Łatyš pražyŭ 15 hadoŭ u Anhlii i raptam pierajechaŭ u hłuchuju biełaruskuju viosku. Ciapier trymaje husiej i bažycca, što ščaślivy
«U Anhlii pra takoje žyćcio ja moh tolki maryć».
U hłuchoj vioscy Mahiloŭskaj vobłaści ŭžo treci hod žyvie łatyš Marcins Kipsc (Martins Kipsts). Da hetaha jon 15 hadoŭ pražyŭ u horadzie Bostan u Anhlii, ale niekalki hadoŭ tamu vyrašyŭ pakinuć hetuju krainu i razam ź siamjoj pierajechać u biełaruskuju hłybinku. Ciapier jon razvodzić kurej, kačak, husiej i kaža, što ni pra što nie škaduje.
Pra svaju historyju jon raskazvaje ŭ sacsietkach.
«Mnie nikoli nie padabałasia Anhlija, ciahnuła da vioski, viaskovaha ładu žyćcia. Čym starejšym stanovišsia, tym macniej ciahnie dalej ad horada», — pryznajecca jon.
Pakul što ŭ Biełarusi žyvuć jon i małodšy syn Rykards (Ricards). Žonka Ajha (Aiga) usio jašče pracuje ŭ Anhlii, pieryjadyčna pryjazdžaje ŭ Biełaruś, ale z časam płanuje kančatkova pierabracca ŭ biełaruskuju viosku da muža i syna. U ich siamji jość jašče dvoje ŭžo darosłych dziaciej, jakija praciahvajuć žyć u Bostanie.
Pajezdka, jakaja źmianiła ŭsio
Historyja ź pierajezdam u Biełaruś pačałasia, pavodle słoŭ Marcinsa, amal vypadkova. Bolš za piać hadoŭ tamu jaho siamja pryjechała na karotki vizit da stamatołaha ŭ Maładziečna.
Tady pra pierajezd nichto nie dumaŭ. Ale, jak kaža Marcins, pa viartańni ŭ Anhliju Biełaruś čamuści nie vychodziła z hałavy.
Praź niejki čas jany pryjechali ŭ Biełaruś znoŭ — užo na bolš doŭhuju pajezdku. Novaj kropkaj u ich padarožžy staŭ Hrodna. Tydzień špacyraŭ pa starych vulicach niečakana źmianiŭ usio: žonka Marcinsa ŭžo surjozna pačała šukać žyllo.
«My manitoryli abjavy, razhladali roznyja varyjanty, ale nivodny nie kłaŭsia na serca. Dy i ceny kusalisia. Značyć, prosta nie naša. Idziom dalej», — zhadvaje jon.
Paśla jany pajechali ŭ Minsk. Žyvučy ŭ stalicy, źjeździli pahladzieć chatu pad Lidaj. Zdavałasia b, usio zručna, ale niešta ŭsio roŭna nie supała. Tady, kaža Marcins, jany dla siabie zrazumieli: chatu nielha vybrać pa fatahrafii. Treba abaviazkova pryjechać na miesca i adčuć jaje, bo mienavita tam daviadziecca žyć.
Try tydni daroh u pošukach chaty
U vyniku siamja pajechała ŭ Mahiloŭskuju vobłaść: znajšli abjavy na «Kufry» i adpravilisia ŭ Horki. Try tydni jeździli pa Horkaŭskim rajonie ŭ pošukach žylla. Składanaść była jašče i ŭ tym, što ŭ ich nie było svajoj mašyny.
«Usio pačynałasia z pytańnia ŭ vakzalnaj kasie: «Padkažycie, jak dabracca da…». Jechali ciahnikom u rajcentr, zdymali hatel, a potym brali taksi abo šukali aŭtobusy i paputki. I ŭsiudy traplalisia nievierahodna spahadlivyja ludzi. Heta była sapraŭdnaja pryhoda», — kaža Marcins.
U adnym sielsaviecie im prapanavali chatu za bazavy košt — kala 40 rubloŭ. Kali jany pryjechali hladzieć, chata była ŭ vielmi drennym stanie: biez padłohi, piečy i elektryčnaści. Ale pryhožaje miesca i amal simvaličnaja cana prymusili zadumacca. Siamja navat pačała afarmlać dakumienty. Ale praces zaciahnuŭsia, im daviałosia viartacca ŭ Anhliju.
Kali praź niekatory čas jany pryjechali znoŭ, karcina stała jašče horšaj: chata praktyčna razvaliłasia, vokny byli vybityja, častka haspadarčych pabudoŭ zraŭniałasia ź ziamloj.
«My razumieli, što za karotki čas biaźvizu ničoha nie adnovim, a biez hetaha nie atrymajem vid na žycharstva. Tamu pryjšli ŭ sielsaviet i skazali, što admaŭlajemsia», — uzhadvaje Marcins.
Urešcie znajšoŭsia inšy varyjant — dom prykładna za tysiaču dalaraŭ. Nie idealny, ale z elektryčnaściu, piečkaj, cełymi voknami, dacham i padłohaj. I biez susiedziaŭ vakoł.
«Nibyta vioska, ale adčuvańnie, što žyvieš na chutary. Miesca litaralna zapała ŭ serca», — dadaje Marcins.
Paźniej jany pravieryli infrastrukturu: u vioscy jość krama i pryjazdžaje aŭtałaŭka, u rajcentry jość balnica i paliklinika. Zimoj u vioscy žyvuć kala dziesiaci siemjaŭ, letam ludziej krychu bolš.
A jak sa škołaj?
U Biełaruś jany pierajechali letam 2023 hoda, paśla taho, jak syn Rykards skončyŭ šosty kłas u Anhlii.
U miascovaj biełaruskaj škole jaho adrazu ŭziali ŭ siomy kłas, biez testaŭ i dadatkovych pravierak. Pry hetym ruskaj movaj padletak praktyčna nie vałodaŭ: viedaŭ tolki łatyšskuju i anhlijskuju.
Ale, jak śćviardžaje Marcins, surjoznych ciažkaściaŭ ni z movaj, ni z vučobaj u syna nie ŭźnikła. Zaraz jon svabodna razmaŭlaje i čytaje pa-rusku.
Škoła znachodzicca ŭ ahraharadku Masłaki (Horacki rajon), prykładna za šeść kiłamietraŭ ad vioski. Dziaciej vozić školny aŭtobus, u kłasie 11 vučniaŭ.
«Bulinhu ŭ kłasie niama, naadvarot — u syna źjaviłasia šmat siabroŭ», — raspaviadaje Marcins.
Ciapier chłopiec zakančvaje dziaviaty kłas i razvažaje, što rabić dalej: iści ŭ 10‑11 kłas (ale baicca vypusknych ispytaŭ) abo pastupać u technikum. Paśla taho jak u škołu pryjšoŭ małady fielčar pa raźmierkavańni, Rykards zahareŭsia idejaj stać miedykam.
«Ja nie haniaŭsia za lohkim žyćciom»
Sam Marcins zajmajecca haspadarkaj i nie ramantyzuje žyćcio ŭ biełaruskaj hłybincy. Jon papiaredžvaje: praca na ziamli vielmi ciažkaja i nie dla ŭsich.
«Treba razumieć, što praca na ziamli vielmi niaprostaja. A inšaj pracy tut niama. Tolki kali žyć na piensiju, ci zajmacca svajoj spravaj, ci mieć dystancyjnuju pracu abo jeździć na vachtu», — tłumačyć Marcins.
Pa jaho słovach, jaho vioska pastupova vymiraje, jak i mnohija inšyja ŭ Biełarusi.
«Ja nie haniaŭsia za lohkim žyćciom. Ale mnie važnyja dušeŭny spakoj, svaboda, pryhožaja pryroda, ptušynyja śpievy i cišynia vakoł. U Anhlii pra takoje žyćcio ja moh tolki maryć», — kaža Marcins.
Damy ŭ biełaruskich vioskach pa-raniejšamu adnosna tannyja, ale amal zaŭsiody patrabujuć układańniaŭ. I navat ciapier znajści dom za tysiaču dalaraŭ užo składana — ceny pačynajucca prykładna ź dźviuch tysiač.
Ale pakul što, kaža Marcins, žyćcio ŭ biełaruskaj vioscy ich zadavalniaje. A kali niešta źmienicca — jany prosta pierajeduć u inšaje miesca.
Kamientary
Napeŭna maje prablemy s zakonam u ES.. vyrašyŭ pierachavacca tut