładcy — pytańniaŭ było b značna mienš», — tłumačyć Dźmitryj.
Mihracyjnaja słužba pačała praceduru pravierki — ci zachoŭvajucca padstavy dla dadatkovaj abarony.
U śniežni 2025 hoda Dźmitryj daŭ svaje piśmovyja tłumačeńni, pradstaviŭ ksierakopii, a jašče praz dva tydni atrymaŭ kartu pobytu — znoŭ pradjaviŭšy va ŭpraŭleńni pašpart Novaj Biełarusi.
«Supracoŭniki Upraŭleńnia pa spravach zamiežnikaŭ vydatna viedajuć, jak vyhladaje sini aficyjny biełaruski pašpart, i pry hetym prymajuć alternatyŭny čyrvony i vydajuć pa im vid na žycharstva», — padkreślivaje jon.
Ci moža być kryminalnaja sprava?
Jurysty «Partyzanki» miarkujuć, što za vykarystańnie pašparta Novaj Biełarusi na Dźmitryja mohuć zavieści kryminalnuju spravu — jak za vykarystańnie padrobnaha dakumienta.
U jaho ž mierkavańnie inšaje.
«Kali ja pravilna razumieju, kab vykarystańnie dakumienta padpała pad dziejańnie artykuła 270 Kryminalnaha kodeksa Polščy, pavinny być vykananyja dźvie klučavyja ŭmovy.
Pa-pieršaje, dakumient pavinien być pryznany padrobkaj. U Polščy «padrobka» — heta vyrab pradmieta, jaki imituje realna isnujučy aficyjny dakumient. Pašpart demakratyčnaj Biełarusi nie imituje aficyjny pašpart Biełarusi: u jaho inšy dyzajn, na im namalavanaja «Pahonia», u jaho inšy emitent.
Pa-druhoje, pavinna adbycca vykarystańnie dakumienta jak sapraŭdnaha. Ale kali ja padaju dakumient i nie chłušu pra jaho pryrodu, a naŭprost paviedamlaju, što heta alternatyŭny aficyjnamu dakumient, vydadzieny pašpartnym centram Abjadnanaha pierachodnaha kabinieta Śviatłany Cichanoŭskaj, — to adsutničaje navat namier vykarystać dakumient jak aficyjny. Pry ŭzajemadziejańni z pradstaŭnikom Upraŭleńnia pa spravach zamiežnikaŭ ja adkrytym tekstam raspavioŭ, što heta za dakumient, i navat zaŭvažyŭ, što jon pakul nikim nie pryznajecca», — razvažaje biełarus.
Dźmitryj ličyć važnym i nadalej pašyrać śfieru vykarystańnia novaha biełaruskaha pašparta.
«Chtości afarmlaŭ na jaho sim-kartki, chtości pradjaŭlaŭ pry pasadcy ŭ samalot, chtości vykarystoŭvaje jaho ŭ polskich bankach. Treba praviarać na tryvałaść miežy isnujučych mahčymaściaŭ i stvarać novyja. Svaboda naradžajecca i zachoŭvajecca ŭ zazorach. I naša zadača — hetyja zazory pašyrać, ustaŭlajučy tudy našy ŭłasnyja hramadskija instytuty», — kaža jon.
* * *
Kali vy žyviacie ŭ Polščy, to možacie padtrymać «Našu Nivu» častkaj vašaha padachodnaha padatku. Heta nie budzie kaštavać vam ani centa.
Vy prosta pieranakirujecie 1,5% ad užo spłačanaha vami padatku pry padačy štohadovaj dekłaracyi.
Voś padrabiaznaja instrukcyja, jak heta zrabić.
Kali vy pracujecie ŭ Litvie, to vam siudy.
Kamientary
Citiruju juristov, kotoryje kuda boleje kompietientny, čiem etot jurist-lubitiel:
Kohda simvoličieskij dokumient ispolzovať nielzia (primiery):
▪️ priedjavlenije v kačiestvie udostovierienija ličnosti (naprimier, u notariusa, v bankie, u rabotodatiela);
▪️ ispolzovanije v prociedurach lehalizacii priebyvanija, v hosudarstviennych orhanach, pri połučienii viz;
▪️ pieriesiečienije hranicy, v tom čiśle pri aviapierielotach;
▪️ oformlenije kriedita, zajma ili rassročki;
▪️ zaklučienije dohovorov, jeśli druhaja storona vosprinimajet dokumient kak nastojaŝij (naprimier, arienda žilja).
V słučaje połučienija kriedita ili zajma mohut voźniknuť dopołnitielnyje uhołovno-pravovyje riski, v tom čiśle po staťje 297 §1 Uhołovnoho kodieksa